سَلَمَةُ بْنُ كُهَيْلٍ قَالَ: سَمِعْتُ عَلِيّاً عَلَيْهِ السَّلَامُ يَقُولُ لِشُرَيْحٍ سَمِعْتُ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَقُولُ مَطْلُ الْمُسْلِمِ الْمُوسِرِ ظُلْمٌ لِلْمُسْلِمِينَ. (مجموعة ورّام ج۱ص۱۴)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: از رسول خدا(ص) شنیدم که وقتی مسلمانی دارد، ولی بدهی‌اش را نمی‌دهد، به تمام مسلمین ظلم کرده.
مُحَمَّدُ بْنُ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ السَّلَامُ قَالَ كَانَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلَامُ يَقُولُ: إِنَّمَا هُوَ اَلرِّضَا وَ اَلسَّخَطُ وَ إِنَّمَا عَقَرَ اَلنَّاقَةَ رَجُلٌ وَاحِدٌ فَلَمَّا رَضُوا أَصَابَهُمُ الْعَذَابُ فَإِذَا ظَهَرَ إِمَامُ عَدْلٍ فَمَنْ رَضِيَ بِحُكْمِهِ وَ أَعَانَهُ عَلَى عَدْلِهِ فَهُوَ وَلِيُّهُ وَ إِذَا ظَهَرَ إِمَامُ جَوْرٍ فَمَنْ رَضِيَ بِحُكْمِهِ وَ أَعَانَهُ عَلَى جَوْرِهِ فَهُوَ وَلِيُّهُ. (مجموعة ورّام ج۱ص۱۷)
امیرمؤمنان(ع) میفرمود: اصل، رضا و عدم رضا ست. ناقهٔ صالح را یک نفر کُشت، اما بقیه راضی بودند؛ پس در عذاب او شریک شدند. هرگاه امام عادلی بر جامعه حاکم می‌شود، هرکه به حکمش راضی باشد و بر عدلش اعانتش کند، با اوست و هرگاه حاکم جائری حاکم می‌شود و ستم می‌کند، هر کس راضی باشد و یاریش کند، در دنیا و آخرت با اوست.
قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ عِنْدَ سَيْرِهِ إِلَى اَلشَّامِ : اَللَّهُمَّ إِنِّي أَعُوذُ بِكَ مِنْ وَعْثَاءِ اَلسَّفَرِ وَ كَآبَةِ الْمُنْقَلَبِ وَ سُوءِ الْمَنْظَرِ فِي اَلْأَهْلِ وَ الْمَالِ وَ اَلْوَلَدِ اَللَّهُمَّ أَنْتَ اَلصَّاحِبُ فِي اَلسَّفَرِ وَ أَنْتَ اَلْخَلِيفَةُ فِي اَلْأَهْلِ فَلاَ يَجْمَعُهُمَا غَيْرُكَ فَإِنَّ الْمُسْتَخْلَفَ لاَ يَكُونُ مُسْتَصْحَباً وَ الْمُسْتَصْحَبَ لاَ يَكُونُ مُسْتَخْلَفاً. (مجموعة ورّام ج۱ص۳۳)
امیرمؤمنان(ع) وقتی می‌خواست سپاهش را به سوی شام حرکت دهد رو به آسمان کرد و فرمود: خدایا به تو پناه می‌برم از سختی سفر و چگونگی بازگشت و نگرانیهای خانواده! خدایا تو در سفر همراه منی و در حَضَر جانشین من. و هیچکس جز تو نمی‌تواند این دو را با هم داشته باشد. یعنی در هر دو جا باشد.
عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلَامُ : قُلْتُ اَللَّهُمَّ لاَ تُحْوِجْنِي إِلَى أَحَدٍ مِنْ خَلْقِكَ فَقَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَا عَلِيُّ لاَ تَقُولَنَّ هَكَذَا فَلَيْسَ مِنْ أَحَدٍ إِلاَّ وَ هُوَ مُحْتَاجٌ إِلَى اَلنَّاسِ قَالَ فَقُلْتُ يَا رَسُولَ اَللَّهِ فَمَا أَقُولُ قَالَ قُلِ اَللَّهُمَّ لاَ تُحْوِجْنِي إِلَى شِرَارِ خَلْقِكَ قُلْتُ يَا رَسُولَ اَللَّهِ مَنْ شِرَارُ خَلْقِهِ قَالَ اَلَّذِينَ إِذَا أَعْطَوْا مَنُّوا وَ إِذَا مُنِعُوا عَابُوا. (مجموعة ورّام ج۱ص۳۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: روزی به رسول خدا(ص) عرض کردم: دعا کرده‌ام که خدا مرا به هیچ کس از خلقش محتاج نکند! فرمود: یا علی! اینرا مگو؛ همه محتاج یکدیگریم. بگو: خدایا مرا به آدمهای بد محتاج مکن! پرسیدم: یعنی چه کسانی؟ فرمود: آنها که اگر کمک کنند، مِنّت می‌گذارند و وقتی کمک نمی‌کنند، روی آدم عیب می‌گذارند.
عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلَامُ : فِي قَوْلِ اَللَّهِ تَعَالَى لَتُسْئَلُنَّ يَوْمَئِذٍ عَنِ اَلنَّعِيمِ قَالَ اَلْأَمْنُ وَ اَلصِّحَّةُ وَ اَلْعَافِيَةُ. (مجموعة ورّام ج۱ص۴۴)
از امیرمؤمنان(ع) پرسیدند: منظور خدا چیست که فرموده: فرداروز از نعمتها پرسش خواهید شد؟ فرمود: امنیت؛ به اضافهٔ صحّت؛ به اضافهٔ عافیت.
أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ : لَأَنْ أَجْمَعَ إِخْوَانِي عَلَى صَاعٍ مِنْ طَعَامٍ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْ أَنْ أُعْتِقَ رَقَبَةً. (مجموعة ورّام ج۱ص۴۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: اینکه دوستانم را جمع کنم و سفره‌ای برایشان پهن کنم، بهتر است تا آنکه بنده آزاد کنم.
عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ قَالَ: أَوْحَى اَللَّهُ إِلَى الْمَسِيحِ عَلَيْهِ السَّلَامُ قُلْ لِبَنِي إِسْرَائِيلَ لاَ يَدْخُلُوا بَيْتاً مِنْ بُيُوتِي إِلاَّ بِأَبْصَارٍ خَاشِعَةٍ وَ قُلُوبٍ طَاهِرَةٍ وَ أَيْدٍ نَقِيَّةٍ وَ أَخْبِرْهُمْ أَنِّي لاَ أَسْتَجِيبُ لِأَحَدٍ مِنْهُمْ دَعْوَةً وَ لِأَحَدٍ مِنْ خَلْقِي لَدَيْهِمْ مَظْلِمَةٌ. (مجموعة ورّام ج۱ص۵۵)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: خداوند به مسیح(ع) وحی کرد که به بنی اسرائیل بگو: وارد خانهٔ من(مسجد، کلیسا، کنیسه) نشوند، جز با چشمانی خاشع و قلبی طاهر و دستانی پاک! و به آنها بگو: من دعای کسی را که ظلمی به گردن اوست مستجاب نمی‌کنم.
عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ : تُنْبِئُ عَنْ كُلِّ أَمْرٍ ذَخِيلَتُهُ كُلُّ مَوَدَّةٍ عَقَدَهَا اَلطَّمَعُ حَلَّهَا اَلْيَأْسُ. (مجموعة ورّام ج۱ص۷۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: ریشهٔ هر چیز از ثمرِ آن خبر میدهد؛ مثلاً اگر علّت یک دوستی یا همکاری، طمع باشد، روزی یأس باعث جدایی خواهد شد.
أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ : أُطْرُدُوا وَارِدَاتِ الْهُمُومِ بِعَزَائِمِ اَلصَّبْرِ وَ حُسْنِ اَلْيَقِينِ. (مجموعة ورّام ج۱ص۸۷)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: وقتی خیالات هجوم می‌آورد و شما را به ستوه می‌آورند، به صبر و یقین پناه ببرید. یعنی به خود، صبر را تلقین کنید و به یاری خدا دل ببندید.
وَ رُوِيَ: أَنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيّاً عَلَيْهِ السَّلَامُ دَعَا غُلاَمَهُ فَلَمْ يُجِبْهُ فَدَعَا ثَانِياً وَ ثَالِثاً فَلَمْ يُجِبْهُ. فَقَامَ إِلَيْهِ فَرَآهُ مُنْضَجِعاً فَقَالَ أَ مَا تَسْمَعُ يَا غُلاَمُ فَقَالَ نَعَمْ قَالَ فَمَا حَمَلَكَ عَلَى تَرْكِ جَوَابِي قَالَ أَمِنْتُ عُقُوبَتَكَ فَتَكَاسَلْتُ فَقَالَ اِمْضِ فَأَنْتَ حُرٌّ لِوَجْهِ اَللَّهِ. (مجموعة ورّام ج۱ص۱۰۰)
امیرمؤمنان(ع) غلامش را صدا زد اما غلام جوابی نداد. دوباره و سه باره صدا زد و باز غلام جوابی نداد. امیرمؤمنان(ع) او را جستجو کرد و دید جایی مخفی شده! فرمود: نشنیدی؟! غلام جواب داد: چرا؛ اما چون می‌دانستم که تو کسی را تنبیه نمی‌کنی، با خودم گفتم ولش کن! امیرمؤمنان(ع) فرمود: وسایلت را جمع کن و برو! تو را برای خدا آزاد کردم. تو به درد من نمی‌خوری.
(گوییم: برده‌داری در آن زمان، بخشی از نظام حمایت اجتماعی بوده و این گونه آزاد کردن برده، در واقع شبیه به اخراج کردن یک کارگر در زمان ماست.)
وَ قَالَ رَجُلٌ لِأَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ صِفْ لَنَا اَلدُّنْيَا فَقَالَ وَ مَا أَصِفُ لَكَ مِنْ دَارٍ مَنْ صَحَّ فِيهَا أَمِنَ وَ مَنْ سَقُمَ فِيهَا نَدِمَ وَ مَنِ اِفْتَقَرَ فِيهَا حَزِنَ وَ مَنِ اِسْتَغْنَى فِيهَا فُتِنَ. (مجموعة ورّام ج۱ص۱۳۷)
کسی از امیرمؤمنان(ع) خواست دنیا را وصف کند. فرمود: جایی است که صحّت در آن می‌فریبد و مرض می‌آزارد؛ فقر، محزون می‌سازد و استغناء، به فتنه می‌کشاند.
قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلَامُ : إِنَّمَا اَلدُّنْيَا سِتَّةُ أَشْيَاءَ مَطْعُومٌ وَ مَشْرُوبٌ وَ مَلْبُوسٌ وَ مَرْكُوبٌ وَ مَنْكُوحٌ وَ مَشْمُومٌ فَأَشْرَفُ الْمَطْعُومَاتِ اَلْعَسَلُ وَ هِيَ مَذْقَةُ ذُبَابَةٍ وَ أَشْرَفُ الْمَشْرُوبَاتِ الْمَاءُ يَسْتَوِي فِيهِ الْبَرُّ وَ الْفَاجِرُ وَ أَشْرَفُ الْمَلْبُوسَاتِ الْحَرِيرُ وَ هُوَ نَسْجُ دُودَةٍ وَ أَشْرَفُ الْمَرْكُوبَاتِ الْخَيْلُ وَ عَلَيْهَا يُقْتَلُ اَلرِّجَالُ وَ أَشْرَفُ الْمَنْكُوحَاتِ اَلنِّسَاءُ وَ هِيَ مَبَالٌ فِي مَبَالٍ وَ إِنَّ الْمَرْأَةَ لَتَزَيَّنُ أَحْسَنَ مَا فِيهَا وَ يُرَادُ أَقْبَحُ مَا فِيهَا وَ أَشْرَفُ الْمَشْمُومَاتِ هُوَ الْمِسْكُ وَ هُوَ بَعْضُ دَمٍ. (مجموعة ورّام ج۱ص۱۴۰)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: لذّت‌های دنیا اینهاست: خوردنی، نوشیدنی، لباس، مَرکب، آمیزش، و عطر. بهترین خوردنی دنیا عسل است و عسل جز استفراغ یک حشره نیست! بهترین نوشیدن دنیا آب است که در اختیار همه هست! بهترین لباس، ابریشم است که بافتهٔ کِرمی است. بهترین مَرکب اسب است که مَقتَل مردان است. (گوییم: امروزی‌اش می‌شود خودرو که در حین تصادف، قاتل صاحب خویش است). بهترین آمیزش هم با زن است و اصولاً آمیزش چیست جز دو مَخرَجی که در هم فرو می‌روند! زن خود را آرایش می‌کند تا مرد را به سوی زشت‌ترین جایش یعنی آلتش بکشاند! بهترین عطر هم مُشک است که نوعی خون بیشتر نیست.
قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ فَقَالَ إِنِّي دَعَوْتُ اَللَّهَ فَلَمْ أَرَ اَلْإِجَابَةَ فَقَالَ لَقَدْ وَصَفْتَ اَللَّهَ بِغَيْرِ صِفَاتِهِ وَ إِنَّ لِلدُّعَاءِ أَرْبَعَ خِصَالٍ إِخْلاَصَ اَلسَّرِيرَةِ وَ إِحْضَارَ اَلنِّيَّةِ وَ مَعْرِفَةَ اَلْوَسِيلَةِ وَ اَلْإِنْصَافَ فِي الْمَسْأَلَةِ. (مجموعة ورّام ج۱ص۳۰۲)
کسی خدمت امیرمؤمنان(ع) آمد و گفت: هر چه دعا می‌کنم، استجابتی نمی‌بینم! امیرمؤمنان(ع) فرمود: خدا را همانطور که خواسته، صدا بزن! همچنین چهار چیز را رعایت کن: فقط خدا را قادر به برآوردن حاجتت بدان؛ با حضور قلب و با همهٔ وجود دعا کن؛ اسباب و وسائل استجابت در آن مسئله را فراهم کن؛ و در دعا انصاف داشته باش و بقدر لیاقتت بخواه!
عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ قَالَ: أَلاَ وَ إِنَّ لِلصَّلاَةِ حَدّاً كَمِضْرَابِ الْجَزَّارِ مَتَى تَعَدَّى الْمَفْصِلَ كَسَرَ. (مجموعة ورّام ج۱ص۳۰۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: نمازِ درست، حدّی از حضور قلب را لازم دارد و پرت شدن حواس که از حدّ بگذرد، نماز را می‌شکند.
عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ اَلْيَشْكُرِيِّ عَنْ قُدَامَةَ اَلْأَوْدِيِّ عَنْ إِسْمَاعِيلَ بْنِ عَبْدِ اَللَّهِ اَلصَّلْعِيِّ قَالَ: لَمَّا فَلَمَّا أَجَنَّنِي اَللَّيْلُ إِذَا أَنَا بِرَجُلٍ قَدْ أَقْبَلَ حَتَّى اِسْتَتَرَ بِرَابِيَةٍ ثُمَّ صَفَّ قَدَمَيْهِ فَأَطَالَ الْمُنَاجَاةَ وَ كَانَ فِيمَا قَالَ اَللَّهُمَّ إِنِّي سِرْتُ فِيهِمْ مَا أَمَرَنِي رَسُولُكَ وَ صَفِيُّكَ فَظَلَمُونِي فَقَتَلْتُ الْمُنَافِقِينَ كَمَا أَمَرْتَنِي فَجَهِلُونِي وَ قَدْ مَلِلْتُهُمْ وَ مَلُّونِي وَ أَبْغَضْتُهُمْ وَ أَبْغَضُونِي وَ لَمْ تَبْقَ خُلَّةٌ أَنْتَظِرُهَا إِلاَّ الْمُرَادِيُّ اَللَّهُمَّ فَعَجِّلْ لَهُ اَلشَّقَاوَةَ وَ تَغَمَّدْنِي بِالسَّعَادَةِ اَللَّهُمَّ قَدْ وَعَدَنِي نَبِيُّكَ أَنْ تَتَوَفَّانِي إِلَيْكَ إِذَا سَأَلْتُكَ اَللَّهُمَّ وَ قَدْ رَغِبْتُ إِلَيْكَ فِي ذَلِكَ ثُمَّ مَضَى فَقَفَوْتُهُ فَدَخَلَ مَنْزِلَهُ فَإِذَا هُوَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلَامُ قَالَ فَلَمْ أَلْبَثْ إِذْ نَادَى الْمُنَادِي بِالصَّلاَةِ فَخَرَجَ وَ اِتَّبَعْتُهُ حَتَّى دَخَلَ الْمَسْجِدَ فَعَمَّمَهُ اِبْنُ مُلْجَمٍ لَعَنَهُ اَللَّهُ بِالسَّيْفِ. (مجموعة ورّام ج۲ص۲)
راوی گوید: همان شبی که سَحرش امیرمؤمنان(ع) را ضربت زدند، من در نخلستانی در نزدیکی مسجد کوفه بودم. دیدم مردی درحالیکه صورتش را پوشانده، وارد نخلستان شد و در سیاهی شب در جایی به مناجات با خدا نشست. گفت: خدایا بودنِ من در میان این مردم به طول انجامیده و آنچه رسولت گفته به انجام رسانیده‌ام. این مردم در حق من جفا کردند و من با آنها در افتادم و آخر، این مردم مرا درک نکردند! خدایا من از این مردم و اینها از من خسته شده‌اند! نه آنها مرا دوست می‌دارند و نه من دل خوشی از آنها دارم و دیگر دوستی برایم نمانده! خدایا آن شخص مرادی را که به من وعده دادی بفرست! تا در شقاوت غوطه خورَد و مرا به سعادت بر ساند. خدایا پیامبر به من وعده داد که هرگاه خسته شدی و از خدا خواستی، خداوند اجلت را می‌رساند تو را به سویش بالا می‌برد. خدایا من از اکنون به تو رغبت کرده‌ام و هوای کوی تو را دارم و از تو همین را می‌خواهم! راوی گوید: پس از این مناجات، باز رویش را پوشاند و به سوی خانه‌های کوفه روان شد. دنبالش رفتم و دیدم او علی(ع) است. علی(ع) وارد خانه‌اش شد و ساعتی بعد برای نماز خارج گشت و به دست ابن ملجم مرادی به فیض شهادت رسید. (مجموعة ورّام ج۲ص۲)
اَلْأَحْنَفُ بْنُ قَيْسٍ لَمَّا سَأَلَهُ مُعَاوِيَةُ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ فَقَالَ كَانَ آخِذاً بِثَلاَثٍ تَارِكاً لِثَلاَثٍ آخِذاً بِقُلُوبِ اَلرِّجَالِ إِذَا حَدَّثَ حَسَنَ اَلاِسْتِمَاعِ إِذَا حُدِّثَ أَيْسَرَ اَلْأَمْرَيْنِ عَلَيْهِ إِذَا خُولِفَ تَارِكاً لِلْمِرَاءِ تَارِكاً لِمُقَارَنَةِ اَللَّئِيمِ تَارِكاً لِمَا يُعْتَذَرُ مِنْهُ. (مجموعة ورّام ج۲ص۱۴)
معاویه از کسی پرسید: علی را چگونه یافتی؟ گفت: دل‌ها را می‌ربود، چون سخن می‌گفت و هنر گوش کردن را خوب بلد بود، وقتی کسی سخن می‌گفت و سخت نمی‌گرفت وقتی با او مخالفت می‌شد. جر و بحث نمی‌کرد، از بدان دوری میکرد و کاری نمی‌کرد که مجبور باشد از آن عذرخواهی کند.
وَ حُكِيَ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ أَنَّهُ قَالَ: وَحْشَةُ اَلاِنْفِرَادِ أَبْقَى لِلْعِزِّ مِنْ أُنْسِ اَلتَّلاَقِي. (مجموعة ورّام ج۲ص۱۶)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: سختی تنهایی، بهتر است تا اُنسی که بدانی موقتی است.
سُوَيْدُ بْنُ غَفَلَةَ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ فَوَجَدْتُهُ جَالِساً عَلَى بِسَاطٍ لَمْ أَجِدْ فِي اَلدَّارِ غَيْرَهُ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ مَا أَرَى فِي اَلدَّارِ غَيْرَ هَذَا اَلْبِسَاطِ وَ بِيَدِكَ اَلْخِلاَفَةُ فَقَالَ لِي يَا اِبْنَ غَفَلَةَ إِنَّا لاَ نَتَأَثَّثُ لِدَارِ اَلنُّقْلَةِ وَ لَنَا دَارٌ قَدْ حَمَلْنَا إِلَيْهَا خَيْرَ الْمَتَاعِ وَ نَحْنُ مُنْتَقِلُونَ إِلَيْهَا. (مجموعة ورّام ج۲ص۲۲)
راوی گوید خدمت امیرمؤمنان(ع) رسیدم در حالی که در اتاقش، جز گلیمی که بر آن نشسته بود، نبود. گفتم یا امیرالمؤمنین! اینطور زندگی می‌کنی و خلافت در دست توست؟! فرمود: این خانهٔ موقت، اثاث نمی‌خواهد. خانهٔ واقعی ما جایی است که ثواب اعمالمان را آنجا فرستاده‌ایم و بزودی به آنجا میرویم.
قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ : اَلدُّنْيَا تُطْلَبُ لِثَلاَثَةِ أَشْيَاءَ لِلْغِنَى وَ اَلْعِزِّ وَ اَلرَّاحَةِ فَمَنْ زَهِدَ فِيهَا عَزَّ وَ مَنْ قَنِعَ اِسْتَغْنَى وَ مَنْ قَلَّ سَعْيُهُ اِسْتَرَاحَ. (مجموعة ورّام ج۲ص۲۴)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: مردم دنبال سه چیزِ دنیا هستند: ثروت، احترام، و رفاه. ثروت واقعی در قناعت نسبت به داشته‌هاست و عزّت و احترام، در نخواستنِ دنیا و رفاه و راحتی واقعی در هستیِ بی‌کوشش!
مُحَمَّدُ بْنُ إِسْمَاعِيلَ الْهَمْدَانِيُّ عَنْ أَبِي اَلْحَسَنِ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلَامُ قَالَ كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ يُوصِي أَصْحَابَهُ وَ يَقُولُ: أُذْكُرُوا اَللَّهَ ذِكْراً خَالِصاً تَحْيَوْا بِهِ أَفْضَلَ الْحَيَاةِ وَ تَسْلُكُوا بِهِ طَرِيقَ اَلنَّجَاةِ. (مجموعة ورّام ج۲ص۳۹)
امام کاظم(ع) فرمود: امیرمؤمنان(ع) مدام اصحابش را نصیحت میکرد و میفرمود: زیاد ذکر خدا بگویید و خدا را یاد کنید تا کم‌کم به حیاتی بالاتر و سلوکی نجات‌بخش دست پیدا کنید.
اِبْنُ اَلسِّكِّيتِ اَلنَّحْوِيُّ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا اَلْحَسَنِ عَلِيَّ بْنَ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَقُولُ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ : إِيَّاكُمْ وَ اَلْإِلْظَاظَ بِالْمُنَى فَإِنَّهَا بَضَائِعُ اَلْفَجَرَةِ. (مجموعة ورّام ج۲ص۵۱)
امام هادی(ع) فرمود: امیرمؤمنان(ع) میفرمود: راجع به آرزوها خیالپردازی و نسبت به آنها اصرار نکنید، چون خمیرمایه و عامل گناه می‌گردند.
أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ عَنِ اَلنَّبِيِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَالَ: اَلنِّسَاءُ عِيٌّ وَ عَوْرَاتٌ فَدَاوُوا عِيَّهُنَّ بِالسُّكُوتِ وَ عَوْرَاتِهِنَّ بِالْبُيُوتِ. (مجموعة ورّام ج۲ص۷۴)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: رسول خدا(ص) میفرمود: زن دریده است و آبرو بَر! دریدگی‌اش را با سکوت کنترل کنید و آبرو بری‌اش را با در خانه نگه داشتن.
قَالَ مُعَاوِيَةُ لِخَالِدِ بْنِ مَعْمَرٍ : عَلَى مَا أَحْبَبْتَ عَلِيّاً عَلَيْهِ السَّلَامُ قَالَ عَلَى ثَلاَثِ خِصَالٍ عَلَى حِلْمِهِ إِذَا غَضِبَ وَ عَلَى صِدْقِهِ إِذَا قَالَ وَ عَلَى عَدْلِهِ إِذَا وَلِيَ. (مجموعة ورّام ج۲ص۷۵)
معاویه به کسی گفت: چرا علی را دوست داری؟ او پاسخ داد: برای سه خصلتش: وقتی غضب میکرد، همچنان حلم بر او مسلّط بود و وقتی سخن می‌گفت، راست می‌گفت و به وقت حکومت، عادل بود.
لَمَّا اِحْتُضِرَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلَامُ جَمَعَ بَنِيهِ حَسَناً وَ حُسَيْناً وَ مُحَمَّدَ بْنَ الْحَنَفِيَّةِ وَ اَلْأَصَاغِرَ مِنْ وُلْدِهِ فَوَصَّى لَهُمْ وَ كَانَ فِي آخِرِ وَصِيَّتِهِ يَا بَنِيَّ عَاشِرُوا اَلنَّاسَ عِشْرَةً إِنْ غِبْتُمْ حَنُّوا إِلَيْكُمْ وَ إِنْ فُقِدْتُمْ بَكَوْا عَلَيْكُمْ وَ إِذَا أَحْبَبْتُمُ اَلرَّجُلَ مِنْ غَيْرِ خَيْرٍ سَبَقَ مِنْهُ إِلَيْكُمْ فَارْجُوهُ فَإِذَا أَبْغَضْتُمُ اَلرَّجُلَ مِنْ غَيْرِ سُوءٍ سَبَقَ مِنْهُ إِلَيْكُمْ فَاحْذَرُوهُ. (مجموعة ورّام ج۲ص۷۵)
امیرمؤمنان(ع) در آخرین لحظات حیات شریفش، تمام فرزندانش را دور خود جمع کرد و فرمود: فرزندانم! چنان زندگی کنید که تا زنده‌اید مردم عاشق شما باشد و وقتی مردید مرید برایتان گریه کنند! سپس فرمود: وقتی بی‌دلیل کسی را دوست داشتید، امیدوار باشید که از او خیری به شما می‌رسد و اگر بی‌دلیل از کسی بدتان می‌آمد، از او حذر کنید.
عن محلی [مُحِلِّ] بْنِ خَلِيفَةَ : أَنَّهُ دَخَلَ مَعَ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ عَلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ عَشِيَّةً فِي بَعْضِ مَقَامِهِ بِصِفِّينَ وَ مَعَهُ عَشَاءٌ قَالَ فَلَقِينَاهُ وَ إِذَا بَيْنَ يَدَيْهِ شَنَّةٌ فِيهَا مَاءٌ قَرَاحٌ وَ كِسَرَاتٌ مِنْ خُبْزِ شَعِيرٍ وَ مِلْحٌ لَمْ يُخْلَطْ بِهِ غَيْرُهُ قَالَ فَقَالَ لَهُ عَدِيٌّ إِنِّي لَأَرْثِي لَكَ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ إِنَّكَ لَتَظَلُّ نَهَارَكَ طَاوِياً مُجَاهِداً وَ بِاللَّيْلِ سَاهِراً مُكَابِداً ثُمَّ يَكُونُ هَذَا فَطُورَكَ فَرَفَعَ رَأْسَهُ وَ قَالَ يَا عَدِيُّ اَلْغِنَى فِي اَلنُّفُوسِ وَ اَلْفَقْرُ فِيهَا. عَلِّلِ اَلنَّفْسَ بِالْقُنُوعِ وَ إِلاَّ طَلَبَتْ مِنْكَ فَوْقَ مَا يَكْفِيهَا. إِنَّمَا أَنْتَ طُولَ عُمُرِكَ مَا عُمِّرْتَ بِالسَّاعَةِ اَلَّتِي أَنْتَ فِيهَا. (مجموعة ورّام ج۲ص۷۷)
عَدیّ، فرزند حاتم طائی گوید: شبی در صفین، به خیمهٔ علی(ع) درآمدم. دیدم مَشک آبی شام اوست و چند تکه نان و قدری نمک! گفتم: یا امیرالمؤمنین؛ تو روزها می‌جنگی و شب‌ها به عبادت بیداری! چطور با چنین غذایی سر می‌کنی؟! به من نگاهی کرد و فرمود: ای عَدیّ! غنیٰ در نفس آدمی است؛ همینطور فقر! نَفست را با قناعت درمان کن تا غنی شود و الا بیش از کفایتش از تو خواهد خواست. سپس فرمود: در تمام طول عمر، جز همین لحظهٔ حال را که در آنی، نداری؛ پس آن را دریاب؟
أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لاَ يُؤْثِرُ عَلَى اَلصَّلاَةِ عَشَاءً وَ لاَ غَيْرَهُ وَ كَانَ إِذَا دَخَلَ وَقْتُهَا كَأَنَّهُ لاَ يَعْرِفُ أَهْلاً وَ لاَ حَمِيماً. (مجموعة ورّام ج۲ص۷۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: رسول خدا(ص) هیچ‌کاری را بر نماز اول وقت ترجیح نمی‌داد و چون وقت نماز میرسید، گویا دیگر کسی را نمی‌شناخت.
أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِذَا وَدَّعَ رَجُلاً مِنَ اَلْمُسْلِمِينَ قَالَ لَهُ زَوَّدَكَ اَللَّهُ اَلتَّقْوَى وَ غَفَرَ لَكَ ذَنْبَكَ وَ وَجَّهَكَ لِلْخَيْرِ حَيْثُ مَا تَوَجَّهْتَ. (مجموعة ورّام ج۲ص۷۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: رسول خدا(ص) موقع خداحافظی، برای اشخاص اینطور دعا میکرد: خدا، تقوی روزی‌ات کند و تو را مشمول مغفرت سازد و هرجا میروی، بابِ خیر برویت بگشاید!
أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ قَالَ: إِنَّ لِلَّهِ عِبَاداً كَسَرَتْ قُلُوبَهُمْ خَشْيَةُ اَللَّهِ فَأَصْمَتَهُمْ عَنِ اَلْمَنْطِقِ. (مجموعة ورّام ج۲ص۷۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: خداوند بندگانی دارد که خشیتش، دلشکته‌شان کرده و آنها را به وادی سکوت کشانده.
زَيْدُ بْنُ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: اَلْقَلْبُ اَلْمُحِبُّ لِلَّهِ يُحِبُّ كَثِيراً اَلنَّصَبَ لِلَّهِ وَ اَلْقَلْبُ اَللاَّهِي عَنِ اَللَّهِ يُحِبُّ اَلرَّاحَةَ. (مجموعة ورّام ج۲ص۸۷)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: قلبی که محبّ خداست، دنبال کار کردن برای خدا و مناجات کردن با خداست و قلبِ غافل، دنبال راحتی و یله‌گی است.
عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قال: مَا مِنْ عَبْدٍ وَ لاَ أَمَةٍ دَارَى عِبَادَ اَللَّهِ بِأَحْسَنِ اَلْمُدَارَاةِ فَلَمْ يَدْخُلْ بِهَا فِي بَاطِلٍ وَ لَمْ يَخْرُجْ بِهَا مِنْ حَقٍّ إِلاَّ جَعَلَ اَللَّهُ نَفَسَهُ تَسْبِيحاً وَ زَكَّى عَمَلَهُ وَ أَعْطَاهُ بَصِيرَةً عَلَى كِتْمَانِ سِرِّنَا وَ اِحْتِمَالِ اَلْغَيْظِ لِمَا سَمِعَهُ مِنْ أَعْدَائِنَا ثَوَابَ اَلْمُتَشَحِّطِ بِدَمِهِ فِي سَبِيلِ اَللَّهِ. (مجموعة ورّام ج۲ص۹۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: مؤمن باید با بندگان خدا مدارا کند؛ بگونه‌ای که نه در باطل آنها داخل شود و نه خودش از حق خارج گردد. در این صورت خداوند نفسش را تسبیح قرار داده و عملش را تزکیه می‌کند و به او بصیرت عنایت می‌کند، تا بفهمد اسرار چیست و چه چیزهایی را باید کتمان کند و به او توان تحمل و کظم غیظ در برابر دشمنان را میدهد. چنین کسی ثواب شهیدی را دارد که در خون خود در غلطیده.
قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: إِنَّمَا اَلْحَيَاةُ اَلدُّنْيَا مَتَاعٌ وَ مَتَاعُ اَلدُّنْيَا بَطِيءُ اَلاِجْتِمَاعِ قَلِيلُ اَلاِنْتِفَاعِ سَرِيعُ اَلاِنْقِطَاعِ. (مجموعة ورّام ج۲ص۱۰۱)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: زندگی دنیا، متاع بی‌ارزشی است که دیر گرد می‌آید و کم نفع می‌رساند و زود از دست میرود.
عَنِ اَلرِّضَا عَنْ آبَائِهِ عَلَيْهِمُ اَلسَّلاَمُ عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: اَلرِّزْقُ مَقْسُومٌ وَ هُوَ يَأْتِي اِبْنَ آدَمَ عَلَى أَيِّ سِيرَةٍ سَارَهَا مِنَ اَلدُّنْيَا لَيْسَ بِتَقْوَى مُتَّقٍ يُزَايِدُهُ وَ لاَ لِفُجُورِ فَاجِرٍ يُنَاقِصُهُ وَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَهُ شِبْرٌ وَ هُوَ طَالِبُهُ وَ لَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ يَتَرَبَّصُ رِزْقَهُ لِطَلَبِهِ (أَو لَطَلَبَهُ) كَمَا يَطْلُبُهُ اَلْمَوْتُ. (مجموعة ورّام ج۲ص۱۰۷)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: رزق هرکس را خداوند مشخص کرده و به او می‌رسد و تقوا یا فجور، آن را زیاد یا کم نمی‌کند! بین انسان و رزقش یک وجب فاصله است و رزق به دنبال انسان است تا به او برسد. پس چشم‌انتظار رزق خود باشید تا آن را بسوی خود بخوانید و او خودش را به شما برساند، همانگونه که مرگ خودش را به شما می‌رساند.
قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: تَرِكَةُ اَلْمَيِّتِ عَزَاءٌ لِوَرَثَتِهِ. (مجموعة ورّام ج۲ص۱۱۴)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: مالی که از کسی پس از مرگش باقی می‌ماند، برای ورثه عزاءست.
(گوییم: عزاء معنای اصلی‌اش صبر است؛ در این صورت روایت میخواهد بگوید: مال متوفّی، نوعی تسلّی است برای بازماندگان او. معنای فرعی عزاء، مصیبت است؛ در این صورت روایت میخواهد بگوید: مالی که از متوفّی به جا مانده، وسیلهٔ امتحان وارثان است.)
قَالَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: اِحْذَرُوا اَلدُّنْيَا فَإِنَّهَا عَدُوَّةُ أَوْلِيَاءِ اَللَّهِ وَ عَدُوَّةُ أَعْدَائِهِ أَمَّا أَوْلِيَاؤُهُ فَغَمَّتْهُمْ وَ أَمَّا أَعْدَاؤُهُ فَغَرَّتْهُمْ. (مجموعة ورّام ج۲ص۱۱۵)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: از دنیا حذر کنید که دشمن اولیاء و اعداء خداست؛ اولیاء را مشغول می‌سازد و اعداء را به‌کل می‌فریبد.
وَ قَالَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: إِنَّمَا زَهِدَ اَلنَّاسُ فِي طَلَبِ اَلْعِلْمِ مَا يَرَوْنَ مِنْ قِلَّةِ اِنْتِفَاعِ مَنْ يَعْمَلُ بِمَا عَلِمَ. (مجموعة ورّام ج۲ص۱۱۵)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: دلیل بی‌رغبتی مردم به علمِ دین، این است که می‌بینند عالمان از علمشان منتفع نشده و به آن عمل نمی‌کنند.
عن أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: لَمَّا وَلِيَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ صَعِدَ اَلْمِنْبَرَ فَحَمِدَ اَللَّهَ وَ أَثْنَى عَلَيْهِ ثُمَّ قَالَ إِنِّي وَ اَللَّهِ لاَ أرزاكم [أَرْزَؤُكُمْ] مِنْ فَيْئِكُمْ دِرْهَماً مَا قَامَ عِذْقٌ بِيَثْرِبَ فَلْتُصَدِّقْكُمْ أَنْفُسُكُمْ أَ فَتَرَوْنِي مَانِعَ نَفْسِي وَ مُعْطِيَكُمْ قَالَ فَقَامَ إِلَيْهِ عَقِيلٌ فَقَالَ وَ اَللَّهِ لَتَجْعَلَنِي وَ أَسْوَدَ بِالْمَدِينَةِ سَوَاءً فَقَالَ اِجْلِسْ أَ مَا كَانَ هَاهُنَا أَحَدٌ يَتَكَلَّمُ غَيْرُكَ وَ مَا فَضْلُكَ عَلَيْهِ إِلاَّ بِسَابِقَةٍ أَوْ تَقْوَى. (مجموعة ورّام ج۲ص۱۵۱)
امام صادق(ع) فرمود: وقتی امیرمؤمنان(ع) به خلافت رسید، در مدینه به منبر رفت و فرمود: از بیت‌المال چیزی را انبار نخواهم کرد وقتی کسانی در یثرب گرسنه‌اند؛ سهم خودم نیز با شما برابر است! در اینجا برادرش عقیل برخاست و به اعتراض گفت: یعنی من و یک غلام سیاه، سهمشان از بیت‌المال برابر است؟! امیرمؤمنان(ع) فرمود: بنشین! غیر از تو کسی نبود که حرف بزند؟ آری تو فضلی بر کسی نداری، مگر به واسطه تقوا یا سبقت در دین.
عَلِيُّ بْنُ مُحَمَّدٍ اَلْهَادِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ آبَائِهِ عَلَيْهِمُ اَلسَّلاَمُ عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ هُوَ يَقُولُ: مَنْ أَدَّى لِلَّهِ مَكْتُوبَةً فَلَهُ فِي أَثَرِهَا دَعْوَةٌ مُسْتَجَابَةٌ قَالَ اِبْنُ اَلْفَحَّامِ رَأَيْتُ وَ اَللَّهِ أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ فِي اَلنَّوْمِ فَسَأَلْتُهُ عَنْ هَذَا اَلْخَبَرِ فَقَالَ صَحِيحٌ إِذَا فَرَغْتَ مِنَ اَلْمَكْتُوبَةِ فَقُلْ وَ أَنْتَ سَاجِدٌ. (مجموعة ورّام ج۲ص۱۶۸)
از امیرمؤمنان(ع) از رسول خدا(ص) روایت شده که هر که نماز واجبی بخواند، پس از آن، دعای مستجابی دارد! راوی گوید در خواب امیرمؤمنان(ع) را دیدم و از این روایت از او پرسیدم. فرمود: پس از اینکه نمازت تمام شد، سجده کن و در سجده خواسته‌ات را از خدا بخواه!
عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: كُلُّ مَا أَلْهَى عَنْ ذِكْرِ اَللَّهِ فَهُوَ مِنْ إِبْلِيسَ. (مجموعة ورّام ج۲ص۱۷۰)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرچه از ذکر خدا باز دارد، از جانب ابلیس است.
عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَى اَلنَّبِيِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ عِنْدِي دِينَارٌ فَمَا تَأْمُرُنِي بِهِ قَالَ أَنْفِقْهُ عَلَى أُمِّكَ قَالَ عِنْدِي آخَرُ فَمَا تَأْمُرُنِي بِهِ قَالَ أَنْفِقْهُ عَلَى أَخِيكَ قَالَ عِنْدِي آخَرُ فَمَا تَأْمُرُنِي بِهِ قَالَ لاَ وَ اَللَّهِ مَا عِنْدِي غَيْرُهُ قَالَ أَنْفِقْهُ فِي سَبِيلِ اَللَّهِ وَ هُوَ أَذْنَاهَا أَجْراً. (مجموعة ورّام ج۲ص۱۷۵)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: مردی خدمت رسول خدا(ص) رسید و عرض کرد: من دیناری دارم؛ با آن چه کنم؟ رسول خدا(ص) فرمود: خرج مادرت کن! گفت: اگر دیناری دیگر داشته باشم چه؟ فرمود: خرج برادرت کن! پرسید: و سومین دینار که آخرین پول من است؟ رسول خدا(ص) فرمود: در راه خدا صدقه بده! اما آن دوتای قبلی، اجرش بیشتر است.
وَ عَنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: اَلنَّظَرُ إِلَى اَلْعَالِمِ عِبَادَةٌ وَ اَلنَّظَرُ إِلَى اَلْإِمَامِ اَلْمُقْسِطِ عِبَادَةٌ وَ اَلنَّظَرُ إِلَى اَلْوَالِدَيْنِ بِرَأْفَةٍ وَ رَحْمَةٍ عِبَادَةٌ وَ اَلنَّظَرُ إِلَى اَلْأَخِ يَوَدُّهُ فِي اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ عِبَادَةٌ. (مجموعة ورّام ج۲ص۱۷۵)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: نگاه به عالِم عبادت است؛ نگاه به حاکمِ عادل عبادت است؛ نگاه محبت آمیز به والدین عبادت است؛ نگاه به برادر دینی عبادت است.
مِنْ كَلاَمِهِ: عَلَيْكُمْ بِتَقْوَى اَللَّهِ فَإِنَّهَا تَجْمَعُ اَلْخَيْرَ وَ لاَ خَيْرَ غَيْرُهَا. (مجموعة ورّام ج۲ص۱۷۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: به دنبال تقوا باشید که تقوا جمع کنندهٔ تمام خیرات است برای شما.
قَالَ اَلْحَسَنُ بْنُ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: مَا دَخَلْتُ عَلَى أَبِي قَطُّ إِلاَّ وَجَدْتُهُ بَاكِياً. (مجموعة ورّام ج۲ص۱۹۹)
امام مجتبی(ع) فرمود: هرگاه که بر پدرم در خلوتش وارد میشدم، او را در حال مناجات و گریان می‌دیدم.
قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: لَقَدْ سَبَقَ إِلَى جَنَّاتِ عَدْنٍ أَقْوَامٌ مَا كَانُوا أَكْثَرَ اَلنَّاسِ لاَ صَوْماً وَ لاَ صَلاَةً وَ لاَ حَجّاً وَ لاَ اِعْتِمَاراً وَ لَكِنَّهُمْ عَقَلُوا عَنِ اَللَّهِ مَوَاعِظَهُ. (مجموعة ورّام ج۲ص۲۱۳)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: در قیامت عدّه‌ای به سوی بهشت سبقت می‌گیرند که نه اهل نماز و روزه و حجّ بسیار بوده‌اند، بلکه در مواعظ خدا تفکر می‌کردند.
وَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: كَيْفَ تَكُونُ مُسْلِماً وَ لاَ يَسْلَمُ اَلنَّاسُ مِنْكَ وَ كَيْفَ تَكُونُ مُؤْمِناً وَ لاَ تَأْمَنُكَ اَلنَّاسُ وَ كَيْفَ تَكُونُ مُتَّقِياً وَ اَلنَّاسُ يَتَّقُونَ أَذَاكَ. (مجموعة ورّام ج۲ص۲۲۷)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: چطور خودت را مسلمان می‌دانی درحالیکه مردم از دستت در سلامت نیستند؟ و چطور خودت را مؤمن می‌دانی در حالی که مردم از تو ایمنی ندارند؟ و چطور خودت را متّقی می‌دانی در حالی که مردم از تو در آزارند؟!
مِنْ كَلاَمِ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: إِذَا شَرِبَ اَلْقَلْبُ حُبَّ اَلدُّنْيَا لَمْ تَنْجَعْ فِيهِ كَثْرَةُ اَلْمَوَاعِظِ. (مجموعة ورّام ج۲ص۲۴۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: وقتی حبّ دنیا به کام دلی نشست، دیگر موعظه بر آن دل اثربخش نیست.
قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: كُلُّ سُؤَالٍ ذُلٌّ وَ مَنْقَصَةٌ إِلاَّ مَا كَانَ سُؤَالُ اَلرَّجُلِ لِإِمَامِهِ أَوْ عَالِمِهِ أَوْ وَالِدِهِ فَإِنَّهُ لاَ ذُلَّ عَلَيْهِ فِي ذَلِكَ وَ لاَ مَنْقَصَةَ أَكْفُوا إِخْوَانَكُمْ مَئُونَةَ اَلطَّلَبِ فَإِنَّ اَلرَّجُلَ إِذَا طَلَبَ اَلْحَاجَةَ اِرْتَعَدَتْ فَرَائِصُهُ مَخَافَةَ أَنْ يُرَدَّ عَنْهَا. (مجموعة ورّام ج۲ص۲۴۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: درخواست، ذلّت و منقصت است، مگر خواستن از امام یا عالِم(بخاطر علمش) یا از پدر. وقتی کسی از شما چیزی میخواهد، او را دریابید؛ چون خواستن رنج‌آور است و درخواست‌کننده در هراس است مبادا خواسته‌اش رد شود.
عَنْ حَبَّةَ اَلْعُرَنِيِّ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: مَنِ اِئْتَمَنَ رَجُلاً عَلَى دَمِهِ ثُمَّ خَانَ بِهِ فَأَنَا مِنَ اَلْقَاتِلِ بَرِيءٌ وَ إِنْ كَانَ اَلْمَقْتُولُ فِي اَلنَّارِ. (مجموعة ورّام ج۲ص۲۶۶)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: من بیزارم از کسی‌که به کسی امان دهد، آنگاه به او خیانت کند. هرکس که میخواهد باشد!