دُرّ نجف

کلام الامیر — جلد سوم

الدرّة الباهره

عن أميرالمؤمنين(ع): لاَ يَكُونَنَّ أَخُوكَ عَلَى قَطِيعَتِكَ أَقْوَى مِنْكَ عَلَى صِلَتِهِ، وَ لاَ يَكُونَنَّ عَلَى اَلْإِسَاءَةِ أَقْوَى مِنْكَ عَلَى اَلْإِحْسَانِ. (الدرة الباهره ج۱ص۱۸)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: مبادا برادرت در جدایی، کوشاتر باشد تا تو، در پیوستن؛ و نکند که بر بدی کردن تواناتر باشد از تو، در خوبی کردن.

عن أميرالمؤمنين(ع): اَلسَّخَاءُ تَرْكُ اَلتَّمَنِّي عِنْدَ اَلْعَطَاءِ. (الدرّة الباهره ج۱ص۲۰)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: سخیّ واقعی، عطاء می‌کند و هیچ انتظاری ندارد.

عن أميرالمؤمنين(ع): مَجْلِسُ اَلْعِلْمِ رَوْضَةُ اَلْجَنَّةِ. (الدرّة الباهره ج۱ص۲۰)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: مجلس علم، باغی از باغهای بهشت است.

کتاب "المحتضَـر" در اثبات آن که شـخص در حال احتضـار یعنی در آسـتانه مرگ، پیامبر و امامان شیعه را به چشم خود می‌بیند، تألیف حسن بن سلیمان حلّی از شـاگردان شـهید اوّل اسـت. وی در این کتاب، آرای شـیخ مفید را رد کرده؛ زیرا شـیخ مفید احادیث مرتبط با این موضـوع را به تأویل برده اسـت. نویسنده در این اثر به ذکر مطالب متنوعی، چون مناقب اهل بیت(ع) و شیعیان آنها و طعن برخی از مخالفان پرداخته. از این کتاب به المحتضـر و مایراه فی حال الاحتضار، و مناقب الائمه نیز یاد شده است. این رساله، به همراه الرجعة و مختصرالبصائر، از منابع مجلسی در تألیف بحار الانوار بوده است. مجلسی، حلّی را از نظر علم و فقاهت ستوده و تمام آثار او را درخور اعتماد دانسته است. المحتضـر در ۱۳۳۰ش/۱۹۵۱ در نجف، به تحقیق محمدعلی اردوبـادی غروی، به چاپ رسید.

حسن بن سلیمان حِلّی متوفای ۸۰۲ق به بعد، از علمای شیعه قرن هشتم و از شاگردان شهید اول است. او در زمره سلسله راویان صحیفه سجادیه نیز قرار دارد. مشـهورترین کتاب وی منتخب یا مختصـر بصـائر الدرجات اسـت که احادیثی در فضـائل و مناقب اهل بیت(ع) را دربردارد. از تاریخ ولادت و وقایع زندگی حسـن بن سـلیمان، اطلاع دقیقی در دسـت نیسـت. آقابزرگ طهرانی زادگاه وی را حلّه دانسـته، اما در قم سـکونت داشـته. شـاگردی برای حلّی ذکر نشـده‌اسـت. برخی مطالب از جمله دعای صـنمی قریش، مصـحف فاطمه، اصحاب الکتاب، ... برای اولین بار به شکل اغراق‌آمیز و مرسلاً توسط حسن بن سـلیمان نقل شـده و پیش از آن در روایات شـیعه، به این شـکل و تفصـیل، اثری از آنها نیست. نسبت به آنچه ایشان منفرداً نقل کرده باید محتاط بود.