باقیات الصّالحات
باقیات الصّالحات تمام اعمال خیر است که نزد پروردگار ماندگار است و فاسدشدنی و زوال‌پذیر نیست.
مفهوم باقیات‌صالحات چنان وسیع و گسترده است که هر فکر و گفتار و عمل صالح و شایسته‌ای که طبعاً باقی می‌ماند و اثرات و برکاتش در اختیار افراد و جوامع قرار می‌گیرد را شامل می‌شود.
خداوند در سوره کهف ۴۶ فرمود: «اَلمالُ وَ البَنونَ زینَةُ الحیاْةِ الدُّنیا وَ الباقیاتُ الصّلاحاتُ خیرٌ عِندَ رَبِّکَ ثواباً وَ خَیرٌ اَمَلاً؛ دارایی و فرزندان زیور زندگی دنیایند و کارهای ماندگار شایسته در نزد پروردگارت در پاداش و امید (به آینده) بهتر است.»
باقیاتُ الصّالحات آمد کریم **** رَسته از صد آفت و اَخطار و بیم (مثنوی)
امام صادق علیه‌السلام فرمود: «ست خصال ینتفع بها المؤمن من بعد موته؛ شش چیز است که بعد از مرگ مؤمن به او سود می‌رساند: ۱- فرزند صالح که برای او طلب مغفرت کند. ۲- مُصحَف (قرآنی) که می‌خوانده ۳- درختی که به قصد قربت کاشته ۴- آبی که به قصد قربت جاری ساخته ۵- چاهی که در بیابان حفر کرده ۶- سنّت نیکی که از خود به جا گذاشته و آیندگان از آن پیروی میکنند.»
امام صادق علیه‌السلام به حصین بن عبدالرّحمن فرمود: «مبادا محبّت و مودّت ما خانواده را سبک شماری که از آن باقیات الصّالحات است.» عرض کرد: «یابن رسول‌الله آن را کوچک نمی‌شمارم و خدای را بر این نعمت سپاس‌گزارم.»
امام صادق علیه‌السلام فرمود: «باقیات الصّالحات نماز است.»
امام باقر علیه‌السلام فرمود: «باقیات‌الصالحات قیام اللّیل: برای نماز شب برخاستن است.»
پیامبر صلی‌الله علیه و آله به شخصی عبور کرد که در باغش درخت می‌کاشت. ایستاد و به او فرمود: «نمی‌خواهی تو را راهنمایی کنم بر کاشتنی که ریشه‌اش محکم و نموّاش سریع و میوه‌اش پاکیزه و جاویدان باشد؟» عرض کرد: «ای پیامبر خدا، مرا راهنمایی کنید.» فرمود: «هر صبح و شام سبحان‌الله و الحمدلله و لااله الّا الله و الله‌اکبر بگو. پس اگر بگویی برای توست به هر تسبیحی ده درخت در بهشت از میوه‌های گوناگون و همین باقیات‌صالحات است.»
پیامبر صلی‌الله علیه و آله فرمود: «روزی عیسی علیه‌السلام به سر قبری رسید و دید که صاحب قبر را عذاب میکنند. پس از یک سال دوباره به سر آن قبر آمد و دید که صاحب قبر معذّب نیست. عرض کرد: خداوند سال گذشته بر این قبر عبور کردم دیدم صاحبش معذّب است ولی امسال که آمدم، می‌بینم که معذّب نیست. علّت چیست؟ خداوند به حضرت عیسی علیه‌السلام فرمود: «ای روح‌الله، فرزند این شخص بالغ شده و راه صالح در پیش گرفت (راهی را برای مردم اصلاح کرد) و به یتیمی پناه داد. من به خاطر آنچه فرزند انجام داده، از گناه این شخص صرف‌نظر کردم و او را بخشیدم.»
از روایات بسیار برمی‌آید که اولاد صالح و به‌جا گذاشتن سنّت نیکو و پسندیده و کارهای نیک در زمان حیات مانند ساختن مسجد و احداث مدرسه و حفر چاه و کلّاً بنا کردن مکان‌های عامّ المنفعه و نیز نماز و روزه و نماز شب و تسبیحات اربعه و ولایت و … از باقیات صالحات است.
در سوره مریم ۷۶ آمده: «وَ یزیدُ الله الّذینَ اهتَدَوا هُدیً وَ الباقیاتُ الصّالحاتُ خَیرٌ عِندَ رَبِّکَ ثواباً وَ خَیرٌ مَّرَدّا: و خداوند بر راه‌یابی ره‌یافتگان می‌افزایند و نزد پروردگارت کارهای شایسته پاداشی بهتر و فرجامی خوش‌تر دارد.»