دُرّ نجف

کلام الامیر — جلد اول

صحیفةالرضا

علی بن موسی الرضا(ع) بِإِسْنَادِهِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ قَالَ: مِنْ كُنُوزِ الْبِرِّ إِخْفَاءُ الْعَمَلِ وَ الصَّبْرُ عَلَى الرَّزَايَا وَ كِتْمَانُ الْمَصَائِبِ. (صحیفةالرضا ج۱ ص۶۶)

امام رضا(ع) از پدرانش از امیرمؤمنان(ع) روایت می‌کند که: از گنج‌های برّ است؛ مخفی کردن نیکی و صبر بر مصیبت‌ها و مخفی داشتن مصائب.

علی بن موسی الرضا(ع) بِإِسْنَادِهِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: حُسْنُ الْخُلُقِ خَيْرُ قَرِينٍ. (صحیفةالرضا ج۱ ص۶۷)

امام رضا(ع) از پدرانش از امیرمؤمنان(ع) روایت می‌کند که: خوش اخلاقی بهترین همدم است.

علی بن موسی الرضا(ع) عن آبائه عن أمیرالمؤمنین(ع): أَكْمَلُكُمْ إِيمَاناً أَحْسَنُكُمْ أَخْلاَقاً. (صحیفةالرضا ج۱ ص۶۷)

امام رضا(ع) از پدرانش از امیرمؤمنان(ع) روایت می‌کند که: هرکس اخلاقش بهتر است ایمانش کاملتر است.

علی بن موسی الرضا(ع) بِإِسْنَادِهِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: فِي قَوْلِهِ تَعَالَى «ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ» قَالَ اَلرُّطَبُ وَ الْمَاءُ الْبَارِدُ. (صحیفةالرضا ج۱ ص۶۸)

امام رضا(ع) از پدرانش از امیرمؤمنان(ع) روایت می‌کند که: کمترین نعمتی که بموجب آیهٔ «ثُمَّ لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ النَّعِيمِ» تعظیم و شکر آن واجب است، همین خرمای تازه و آب خنک است که معمولاً مغفول ماست.

علی بن موسی الرضا(ع) بِإِسْنَادِهِ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : لَيْسَ فِي اَلْقُرْآنِ «يٰا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا» إِلاَّ فِي اَلتَّوْرَاةِ يَا أَيُّهَا اَلْمَسَاكِينُ. (صحیفةالرضا ج۱ ص۷۰)

امام رضا(ع) از پدرانش از امیرمؤمنان(ع) روایت می‌کند که: هرجا که در قرآن «يٰا أَيُّهَا اَلَّذِينَ آمَنُوا» آمده در تورات "ای فقراء" آمده. (یعنی مؤمنین باید مدام خود را فقیر درگاه حق تعالی بدانند چون قوام ایمان به وجدان فقر الی الله است).

علی بن موسی الرضا(ع) بِإِسْنَادِهِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: مَنْ عَرَّضَ نَفْسَهُ لِلتُّهَمَةِ فَلاَ يَلُومَنَّ مَنْ أَسَاءَ اَلظَّنَّ بِهِ. (صحیفةالرضا ج۱ ص۷۱)

امام رضا(ع) از پدرانش از امیرمؤمنان(ع) روایت می‌کند که: هرکس خویش را در معرض تهمت قرار دهد، بدگمانان به خویش را ملامت نکند.

علی بن موسی الرضا(ع) بِإِسْنَادِهِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: إِذَا أَرَادَ أَحَدُكُمُ اَلْحَاجَةَ - فَلْيُبَاكِرْ فِي طَلَبِهَا يَوْمَ اَلْخَمِيسِ - وَ لْيَقْرَأْ إِذَا خَرَجَ مِنْ مَنْزِلِهِ آخِرَ سُورَةِ آلِ عِمْرَانَ - وَ آيَةَ اَلْكُرْسِيِّ وَ إِنَّا أَنْزَلْنَاهُ وَ أُمَّ اَلْكِتَابِ - فَإِنَّ فِيهَا قَضَاءَ حَوَائِجِ اَلدُّنْيَا وَ اَلآخِرَةِ. (صحیفةالرضا ج۱ ص۷۲)

امام رضا(ع) از پدرانش از امیرمؤمنان(ع) روایت می‌کند که: برای به نتیجه رسیدن کاری، پنجشنبه صبح زود به آن اقدام کنید و موقع خروج از خانه آخر سورهٔ آل‌عمران و آیت‌الکرسی و قدر و حمد بخوانید که حوائج دنیا و آخرت با این کار برآورده می‌گردد.

علی بن موسی الرضا(ع) بِإِسْنَادِهِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: عَلَيْكُمْ بِالْقَرْعِ فَإِنَّهُ يَزِيدُ فِي اَلدِّمَاغِ. (صحیفةالرضا ج۱ ص۷۵)

امام رضا(ع) از پدرانش از امیرمؤمنان(ع) روایت می‌کند که: در غذاها کدو را فراموش نکنید؛ چون عقل را زیاد میکند.

علی بن موسی الرضا(ع) بِإِسْنَادِهِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي اَلْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: دَعَا رَجُلٌ أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ - فَقَالَ لَهُ أَجَبْتُكَ عَلَى أَنْ تَضْمَنَ لِي ثَلاَثَ خِصَالٍ - قَالَ وَ مَا هُنَّ يَا أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ - قَالَ أَنْ لاَ تُدْخِلَ عَلَيَّ شَيْئاً مِنْ خَارِجٍ وَ لاَ تَدَّخِرَ عَنِّي شَيْئاً فِي اَلْبَيْتِ وَ لاَ تُجْحِفَ بِالْعِيَالِ قَالَ ذَلِكَ لَكَ فَأَجَابَهُ عَلِيٌّ. (صحیفةالرضا ج۱ ص۷۶)

امام رضا(ع) از پدرانش روایت می‌کند که مردی امیرالمؤمنین علی(ع) را به خانه خود دعوت کرد. امام فرمود با سه شرط دعوت تو را می‌پذیرم. نخست آن که برای من چیزی از خارج خانه تهیه نکنی. دیگر آن که بدون تعارف هر چه در خانه داری همان را برای من حاضر کنی. سوم آن که خانواده‌ات را به زحمت نیاندازی. عرض کرد آنچه شما فرمان دهید اطاعت می‌کنم. پس علی(ع) دعوت او را پذیرفت.

علی بن موسی الرضا(ع) بِإِسْنَادِهِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ اَلْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : لاَ دِينَ لِمَنْ دَانَ لِمَخْلُوقٍ فِي مَعْصِيَةِ اَلْخَالِقِ. (صحیفةالرضا ج۱ ص۶۶)

امام رضا(ع) از پدرانش از امیرمؤمنان(ع) روایت می‌کند که: کسی که در معصیت خدا، مخلوقی چون خود را اطاعت یا همراهی کند، دین ندارد.

علی بن موسی الرضا(ع) بِإِسْنَادِهِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: فِي قَوْلِ اَللَّهِ تَعَالَى «أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ» قَالَ هُوَ اَلرَّجُلُ اَلَّذِي يَقْضِي لِأَخِيهِ اَلْحَاجَةَ ثُمَّ يَقْبَلُ هَدِيَّتَهُ. (صحیفةالرضا ج۱ ص۸۲)

امام رضا(ع) از پدرانش از امیرمؤمنان(ع) روایت می‌کند که: یک مصداق «أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ» کسانی هستند که پس از انجام حاجتی برای برادر دینی خویش، هدیه‌ای از او بپذیرند.

علی بن موسی الرضا(ع) بِإِسْنَادِهِ قَالَ: كَانَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ إِذَا رَأَى اَلْمَرِيضَ قَدْ بَرَأَ - يَقُولُ يَهْنِئُكَ اَلطَّهُورُ مِنَ اَلذُّنُوبِ . (صحیفةالرضا ج۱ ص۸۳)

امام رضا(ع) از پدرانش از امیرمؤمنان(ع) روایت می‌کند که هرگاه میدید مریضی خوب شده، به او می‌فرمود: خوش بحالت که از گناهان پاک شدی.

علی بن موسی الرضا(ع) بِإِسْنَادِهِ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : لاَ تَجِدُ فِي أَرْبَعِينَ أَصْلَعَاً رَجُلَ سَوْءٍ - وَ لاَ تَجِدُ فِي أَرْبَعِينَ كَوْسَجاً رَجُلاً صَالِحاً - وَ أَصْلَعُ سَوْءٍ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ كَوْسَجٍ صَالِحٍ. (صحیفةالرضا ج۱ ص۶۶)

امام رضا(ع) از پدرانش از امیرمؤمنان(ع) روایت می‌کند که: در میان چهل نفر صاحب محاسن اگر یک نفر بد پیدا شود، در میان چهل ریش‌تراشیده، یکی خوب پیدا نمیشود. سپس فرمود: صاحب محاسن را حتی اگر آدم بدی باشد، بیشتر دوست دارم تا آدم خوبی که ریشش را میزند.

علی بن موسی الرضا(ع) بِإِسْنَادِهِ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : مَنْ أَحَبَّنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يُحِبُّ - وَ مَنْ أَبْغَضَنِي وَجَدَنِي عِنْدَ مَمَاتِهِ بِحَيْثُ يَكْرَهُ. (صحیفةالرضا ج۱ ص۸۶)

امام رضا(ع) از پدرانش از امیرمؤمنان(ع) روایت می‌کند که: دوست‌دار من، مرا هنگام مرگ در هیئت زیبایی می‌بیند و مُبغض من هنگام مرگ مرا در هیئت خوفناکی خواهد دید.

علی بن موسی الرضا(ع) بِإِسْنَادِهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: مَنْ أَكَلَ إِحْدَى وَ عِشْرِينَ زَبِيبَةً حَمْرَاءَ عَلَى اَلرِّيقِ - لَمْ يَجِدْ فِي جَسَدِهِ شَيْئاً يَكْرَهُهُ. (صحیفةالرضا ج۱ ص۸۹)

امام رضا(ع) از پدرانش از امیرمؤمنان(ع) روایت می‌کند که: کسی که صبحها قبل صبحانه، بیست و یک دانه کشمش سرخ بخورد، بدنش سلامت می‌ماند.

علی بن موسی الرضا(ع) بِإِسْنَادِهِ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي اَلْحُسَيْنُ بْنُ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: بَيْنَمَا أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَخْطُبُ اَلنَّاسَ - وَ يَحُثُّهُمْ عَلَى اَلْجِهَادِ إِذْ قَامَ إِلَيْهِ شَابٌّ - فَقَالَ يَا أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ - أَخْبِرْنِي عَنْ فَضْلِ اَلْغُزَاةِ فِي سَبِيلِ اَللَّهِ - فَقَالَ عَلِيٌّ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ كُنْتُ رَدِيفَ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ - عَلَى نَاقَتِهِ اَلْعَضْبَاءِ وَ نَحْنُ قَافِلُونَ مِنْ غَزْوَةِ ذَاتِ اَلسَّلاَسِلِ - فَسَأَلْتُهُ عَمَّا سَأَلْتَنِي عَنْهُ - فَقَالَ إِنَّ اَلْغُزَاةَ إِذَا هَمُّوا بِالْغَزْوِ - كَتَبَ اَللَّهُ لَهُمْ بَرَاءَةً مِنَ اَلنَّارِ - فَإِذَا تَجَهَّزُوا لِغَزْوِهِمْ بَاهَى اَللَّهُ بِهِمُ اَلْمَلاَئِكَةَ - فَإِذَا وَدَّعَهُمْ أَهْلُوهُمْ بَكَتْ عَلَيْهِمُ اَلْحِيطَانُ وَ اَلْبُيُوتُ - وَ يَخْرُجُونَ مِنْ ذُنُوبِهِمْ كَمَا تَخْرُجُ اَلْحَيَّةُ مِنْ سِلْخِهَا - وَ يُوَكِّلُ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ بِهِمْ بِكُلِّ رَجُلٍ مِنْهُمْ أَرْبَعِينَ مَلَكاً - يَحْفَظُونَهُ مِنْ بَيْنِ يَدَيْهِ وَ مِنْ خَلْفِهِ - وَ عَنْ يَمِينِهِ وَ عَنْ شِمَالِهِ - وَ لاَ يَعْمَلُ حَسَنَةً إِلاَّ ضُعِّفَتْ لَهُ - وَ يُكْتَبُ لَهُ كُلَّ يَوْمٍ عِبَادَةُ أَلْفِ رَجُلٍ - يَعْبُدُ اَللَّهَ أَلْفَ سَنَةٍ كُلُّ سَنَةٍ ثَلاَثُمِائَةٍ وَ سِتُّونَ يَوْماً - اَلْيَوْمُ مِثْلُ عُمُرِ اَلدُّنْيَا - فَإِذَا صَارُوا بِحَضْرَةِ عَدُوِّهِمْ - اِنْقَطَعَ عِلْمُ أَهْلِ اَلدُّنْيَا عَنْ ثَوَابِ اَللَّهِ إِيَّاهُمْ - فَإِذَا بَرَزُوا لِعَدُوِّهِمْ وَ أُشْرِعَتِ اَلْأَسِنَّةُ وَ فُوِّقَتِ اَلسِّهَامُ - وَ تَقَدَّمَ اَلرَّجُلُ إِلَى اَلرَّجُلِ - حَفَّتْهُمُ اَلْمَلاَئِكَةُ بِأَجْنِحَتِهَا - وَ يَدْعُونَ اَللَّهَ تَعَالَى لَهُمْ بِالنَّصْرِ وَ اَلتَّثْبِيتِ - وَ نَادَى منادي[مُنَادٍ] اَلْجَنَّةُ تَحْتَ ظِلاَلِ اَلسُّيُوفِ - فَتَكُونُ اَلضَّرْبَةُ وَ اَلطَّعْنَةُ عَلَى اَلشَّهِيدِ - أَهْوَنَ مِنْ شُرْبِ اَلْمَاءِ اَلْبَارِدِ فِي اَلْيَوْمِ اَلصَّائِفِ - فَإِذَا أُزِيلَ اَلشَّهِيدُ عَنْ فَرَسِهِ بِطَعْنَةٍ أَوْ بِضَرْبَةٍ - لَمْ يَصِلْ إِلَى اَلْأَرْضِ - حَتَّى يَبْعَثَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ زَوْجَتَهُ مِنَ اَلْحُورِ اَلْعِينِ - فَتُبَشِّرَهُ بِمَا أَعَدَّ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ لَهُ مِنَ اَلْكَرَامَةِ - فَإِذَا وَصَلَ إِلَى اَلْأَرْضِ تَقُولُ لَهُ - مَرْحَباً بِالرُّوحِ اَلطَّيِّبَةِ اَلَّتِي أُخْرِجَتْ مِنَ اَلْبَدَنِ اَلطَّيِّبِ - أَبْشِرْ فَإِنَّ لَكَ مَا لاَ عَيْنٌ رَأَتْ - وَ لاَ أُذُنٌ سَمِعَتْ وَ لاَ خَطَرَ عَلَى قَلْبِ بَشَرٍ - وَ يَقُولُ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ أَنَا خَلِيفَتُهُ فِي أَهْلِهِ - وَ مَنْ أَرْضَاهُمْ فَقَدْ أَرْضَانِي وَ مَنْ أَسْخَطَهُمْ فَقَدْ أَسْخَطَنِي. (صحیفةالرضا ج۱ ص۹۱)

امام رضا(ع) از پدرانش از حسین بن علی(ع) روایت میکند که فرمود: امیر المؤمنین(ع) برای مردم خطبه می‌خواند و آنها را به جهاد در راه خدا بر می‌انگیخت که جوانی از میان مردم برخاست و گفت: ای علی! مرا از فضیلت جهادکنندگان در راه خدا با خبر کن. پس علی(ع) در پاسخ او فرمود: من و رسول خدا(ص) در حالی که ایشان بر ناقهٔ عضباء خود سوار بود در یک ردیف قرار داشتیم در حالی که از غزوهٔ ذات السلاسل بازمی‌گشتیم. پس من از آن حضرت آنچه را که تو از من سؤال کردی پرسیدم. پیامبر(ص) فرمود: هنگامی که رزمندگان در راه خدا ارادهٔ جنگ می‌کنند خداوند دوری از آتش را برای ایشان مقرّر می‌فرماید و هنگامیکه برای جهاد در راه خدا آماده می‌شوند خدا به وجود آنها به فرشتگان مباهات می‌کند و زمانی که با خانوادهٔ خود وداع می‌کنند دیوارها و خانه‌ها برایشان می‌گرید و در این حال از گناهان خود بیرون می‌آیند به مانند ماری که از پوست خود بیرون می‌شود. و خدا بر هر یک از این مردان مجاهد چهل هزار فرشته می‌گمارد تا او را از رو برو و پشت سر و سمت راست و سمت چپ حفاظت کنند. ایشان هیچ کار نیکی انجام نمی‌دهند مگر آنکه بیشتر از آن در نامهٔ اعمالشان نوشته می‌شود و هر روز برای آنها عبادت هزار مرد که هزار سال خدا را عبادت می‌کنند نوشته می‌شود. و زمانی که با دشمن روبرو می‌شوند، دانش اهل دنیا از ثوابی که خدا به آنها می‌دهد قاصر است. و به هنگام برخورد و رویارویی با دشمن که نیزه‌ها به حرکت در می‌آید و تیرها پرتاپ می‌شود و جنگاوران با یک دیگر مواجه می‌شوند، فرشتگان مجاهدان راه خدا را با بالهای خود می‌پوشانند و در این حال از خدا برای آنها نصرت و استقامت می‌طلبند. در این هنگام منادی فریاد می‌زند که: بهشت در سایهٔ شمشیرهاست و فرود آمدن هر نیزه و ضربت شمشیری بر پیکر شهید آسان‌تر و دلنشین‌تر از نوشیدن آب سرد در روز تابستان است. و هنگامی که شهید بر اثر ضربت شمشیر یا نیزه‌ای از اسب خود به زمین می‌افتد، به زمین نمی‌رسد مگر اینکه خداوند حور العینی را به همسری او به سویش می‌فرستد و این حور العین به آنچه خدا از کرامت خود برای شهید آماده کرده است او را مژده می‌دهد. پس هنگامی که پیکر شهید به زمین می‌خورد، زمین به او می‌گوید: ای روح پاک خوش آمدی، تو همان روح بزرگی که از پیکری پاک بیرون‌شده‌ای. شادمان باش! زیرا که برای تو فراهم است آنچه که هیچ چشمی ندیده و هیچ گوشی نشنیده و به قلب هیچ انسانی گذر نکرده است. و خدا می‌فرماید: من جانشین شهید در میان خانوادهٔ او هستم و هر کس اهل او را خشنود کند هر آینه مرا خشنود کرده و هر کس آنها را خشمگین کند همانا مرا خشمگین کرده است.