ملک و موکّل
اگر انسان مجاهدات نفسانی کند و به حالت تجرد برسد می‌تواند با ملائکه که مجردات نورانی هستند ارتباط برقرار کند و کار مشکلی نخواهد بود.
آنچه از ملک و فرشته در اذهان عموم و حتی اهل دانش است با آنچه خود آنان هستند، تفاوت بسیار دارد. مرحوم ملاصدرا در رساله سه اصل که تنها کتاب فارسی ایشان است به این نکته اشاره فرموده است.
دیدن ملائکه هم صفای باطن و هم مراقبت لازم دارد، ذکری را هم جناب استاد با شرایطی برای رؤیت آنان فرموده‌اند که در بحث اذکار به آن اشاره شد.
آری انسان، این موجود اشرف، اگر ترقی باطنی کند مَلَک به او خدمت می‌کند.
حضرتش می‌فرمود: ملائکه انواع و اقسام دارند و ظهورات آنان هم مختلف است.
حتی بوی آنان در هر جایی، خاص خودش می‌باشد. مأموریتشان هم با هم فرق می‌کند و مراتب ایشان بالنسبه به بعضی ملائکه، همانند ملک مقرّب، پائین تر است.
می‌فرمودند: وقتی در نجف اشرف، در سرداب منزل، مشغول نماز هزار قل هو الله بودم، دیدم فرشته‌ای سفیدرنگ همانند پنبه، کنارم ایستاده، من رکوع می‌روم او هم رکوع می‌رود، من سجده انجام می‌دهم او هم سجده می‌کند. در همان روز مرحوم شیخ محمّد فکوری یزدی (قبر ایشان در قبرستان شیخان قم می‌باشد و در زمان حیاتش صاحب استخاره بود.) از ایران آمده و در نجف مهمان من بود، وقتی تعریف کردم او را خوف برداشت.
فرمودند: وقتی در نجف مشغول ختم ذکر الله الصّمد (این ذکر اجازهٔ استاد حاذق را لازم دارد.) بودم دیدم یک سینی بزرگ با رنگی زیبا با خط عالی وسطش الله الصّمد نوشته شده است و ملائکه‌ای بسیار زیبا دور این سینی ملکوتی متجلی هستند.
و چون اسماء الله، سور و اذکار از نظر باطنی موکّل دارند و آنان دائم در کارند، لذا اگر شخص چشم بصیرتش باز شده باشد آن‌ها را می‌بیند و به خدمت می‌کنند و اخبار می‌دهند، چنانچه خود استاد دارای موکّل بود و گاهی مطالبی نقل می‌کردند.
می‌فرمودند: جنس موکلین نوری است و به‌صورت نجس العین متشکل نمی‌شوند. گاهی بعضی اسماء الله دارای یک موکل رئیس می‌باشند و عده‌ای از موکلین خادم او هستند که باز تعداد آنان با موکلین اسماء دیگر متفاوت است.
حقیر گوید: گرچه قواعدی در استخراج ملک موکل نوشته‌اند چنانکه اسم علیم، موکلش معلیائیل و موکل اسم حیّ یحائیل و اسم وھاب بوھائیل می‌شود (گوهر شب‌چراغ ص ۱۱۷) امّا حقیقتاً موکّل وقتی به خدمت کسی می‌آید که خود ذاکر به آن اسم متّصف شود و به قول استاد اگر برای ذاکر گاهی مشکلی می‌خواهد پیش بیاید آنان مانع از چوب خوردن ذاکر می‌شوند یعنی او را کمک می‌کنند.
می‌فرمودند: اگر صاحب انگشتری که بعضی اسماء بر آن حکّ شده باشد از اولیاء باشد و ریاضت آن اسماء الله را کشیده باشد، موکّل آن انگشتر او را خدمت می‌کنند.
می‌فرمودند: ذکر با اخلاص گفتن مؤثرتر است تا انسان بخواهد با قواعد موکّلی را بیابد.
می‌فرمودند: ذکری شروع کردم که ۱۵۰۰ عدد از آن مانده بود که خوابم برد. کسی به من گفت: ذکرت تمام شده. از خواب بیدار شدم دیدم شبح آن گوینده پدیدار است.
می‌فرمود: شیخ محمّد… می‌گوید: هر وقت مشغول ذکر آیهٔ نور (در وقت مشخص آن) برای دیدن امام زمان علیه‌السلام می‌شوم، تسبیح را از دستم (موکلین آن ذکر) می‌گیرند و عددش را به هم می‌زنند.