عَنِ اَلنَّوْفَلِيِّ عَنِ اَلسَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: ثَلاَثٌ مُنْجِيَاتٌ تَكُفُّ لِسَانَكَ وَ تَبْكِي عَلَى خَطِيئَتِكَ وَ يَسَعُكَ بَيْتُكَ. (المحاسن ج۱ص۴)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: سه چیز تو را نجات می‌دهد: اینکه مراقب زبانت باشی؛ متوجه خطاهایت و بخاطر آنها گریان باشی؛ و بتوانی در خانه ماندن را تحمل کنی.
عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ مَيْمُونٍ اَلْقَدَّاحِ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ جَعْفَرٍ قَالَ: قَالَ لِي عَمِّي عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَ لاَ أَحْبُوكَ كَلِمَاتٍ وَ اَللَّهِ مَا حَدَّثْتُ بِهَا حَسَناً وَ لاَ حُسَيْناً إِذَا كَانَتْ لَكَ إِلَى اَللَّهِ حَاجَةٌ تُحِبُّ قَضَاءَهَا فَقُلْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ اَلْحَلِيمُ اَلْكَرِيمُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ اَلْعَلِيُّ اَلْعَظِيمُ سُبْحَانَ اَللَّهِ رَبِّ اَلسَّمَاوَاتِ اَلسَّبْعِ وَ مَا فِيهِنَّ وَ رَبِّ اَلْعَرْشِ اَلْعَظِيمِ وَ اَلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ اَلْعَالَمِينَ اَللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِأَنَّكَ مَلِكٌ مُقْتَدِرٌ وَ أَنْتَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ مَا تَشَاءُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ يَكُونُ ثُمَّ تَسْأَلُ حَاجَتَكَ. (المحاسن ج۱ص۳۴)
عبدالله بن جعفر طیّار(شوهر زینب کبری) روایت می‌کند که روزی عمویم امیرمؤمنان(ع) فرمود: بعنوان هدیه دعایی به تو می‌آموزم که تابحال به دو فرزندم حسن و حسین نیاموخته‌ام: حاجتی اگر داشتی و روا شدنش برایت مهم بود، اینطور دعا کن: لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ اَلْحَلِيمُ اَلْكَرِيمُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ اَلْعَلِيُّ اَلْعَظِيمُ سُبْحَانَ اَللَّهِ رَبِّ اَلسَّمَاوَاتِ اَلسَّبْعِ وَ مَا فِيهِنَّ وَ رَبِّ اَلْعَرْشِ اَلْعَظِيمِ وَ اَلْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ اَلْعَالَمِينَ اَللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ بِأَنَّكَ مَلِكٌ مُقْتَدِرٌ وَ أَنْتَ عَلَى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ مَا تَشَاءُ مِنْ كُلِّ شَيْءٍ يَكُونُ. سپس حاجتت را بر زبان آور و از خدا بخواه.
عَنْ سَلاَمٍ اَلْمَدَائِنِيِّ عَنْ جَابِرٍ اَلْجُعْفِيِّ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ : اَلْمُؤَذِّنُ اَلْمُحْتَسِبُ كَالشَّاهِرِ بِسَيْفِهِ فِي سَبِيلِ اَللَّهِ اَلْقَاتِلِ بَيْنَ صَفَّيْنِ وَ قَالَ مَنْ أَذَّنَ اِحْتِسَاباً سَبْعَ سِنِينَ جَاءَ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ وَ لاَ ذَنْبَ لَهُ وَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِذَا تَغَوَّلَتْ لَكُمُ اَلْغِيلاَنُ فَأَذِّنُوا بِأَذَانِ اَلصَّلاَةِ(المحاسن ج۱ص۴۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: مؤذّنی که برای خدا اذان بگوید مثل مُقاتلی است که در راه خدا شمشیر کشیده و فرمود: کسی که هفت سال مؤذّنی کند بهشتی شود و فرمود رسول خدا(ص) می‌فرمود: هرگاه با غول برخورد کردید اذان بگویید. (غول به تعبیر روایات، نوعی جنّ ساکن در بیابان‌ها و خرابه‌هاست که میتواند به اشکال مختلف درآید. غول آدمیان را به بیراهه کشانده و وقتی تنها شدند آنها را دزدیده و پس از مدتی اسارت میکُشد)
عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ جَدِّي عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: قِيَامُ اَللَّيْلِ مَصَحَّةٌ لِلْبَدَنِ وَ رِضَى اَلرَّبِّ وَ تَمَسُّكٌ بِأَخْلاَقِ اَلنَّبِيِّينَ وَ تَعَرُّضٌ لِلرَّحْمَةِ. (المحاسن ج۱ص۵۳)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: عبادت شبانه موجب صحّت بدن، رضای پروردگار، و تحصیل اخلاق انبیاءست. قیام لیل، خود را در معرض رحمت خدا قراردادن است.
عَنْ جَابِرٍ قَالَ كَانَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَقُولُ: أَكْثِرُوا اَلْمَسْأَلَةَ فِي يَوْمِ اَلْجُمُعَةِ وَ اَلدُّعَاءَ فَإِنَّ فِيهِ سَاعَاتٍ يُسْتَجَابُ فِيهَا اَلدُّعَاءُ وَ اَلْمَسْأَلَةُ مَا لَمْ تَدْعُوا بِقَطِيعَةٍ أَوْ مَعْصِيَةٍ أَوْ عُقُوقٍ وَ اِعْلَمُوا أَنَّ اَلْخَيْرَ وَ اَلشَّرَّ يُضَاعَفَانِ يَوْمَ اَلْجُمُعَةِ. (المحاسن ج۱ص۵۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: روز جمعه زیاد دعا و از خدا مسألت کنید، زیرا ساعتی در روز جمعه هست که دعا در آن قطعاً مستجاب است. مگر دعا برای قطع رابطه یا برای کاری که گناه است یا در جهت رنجش والدین. بدانید که کار خوب و بد، هر دو در روز جمعه اثرشان مضاعف است.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : ذِكْرُنَا أَهْلَ اَلْبَيْتِ شِفَاءٌ مِنْ وَسْوَاسِ اَلرَّيْبِ وَ حُبُّنَا رِضَى اَلرَّبِّ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى. (المحاسن ج۱ص۶۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: یاد ما به هر نحوی که باشد شفای دل از وسواس و شک است و دوست داشتن ما، موجب رضایتِ خداست.
مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: ثَلاَثٌ مُوبِقَاتٌ نَكْثُ اَلصَّفْقَةِ وَ تَرْكُ اَلسُّنَّةِ وَ فِرَاقُ اَلْجَمَاعَةِ. (المحاسن ج۱ص۹۴)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: سه چیز موجب هلاکت است: زدن زیر قول و قرار، ترک سنّت دینی، و از جماعت مؤمنان کناره گرفتن.
سَالِمٍ اَلْكِنْدِيِّ عَمَّنْ حَدَّثَهُ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: كَانَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ عِنْدَكُمْ إِذَا صَعِدَ اَلْمِنْبَرَ يَقُولُ يَنْبَغِي لِلْمُسْلِمِ أَنْ يَجْتَنِبَ مُؤَاخَاةَ اَلْكَذَّابِ فَإِنَّهُ لاَ يَهْنِئُكَ مَعَهُ عَيْشٌ يَنْقُلُ حَدِيثَكَ وَ يَنْقُلُ اَلْأَحَادِيثَ إِلَيْكَ كُلَّمَا فَنِيَتْ أُحْدُوثَةٌ مَطَّهَا بِأُخْرَى حَتَّى إِنَّهُ لَيُحَدِّثُ بِالصِّدْقِ فَمَا يُصَدَّقُ فَيَنْقُلُ اَلْأَحَادِيثَ مِنْ بَعْضِ اَلنَّاسِ إِلَى بَعْضٍ يَكْسِبُ بَيْنَهُمُ اَلْعَدَاوَةَ وَ يُنْبِتُ اَلشَّحْنَاءَ فِي اَلصُّدُورِ. (المحاسن ج۱ص۱۱۷)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: مسلمان باید از دوستی با دروغگو حذر کند. زیرا خبری از تو برای دیگران و از دیگران برای تو نقل می‌کند و زندگی را بر تو تلخ و ناگوار می‌سازد. و نیز هر گاه خبری کسب کند آن را به خبر دیگری پیوند می‌دهد تا ثابت کند راست می‌گوید در صورتی که راست نمی‌گوید. و نیز خبرها را از گروهی برای گروهی دیگر نقل می‌کند و خواسته یا ناخواسته بین آنها دشمنی ایجاد می‌کند و بذر کینه در دلها می‌کارد.
عَنْ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ يَحْيَى قَالَ سَمِعْتُ أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَقُولُ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: إِنَّ اِبْنَيْ فَاطِمَةَ اِشْتَرَكَ فِي حُبِّهِمَا اَلْبَرُّ وَ اَلْفَاجِرُ وَ إِنَّهُ كُتِبَ لِي أَنْ لاَ يُحِبَّنِي كَافِرٌ وَ لاَ يُبْغِضَنِي مُؤْمِنٌ - «وَ قَدْ خٰابَ مَنِ اِفْتَرىٰ». (المحاسن ج۱ص۱۵۱)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: رسول خدا(ص) به من فرمود که پسران فاطمه را گاهاً همه دوست می‌دارند؛ اما تو را ای علی، کافر نمی‌تواند دوست داشته باشد و مؤمن نمی‌تواند دشمن بدارد.
عَلِيِّ بْنِ سَيْفٍ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ : خُذُوا اَلْحِكْمَةَ وَ لَوْ مِنْ أَهْلِ اَلْمُشْرِكِينَ. (المحاسن ج۱ص۲۳۰)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: حکمت بیاموزید ولو از مشرکین.
عَنِ اَلْحُسَيْنِ بْنِ يَزِيدَ اَلنَّوْفَلِيِّ عَنْ عَلِيِّ بْنِ سَيْفٍ رَفَعَهُ قَالَ: سُئِلَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ مَنْ أَعْلَمُ اَلنَّاسِ قَالَ مَنْ جَمَعَ عِلْمَ اَلنَّاسِ إِلَى عِلْمِهِ. (المحاسن ج۱ص۲۳۰)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: اعلمِ مردم کسی است که مرتّب از دیگران بیاموزد و به علم خویش بیفزاید.
عَنْ سُلَيْمَانَ بْنِ جَعْفَرٍ الْجُعْفِيِّ عَنْ رَجُلٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ كَانَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلامُ يَقُولُ: إِنَّ مِنْ حَقِّ الْعَالِمِ أَنْ لا تُكْثِرَ عَلَيْهِ السُّؤَالَ وَ لا تَجُرَّ بِثَوْبِهِ وَ إِذَا دَخَلْتَ عَلَيْهِ وَ عِنْدَهُ قَوْمٌ فَسَلِّمْ عَلَيْهِمْ جَمِيعاً وَ خُصَّهُ بِالتَّحِيَّةِ دُونَهُمْ وَ اجْلِسْ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ لا تَجْلِسْ خَلْفَهُ وَ لا تَغْمِزْ بِعَيْنَيْكَ وَ لا تُشِرْ بِيَدِكَ وَ لا تُكْثِرْ مِنْ قَوْلِ قَالَ فُلانٌ وَ قَالَ فُلانٌ خِلافاً لِقَوْلِهِ وَ لا تَضْجَرْ بِطُولِ صُحْبَتِهِ فَإِنَّمَا مَثَلُ الْعَالِمِ مَثَلُ النَّخْلَةِ يُنْتَظَرُ بِهَا مَتَى يَسْقُطُ عَلَيْكَ مِنْهَا شَيْءٌ وَ الْعَالِمُ أَعْظَمُ أَجْراً مِنَ الصَّائِمِ الْقَائِمِ الْغَازِي فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَ إِذَا مَاتَ الْعَالِمُ ثُلِمَ فِي الْإِسْلامِ ثُلْمَةٌ لا يَسُدُّهَا شَيْءٌ إِلَى يَوْمِ الْقِيَامَةِ. (المحاسن ج۱ص۲۲۳)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: از جمله حقوق عالم آن است که از او زیاد سؤال نکنی و جامه‌اش را نگیری و هر گاه بر او وارد شدی و گروهی نزدش بودند، به همه سلام کن و او را نزد آنها به تحیت مخصوص گردان. مقابلش بنشین و پشت سرش منشین. چشمک مزن و با دست اشاره مکن. پر گویی مکن که فلانی و فلانی بر خلاف نظر شما چنین گفته‌اند و از زیادی مجالست با او دلتنگ مشو زیرا مثل عالم مثل درخت خرماست، باید در انتظار بمانی تا چیزی از آن بر تو فرو ریزد. و پاداش عالم از روزه‌دار شب زنده‌دار مجاهد در راه خدا بیشتر است و هر گاه عالم از دنیا رود در اسلام شکافی ایجاد شود که هیچ چیز آن را جبران نکند تا روز قیامت.
عَنْ بَعْضِ أَصْحَابِنَا رَفَعَهُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلامُ: إِذَا جَلَسْتَ إِلَى عَالِمٍ فَكُنْ عَلَى أَنْ تَسْمَعَ أَحْرَصَ مِنْكَ عَلَى أَنْ تَقُولَ وَ تَعَلَّمْ حُسْنَ الاِسْتِمَاعِ كَمَا تَعَلَّمُ حُسْنَ الْقَوْلِ وَ لا تَقْطَعْ عَلَى أَحَدٍ حَدِيثَهُ. (المحاسن ج۱ص۲۳۳)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هر گاه نزد عالمی نشستی بر شنیدن حریص‌تر باش تا بر حرف زدن و یاد بگیر خوب شنیدن را همان طور که خوب گفتن را یاد می‌گیری و گفتار و سخن هیچ کس را قطع مکن.
عَنْهُ عَنْ أَبِيهِ رَفَعَهُ قَالَ: قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلامُ فِي خُطْبَةٍ لَهُ يَا أَيُّهَا النَّاسُ سَلُوا اللَّهَ الْيَقِينَ وَ ارْغَبُوا إِلَيْهِ فِي الْعَافِيَةِ فَإِنَّ أَجَلَّ النِّعْمَةِ الْعَافِيَةُ وَ خَيْرَ مَا دَامَ فِي الْقَلْبِ الْيَقِينُ وَ الْمَغْبُونُ مَنْ غُبِنَ دِينُهُ وَ الْمَغْبُوطُ مَنْ غُبِطَ يَقِينُهُ قَالَ: وَ كَانَ عَلِيُّ بْنُ الْحُسَيْنِ عَلَيْهِمَا السَّلامُ يُطِيلُ الْقُعُودَ بَعْدَ الْمَغْرِبِ يَسْأَلُ اللَّهَ الْيَقِينَ. (المحاسن ج۱ص۲۴۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: ای مردم، از خدا یقین بخواهید و در عافیت بدرگاهش بشتابید. مهم‌ترین نعمت همین عافیت است و بهترین چیزی که نصیب آدم می‌شود یقین است. کسی که از یقینش کم باشد مغبون است و کسی که اهل یقین است باید به او غبطه خورد. راوی گوید: امام سجاد(ع) پس از مغرب بر سجاده می‌نشست و از خدا طلب یقین می‌کرد.
عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ عَنْ آبَائِهِ عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ: أَفْضَلُ عِبَادَةِ الْمُؤْمِنِ انْتِظَارُ فَرَجِ اللَّهِ. (المحاسن ج۱ص۲۹۱)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: افضل عبادات مؤمن، انتظار فرج از جانب خداست.
عَنِ الْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ قَالَ: سَبَّ النَّاسُ هَذِهِ الدَّابَّةَ الَّتِي تَكُونُ فِي الطَّعَامِ فَقَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلامُ لا تَسُبُّوهَا فَوَ الَّذِي نَفْسِي بِيَدِهِ لَوْ لا هَذِهِ الدَّابَّةِ لَخَزَنُوهَا عِنْدَهُمْ كَمَا يَخْزَنُونَ الذَّهَبَ وَ الْفِضَّةَ. (المحاسن ج۲ص۳۱۶)
امیرمؤمنان(ع) وقتی شنید مردم حشراتی را باعث نابودی غلات و غذاها می‌شوند لعنت می‌کنند، فرمود: اگر اینها نبودند شما غذاها را نیز مثل طلا و نقره، کنز و از یکدیگر مخفی می‌کردید.
عَنْ أَبِي جَمِيلَةَ عَنْ ثُوَيْرِ بْنِ أَبِي فَاخِتَةَ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: كَانَ جَعْدَةُ بْنُ هُبَيْرَةَ يَبْعَثُنِي إِلَى سُورَاءَ فَذَكَرْتُ ذَلِكَ لِأَبِي الْحَسَنِ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلامُ فَقَالَ سَأُعَلِّمُكَ مَا إِذَا قُلْتَهُ لَمْ يَضُرَّكَ الْأَسَدُ أَعُوذُ بِرَبِّ دَانِيَالَ وَ الْجُبِّ مِنْ شَرِّ هَذَا الْأَسَدِ ثَلاثَ مَرَّاتٍ قَالَ فَخَرَجْتُ فَإِذَا هُوَ بَاسِطٌ ذِرَاعَيْهِ عِنْدَ الْجِسْرِ فَقُلْتُهَا فَلَمْ يَعْرِضْ لِي وَ مَرَّتْ بَقَرَاتٌ فَعَرَضَ لَهُنَّ وَ ضَرَبَ بَقَرَةً وَ قَدْ سَمِعْتُ أَنَا مَنْ يَقُولُ اللَّهُمَّ رَبَّ دَانِيَالَ وَ الْجُبِّ اصْرِفْهُ عَنِّي. (المحاسن ج۲ص۳۶۸)
راوی نقل می‌کند که خواهرزادهٔ علی(ع) مرا برای کاری به منطقهٔ سوراء فرستاد. به علی گفتم که عازم آنجا هستم. فرمود: اگر شیر دیدی سه بار بگو: پناه می‌برم به خدای دانیال و چاه از شرّ این شیر. اگر چنین کنی شیر با تو کاری ندارد. گوید عازم شدم و به پل که رسیدم شیری دراز کشیده بود. آن تعویذ را گفتم و با من کاری نداشت پس گذشتم. بعد از من چند گاو آمدند از پل رد شوند که شیر عزم آنها کرد و یکی را در هم شکست. در آن گیرودار شنیدم صدایی را که او هم میگفت: ای خدای دانیال و چاه، شیر را از من منصرف کن.
عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ كَانَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلامُ يَقُولُ: إِنَّا أَهْلُ بَيْتٍ أُمِرْنَا أَنْ نُطْعِمَ الطَّعَامَ وَ نُؤْوِيَ فِي النَّائِبَةِ وَ نُصَلِّيَ إِذَا نَامَ النَّاسُ. (المحاسن ج۲ص۳۸۷)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: ما مأموریم به اطعام مردم، مرهم دردشان بودن، و راز و نیاز با خدا وقتی که آنها در خوابند.
عَنْ يَعْقُوبَ بْنِ شُعَيْبٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ: بَيْنَا أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلامُ فِي الرَّحْبَةِ فِي نَفَرٍ مِنْ أَصْحَابِهِ إِذْ أُهْدِيَ لَهُ طَسْتٌ خِوَانٌ فَالُوذَجٍ فَقَالَ لِأَصْحَابِهِ مُدُّوا أَيْدِيَكُمْ فَمَدُّوا أَيْدِيَهُمْ فَمَدَّ يَدَهُ ثُمَّ قَبَضَهَا فَقَالُوا يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ أَمَرْتَنَا أَنْ نَمُدَّ أَيْدِيَنَا فَمَدَدْنَاهَا وَ مَدَدْتَ يَدَكَ ثُمَّ قَبَضْتَهَا فَقَالَ إِنِّي ذَكَرْتُ أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَمْ يَأْكُلْهُ فَكَرِهْتُ أَكْلَهُ. (المحاسن ج۲ص۴۱۰)
راوی گوید با امیرمؤمنان(ع) در رَحبه( که دژی است در غرب فرات) بودیم که طشت فالوده‌ای برایمان آوردند. فرمود: دستهایتان را دراز کنید، خودش هم دستش را دراز کرد. اما کمی بعد دستش را پس کشید و از خوردن منصرف شد. عرض کردیم چرا چنین کردید؟ فرمود: یادم آمد که رسول خدا(ص) از غذاهای لذیذ نمی‌خورد لذا خوش ندارم من هم بخورم.
عَنِ الْحَارِثِ الْأَعْوَرِ فَقَالَ: أَتَانِي أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلامُ فَقُلْتُ لَهُ يَا أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ ادْخُلْ مَنْزِلِي فَقَالَ عَلَى شَرْطِ أَنْ لا تَدَّخِرَنِي شَيْئاً مِمَّا فِي بَيْتِكَ وَ لا تَتَكَلَّفَ شَيْئاً مِمَّا وَرَاءَ بَابِكَ. (المحاسن ج۲ص۴۱۵)
راوی گوید روزی امیرمؤمنان(ع) می‌خواست مهمان من شود، پس شرط گذاشت که چیزی از غذاهای منزلت را از من دریغ مدار و چیزی از بیرون به زحمت برایم تهیه مکن.
عَنِ ابْنِ الْقَدَّاحِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ: إِذَا وُضِعَ الطَّعَامُ وَ جَاءَ السَّائِلُ فَلا مَرَدَّ لَهُ. (المحاسن ج۲ص۴۲۳)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: وقتی سفره غذا گسترده است، اگر سائلی آمد، نباید ردّ شود.
عَنِ ابْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلامُ: أَكْثِرُوا ذِكْرَ اللَّهِ عَلَى الطَّعَامِ وَ لا تَلْغَطُوا فِيهِ فَإِنَّهُ نِعْمَةٌ مِنَ اللَّهِ. (المحاسن ج۲ص۴۳۴)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: سر سفره زیاد خدا را یاد کنید و حرف بیهوده نزنید چون مهمان خدا هستید.
عَنْ عَبْدِ اللَّهِ الْأَرَّجَانِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ آبَائِهِ عَلَيْهِمُ السَّلامُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلامُ: مَا اتَّخَمْتُ قَطُّ فَقِيلَ لَهُ وَ لِمَ قَالَ مَا رَفَعْتُ لُقْمَةً إِلَى فَمِي إِلاَّ ذَكَرْتُ اسْمَ اللَّهِ عَلَيْهَا. (المحاسن ج۲ص۴۳۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هیچ غذایی سر دلم نماند؛ چون با هر لقمه جداگانه خدا را یاد کردم.
عَنْ أَبِي حَفْصٍ الْأَبَّانِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ: إِذَا سَاءَ خُلُقُ أَحَدِكُمْ مِنْ إِنْسَانٍ فَأَذِّنُوا فِي أُذُنِهِ الْأَذَانَ كُلَّهُ. (المحاسن ج۲ص۴۶۶)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: اگر خُلق کسی بد شد، در گوشش اذان بگویید.
عَنْ عَبْدِ الرَّحْمَنِ الْعَزْرَمِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ: كَانَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلامُ يَكْرَهُ إِدْمَانَ اللَّحْمِ وَ يَقُولُ إِنَّ لَهُ ضَرَاوَةً كَضَرَاوَةِ الْخَمْرِ. (المحاسن ج۲ص۴۶۹)
امام صادق(ع) فرمود امیرمؤمنان(ع) اعتیاد به گوشت را خوب نمی‌دانست و میگفت گوشت هم سنگینی و نکبتی دارد مثل شراب.
شُعَيْبٍ عَنْ أَبِي بَصِيرٍ رَفَعَهُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلامُ: أَكْلُ الْحِيتَانِ يُذِيبُ الْجَسَدَ. (المحاسن ج۲ص۴۷۶)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: ماهی، سبب لاغری می‌شود.
عَنِ الْأَصْبَغِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ: إِنَّ نَبِيّاً مِنَ الْأَنْبِيَاءِ شَكَا إِلَى اللَّهِ قِلَّةَ النَّسْلِ فِي أُمَّتِهِ فَأَمَرَهُ أَنْ يَأْمُرَهُمْ بِأَكْلِ الْبَيْضِ فَفَعَلُوا فَكَثُرَ النَّسْلُ فِيهِمْ. (المحاسن ج۲ص۴۸۱)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: یکی از انبیاء از کمی فرزند به خدا نالید، خدا به او دستور داد که تخم‌مرغ بخورد. چنین کرد و نسلش زیاد شد.
عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ: مَا أَقْفَرَ بَيْتٌ يَأْتَدِمُونَ بِالْخَلِّ وَ الزَّيْتِ وَ ذَلِكَ إِدَامُ الْأَنْبِيَاءِ. (المحاسن ج۲ص۴۸۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: خانه‌ای که زیاد سرکه و روغن زیتون می‌خورند، از فقیر فاصله می‌گیرند. این دو، غذای انبیاء بوده است.
زَيْدِ بْنِ الْحَسَنِ قَالَ سَمِعْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ يَقُولُ: إِنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلامُ أَشْبَهُ النَّاسِ طِعْمَةً بِرَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ كَانَ يَأْكُلُ الْخُبْزَ وَ الْخَلَّ وَ الزَّيْتَ وَ يُطْعِمُ النَّاسَ الْخُبْزَ وَ اللَّحْمَ. (المحاسن ج۲ص۴۸۳)
امام صادق(ع) فرمود: غذای امیرمؤمنان(ع) شبیه به غذای رسول خدا(ص) بود: خودش مدام نان و سرکه و روغن میخورد و به مردم نان و گوشت میداد.
عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلامُ: نِعْمَ الْإِدَامُ الْخَلُّ يَكْسِرُ الْمِرَارَ وَ يُحْيِي الْقَلْبَ. (المحاسن ج۲ص۴۸۶)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: بهترین چیز برای با نان خوردن، سرکه است؛ صفرای بدن را می‌کاهد و دل را زنده می‌کند.
عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ: سُمُونُ الْبَقَرِ شِفَاءٌ. (المحاسن ج۲ص۴۹۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: روغن گاو، شفاست.
عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلامُ: لَعْقُ الْعَسَلِ شِفَاءٌ مِنْ كُلِّ دَاءٍ قَالَ اللَّهُ تَعَالَى - « يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِهَا شَرَابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ » وَ هُوَ مَعَ قِرَاءَةِ الْقُرْآنِ وَ مَضْغُ اللُّبَانِ يَذْهَبُ الْبَلْغَمَ. (المحاسن ج۲ص۴۹۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: عسل شفای تمام بیماریهاست و همراه با کُندُر، بلغم را فرومی‌نشاند. و فرمود: هنگام خوردن عسل بخوانید: يَخْرُجُ مِنْ بُطُونِهَا شَرَابٌ مُخْتَلِفٌ أَلْوَانُهُ فِيهِ شِفَاءٌ لِلنَّاسِ.
عَنِ النَّوْفَلِيِّ عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ: أَكْلُ الْعَدَسِ يُرِقُّ الْقَلْبَ وَ يُسْرِعُ الدَّمْعَةَ. (المحاسن ج۲ص۵۰۴)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: عدس موجب رقّت قلب و روانی اشک است. (توضیح: یعنی بی‌رحمی و قساوت قلب را برطرف می‌کند. در سه حدیث در کتاب کافی تصریح شده که منظور از عدس در روایات، لپه یا حِمَّص است که فرآوردهٔ نخود می‌باشد، نه عدس مألوف)
عَنْ حَنَانٍ قَالَ: كُنْتُ مَعَ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ عَلَى الْمَائِدَةِ فَمَالَ عَلَى الْبَقْلِ وَ امْتَنَعْتُ أَنَا مِنْهُ لِعِلَّةٍ كَانَتْ بِي فَالْتَفَتَ إِلَيَّ فَقَالَ يَا حَنَانُ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلامُ لَمْ يُؤْتَ بِطَبَقٍ وَ لا فُطُورٍ إِلاَّ وَ عَلَيْهِ بَقْلٌ قُلْتُ وَ لِمَ ذَاكَ جُعِلْتُ فِدَاكَ قَالَ لِأَنَّ قُلُوبَ الْمُؤْمِنِينَ خَضِرٌ فَهِيَ تَحِنُّ إِلَى أَشْكَالِهَا. (المحاسن ج۲ص۵۰۷)
امام صادق(ع) فرمود: امیرمؤمنان(ع) می‌فرمود هر غذایی برایش می‌آورند، کنارش سبزی هم بیاورند. آری، دل مؤمن خرّم است و به سبزی مایل است.
عَنْ فَاطِمَةَ بِنْتِ عَلِيٍّ عَنْ أُمَامَةَ بِنْتِ أَبِي الْعَاصِ بْنِ الرَّبِيعِ وَ أُمُّهَا زَيْنَبُ بِنْتُ رَسُولِ اللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَالَتْ: كَانَ يُحِبُّ أَمِيرُالمؤمنين الْكَمْأَةَ. (المحاسن ج۲ص۵۲۷)
راوی گوید: قارچ، غذای محبوب امیرمؤمنان(ع) بود.
عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلامُ: كُلُوا التَّمْرَ فَإِنَّ فِيهِ شِفَاءً مِنَ الْأَدْوَاءِ. (المحاسن ج۲ص۵۳۳)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: خرما بخورید که شفای دردهاست.
عَنْ عُثْمَانَ عَنْ سَمَاعَةَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ: كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلامُ إِذَا أَكَلَ الرُّمَّانَ بَسَطَ تَحْتَهُ مِنْدِيلاً فَسُئِلَ عَنْ ذَلِكَ فَقَالَ لِأَنَّ فِيهِ حَبَّاتٍ مِنَ الْجَنَّةِ. (المحاسن ج۲ص۵۴۱)
امام صادق(ع) فرمود: امیرمؤمنان(ع) که انار میخورد پارچه‌ای پهن می‌کرد که دانه‌ای از او فوت نشود و می‌فرمود: در هر انار، دانه‌هایی بهشتی است.
عَنْ أُمِّ رَاشِدٍ مَوْلاةِ أُمِّ هَانِي قَالَتْ: كُنْتُ وَصِيفَةً أَخْدُمُ عَلِيّاً عَلَيْهِ السَّلامُ وَ إِنَّ طَلْحَةَ وَ الزُّبَيْرَ كَانَا عِنْدَهُ وَ دَعَا بِعِنَبٍ وَ كَانَ يُحِبُّهُ فَأَكَلُوا. (المحاسن ج۲ص۵۴۶)
راوی گوید: در مدتی که خدمتِ علی(ع) می‌کردم، روزی طلحه و زبیر پیشش بودند، انگور خواست و پذیرایی نمود. امیرمؤمنان(ع) خیلی انگور دوست می‌داشت.
عَنْ مَعْرُوفِ بْنِ خَرَّبُوذَ: عَمَّنْ رَأَى أَمِيرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلِيّاً عَلَيْهِ السَّلامُ يَأْكُلُ الْخُبْزَ بِالْعِنَبِ. (المحاسن ج۲ص۵۴۷)
راوی گوید: روزی دیدم امیرمؤمنان(ع) نشسته و نان و انگور میخورد.
عَنِ السَّكُونِيِّ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ: مَنِ اصْطَبَحَ بِإِحْدَى وَ عِشْرِينَ زَبِيبَةً حَمْرَاءَ لَمْ يَمْرَضْ إِلاَّ مَرَضَ الْمَوْتِ إِنْ شَاءَ اللَّهُ. (المحاسن ج۲ص۵۴۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرکس ناشتا، بیست و یک دانه مویز سرخ بخورد، مریض نمی‌شود؛ مگر مرضی که برای مرگش مقدّر شده و از آن گریزی نیست.
عَنْ أَبِي بَصِيرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ عَنْ آبَائِهِ قَالَ قَالَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلامُ: أَكْلُ السَّفَرْجَلِ قُوَّةٌ لِلْقَلْبِ الضَّعِيفِ وَ يُطَيِّبُ الْمَعِدَةَ وَ يُذَكِّي الْفُؤَادَ وَ يُشَجِّعُ الْجَبَانَ. (المحاسن ج۲ص۵۵۰)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: خوردن به، باعث قوّت قلب و سلامت معده و تذکیهٔ دل و حصول شجاعت است.
الْحَسَنِ بْنِ رَاشِدٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلامُ: التُّفَّاحُ يَصُوحُ الْمَعِدَةَ. (المحاسن ج۲ص۵۵۳)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: سیب موجب سلامت معده است.
عَنْ غِيَاثِ بْنِ إِبْرَاهِيمَ عَنْ أَبِي عَبْدِ اللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ قَالَ: كَانَ أَمِيرُ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلامُ يَكْرَهُ النَّفَسَ الْوَاحِدَ فِي الشُّرْبِ وَ قَالَ ثَلاثَةُ أَنْفَاسٍ أَوْ اثْنَيْنِ. (المحاسن ج۲ص۵۷۶)
راوی گوید امیرمؤمنان(ع) یک‌نَفَس آشامیدنِ آب را خوب نمی‌دانست و می‌فرمود: در دو یا سه نفس بیاشامید.
عَنْ مَسْعَدَةَ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِمُ السَّلامُ قَالَ: أَكْرِمُوا الْخُبْزَ فَإِنَّهُ قَدْ عَمِلَ فِيهِ مَا بَيْنَ الْعَرْشِ إِلَى الْأَرْضِ وَ مَا بَيْنَهُمَا. (المحاسن ج۲ص۵۸۵)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: نان را احترام کنید که از عرش تا زمین، به کار بوده‌اند تا بدست شما رسیده.
عَنْ زِيادِ بْنِ مَرْوانَ اَلْقَنْدِيِّ عَنْ أَبِي اَلْحَسَنِ اَلْأَوَّلِ عَلَيْهِ السَّلامُ قالَ: كانَ دَواءُ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلامُ اَلصَّعْتَرَ. (المحاسن ج۲ص۵۴۲)
امام کاظم(ع) فرمود: دواء امیرمؤمنان(ع) آویشن بود.
عَنْ سُلَيْمانَ بْنِ أَبِي شَيْخٍ يَرْفَعُهُ قالَ: مَرَّ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلامُ بِبابِ رَجُلٍ قَدْ بَناهُ مِنْ آجُرٍّ فَقالَ لِمَنْ هذَا اَلْبابُ قِيلَ لِمَغْرُورٍ اَلْفُلانِيِّ ثُمَّ مَرَّ بِبابٍ آخَرَ قَدْ بَناهُ صاحِبُهُ بِالآجُرِّ قالَ هَذا مَغْرُورٌ آخَرُ. (المحاسن ج۲ص۶۰۸)
امیر مؤمنان(ع) بر در خانه‌ای ایستاد که با آجر ساخته بود و فرمود: این خانه از کیست؟ گفته شد از فلان مغرور و فریفته شده. سپس بر در خانه آجری دیگر گذر کرد و فرمود: این هم خانهٔ فریفته شدهٔ دیگری است.
عَنِ اَلْحَلَبِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلامُ قالَ: كانَ لِعَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلامُ بَيْتٌ لَيْسَ فِيهِ شَيْءٌ إِلاَّ فِراشٌ وَ سَيْفٌ وَ مُصْحَفٌ وَ كانَ يُصَلِّي فِيهِ أَوْ قالَ وَ كانَ يَقِيلُ فِيهِ (المحاسن ج۲ص۶۱۲)
راوی گوید: امیرمؤمنان(ع) در خانه‌اش اتاقی داشت که جز رختخواب و شمشیر و قرآن در آن نبود. آنجا نماز می‌خواند یا قیلوله می‌کرد.
عَنِ اَلْأَصْبَغِ بْنِ نُباتَةَ قالَ قالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلامُ : مَنْ جَدَّدَ قَبْراً أَوْ مَثَّلَ مِثالاً فَقَدْ خَرَجَ مِنَ اَلْإِسْلامِ. (المحاسن ج۲ص۶۱۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرکس قبری را بازسازی کند یا بتی بسازد، از اسلام خارج شده.
عَنِ اِبْنِ اَلْقَدَّاحِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَنْ آبائِهِ عَلَيْهِمُ السَّلامُ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلامُ قالَ: أَرْسَلَنِي رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فِي هَدْمِ اَلْقُبُورِ وَ كَسْرِ اَلصُّوَرِ. (المحاسن ج۲ص۶۱۴)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: رسول خدا(ص) مرا می‌فرستاد تا قبور را با خاک یکسان کنم و مجسمه را بشکنم.