دُرّ نجف

کلام الامیر — جلد اول

کتاب سُلیم بن قیس

ضَرَبَ امیرُالمؤمنین(ع) بِيَدِهِ عَلَى صَدْرِهِ ثُمَّ قَالَ ثَلاثَ عَشْرَةَ فِرْقَةً مِنَ الثَّلاثِ وَ السَّبْعِينَ كُلُّهَا تَنْتَحِلُ مَوَدَّتِي وَ حُبِّي [وَاحِدَةٌ مِنْهَا فِي الْجَنَّةِ] وَ اثْنَتَا عَشْرَةَ مِنْهَا فِي النَّارِ. (کتاب سُلیم ج۲ ص ۸۰۳)

سُلیم گوید: علی(ع) دستش را بر سینه‌اش کوبید و فرمود: سیزده فرقه از هفتاد و سه فرقهٔ مسلمین، مدعی ارادت و دوستی من‌اند. اما تنها یک فرقه از آنان بهشتی است و دوازده فرقه در دوزخ جای دارند.

قَالَ سُلَيْمٌ: قُلْتُ لِابْنِ عَبَّاسٍ أَخْبِرْنِي بِأَعْظَمِ مَا سَمِعْتُمْ مِنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلامُ [مَا هُوَ قَالَ سُلَيْمٌ] فَأَتَانِي بِشَيْءٍ قَدْ [كُنْتُ] سَمِعْتُهُ أَنَا مِنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ عَلَيْهِ السَّلامُ دَعَانِي رَسُولُ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ فِي يَدِهِ كِتَابٌ فَقَالَ يَا عَلِيُّ دُونَكَ هَذَا الْكِتَابَ فَقُلْتُ يَا نَبِيَّ اللَّهِ وَ مَا هَذَا [الْكِتَابُ] قَالَ كِتَابٌ كَتَبَهُ اللَّهُ فِيهِ تَسْمِيَةُ أَهْلِ السَّعَادَةِ وَ أَهْلِ الشَّقَاوَةِ مِنْ أُمَّتِي إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ أَمَرَنِي رَبِّي أَنْ أَدْفَعَهُ إِلَيْكَ. (کتاب سُلیم ج۲ ص۸۰۴)

سلیم گفت: به ابن عباس گفتم: عجیب‌ترین چیزی که از علی(ع) شنیده‌ای چیست؟ ابن عباس چیزی گفت که خودم هم روزی از علی(ع) شنیده بودم. گفت علی(ع) فرمود: رسول خدا(ص) در دستش کتابی بود و مرا فراخواند و فرمود: ای علی! این کتاب نزد تو باشد. گفتم: ای پیامبر خدا! این چه کتابی است؟! فرمود: کتابی که خداوند نوشته و در آن نام سعادتمندان و شقاوتمندان امّت من تا روز قیامت آمده است. پروردگارم مرا فرمود که آن را به تو دهم.

عن أمیرالمؤمنین(ع): إِنَّ أَمْرَنَا لا يَعْرِفُهُ إِلاَّ ثَلاثَةٌ مِنَ الْخَلْقِ مَلَكٌ مُقَرَّبٌ أَوْ نَبِيٌّ مُرْسَلٌ أَوْ عَبْدٌ اِمْتَحَنَ اللَّهُ قَلْبَهُ لِلْإِيمَانِ يَا سُلَيْمُ إِنَّ مِلاكَ هَذَا الْأَمْرِ الْوَرَعُ لِأَنَّهُ لا يُنَالُ وَلايَتُنَا إِلاَّ بِالْوَرَعِ. (کتاب سلیم ج۲ ص۸۲۶)

امیرمؤمنان (ع) به سُلیم فرمود: درک ولایت ما شدنی نیست جز توسط ملک مقرّب یا نبی مرسل یا بنده‌ای که ایمانش آزموده شده و محک خورده باشد. ای سُلیم، ملاک درک ولایت، تقواست. جز با تقوا نمیشود به ولایت ما نائل گشت.

عن أمیرالمؤمنین(ع): مَنْ لَمْ تَصِرْ مَوَدَّتُنَا فِي قَلْبِهِ اِنْمَاثَ الْإِيمَانُ فِي قَلْبِهِ كَانْمِيَاثِ الْمِلْحِ فِي الْمَاءِ. (کتاب سلیم ج۲ ص۸۳۰)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرکس مودّت ما در دلش نباشد، ایمان به مرور از دلش زائل میشود چون نمک که در آب حل می‌گردد.

عَنْ سُلَيْمِ بْنِ قَيْسٍ الْهِلالِيِّ قَالَ: سَمِعْتُ عَلِيّاً عَلَيْهِ السَّلامُ يَقُولُ فِي شَهْرِ رَمَضَانَ -وَ هُوَ الشَّهْرُ الَّذِي قُتِلَ فِيهِ وَ هُوَ بَيْنَ اِبْنَيْهِ الْحَسَنِ وَ الْحُسَيْنِ عَلَيْهِمَا السَّلامُ وَ بَنِي عَبْدِ اللَّهِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ أَبِي طَالِبٍ وَ خَاصَّةِ شِيعَتِهِ، وَ هُوَ يَقُولُ: دَعُوا النَّاسَ وَ مَا رَضُوا لِأَنْفُسِهِمْ، وَ أَلْزِمُوا أَنْفُسَكُمُ السُّكُوتَ وَ دَوْلَةَ عَدُوِّكُمْ، فَإِنَّهُ لا يَعْدَمُكُمْ مَا يَنْتَحِلُ أَمْرَكُمْ وَ عَدُوٌّ بَاغٍ حَاسِدٌ. اَلنَّاسُ ثَلاثَةُ أَصْنَافٍ: صِنْفٌ مُتَزَيِّنٌ بِنُورِنَا، وَ صِنْفٌ يَأْكُلُونَ بِنَا، وَ صِنْفٌ اِهْتَدَوْا بِنَا وَ اِقْتَدَوْا بِأَمْرِنَا، وَ هُمْ أَقَلُّ الْأَصْنَافِ. أُولَئِكَ الشِّيعَةُ النُّجَبَاءُ الْحُكَمَاءُ وَ الْعُلَمَاءُ الْفُقَهَاءُ وَ الْأَتْقِيَاءُ الْأَسْخِيَاءُ، طُوبَىٰ لَهُمْ وَ حُسْنُ مَآبٍ. (کتاب سلیم ج۲ ص۹۴۳)

سلیم گوید در همان ماه رمضانی که امیرمؤمنان(ع) شهید شد، خدمتش رسیدم. حسن و حسین(ع) و فرزندان عبدالله بن جعفر و چند نفر از خواصّ شیعیان هم حاضر بودند. فرمود: مردم را رها کنید تا به هر سو که دوست دارند بروند. به کار خودتان مشغول باشید و سکوت پیشه کنید که دولت دشمن شما از راه رسیده! اگر سرتان به کار خودتان باشد، سر به سلامت میبرید؛ گرچه دشمنتان ستمگر و بدخواه باشد. سپس فرمود: مردم سه دسته‌اند: دسته‌ای خود را به ما منتسب کرده و کسب آبرو می‌کنند و دسته‌ای با ادعای دوستی ما ارتزاق می‌کنند و دسته‌ای که از همه کمترند به ما اقتدا کرده و بوسیلهٔ ما هدایت می‌شوند. شیعیان واقعی ما اینها هستند. بزرگوار و حکیم و عالم و فقیه و تقیّ و سخیّ‌اند. خوش بحال‌شان و چه خوش عاقبت‌اند.

عَنْ سُلَيْمِ بْنِ قَيْسٍ الْهِلالِيِّ قَالَ: سَمِعْتُ عَلِيّاً عَلَيْهِ السَّلامُ يَقُولُ: اَلْعِلْمُ عِلْمَانِ: عِلْمٌ لا يَسَعُ النَّاسَ إِلاَّ النَّظَرُ فِيهِ وَ هُوَ صِبْغَةُ الْإِسْلامِ، وَ عِلْمٌ يَسَعُ النَّاسَ تَرْكُ النَّظَرِ فِيهِ وَ هُوَ قُدْرَةُ اللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ. (کتاب سلیم ج۲ ص۹۵۴)

سلیم گوید شنیدم که أمیرمؤمنان(ع) فرمود: آموختن اسلام و تعمّق در آن، کاری است که بر تمام مردم واجب است؛ اما درک قدرت پروردگار، بر همه واجب نیست و از همه خواسته نشده.

عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ: مِنْ فِقْهِ الرَّجُلِ قِلَّةُ كَلامِهِ فِيمَا لا يَعْنِيهِ. (کتاب سلیم ج۲ ص۹۵۷)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: از دانایی مرد، سکوت اوست در آنچه که به او مربوط نیست.