دُرّ نجف

کلام الامیر — جلد اول

ثواب الاعمال

جَابِرٍ عَنْ أَبِي اَلطُّفَیْلِ عَنْ عَلِيٍّ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَیْهِ قَالَ: مَا مِنْ عَبْدٍ مُسْلِمٍ یَقُولُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ إِلاَّ صَعِدَتْ تَخْرِقُ کُلَّ سَقْفٍ لاَ تَمُرُّ بِشَيْءٍ مِنْ سَیِّئَاتِهِ إِلاَّ طَلَسَتْهَا حَتَّی تَنْتَهِيَ إِلَی مِثْلِهَا مِنَ اَلْحَسَنَاتِ فَتَقِفَ. (ثواب الاعمال ج۱ ص۳)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: ذکر "لا اله الا الله" وقتی از زبان مؤمن خارج می‌شود، بالا می‌رود و از هر مانعی عبور می‌کند. این ذکر سیئات مؤمن را نابود می‌سازد و حسنات او را تثبیت می‌کند.

عَنِ اَلسَّکُونِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ آبَائِهِ عَلَیهِمْ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ أَمِیرُ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ : إِذَا تَکَشَّفَ أَحَدُکُمْ لِبَوْلٍ أَوْ غَیْرِ ذَلِكَ فَلْیَقُلْ بِسْمِ اَللَّهِ فَإِنَّ اَلشَّیْطَانَ یَغُضُّ بَصَرَهُ حَتَّی یَفْرُغَ. (ثواب الاعمال ج۱ ص)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: وقتی برای قضای حاجت یا کار دیگری عریان می‌شوید، بسم الله بگویید تا شیطان از دید زدن ناتوان شود.

عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَسْبَاطٍ یَرْفَعُهُ إِلَی أَمِیرِ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ قَالَ: مَنْ قَرَأَ مِائَةَ آیَةٍ مِنَ اَلْقُرْآنِ مِنْ أَيِّ اَلْقُرْآنِ شَاءَ ثُمَّ قَالَ یَا اَللَّهُ سَبْعَ مَرَّاتٍ فَلَوْ دَعَا عَلَی اَلصَّخْرَةِ لَقَلَعَهَا إِنْ شَاءَ اَللَّهُ. (ثواب الاعمال ج۱ ص۱۰۳)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرکس صد آیه از هرکجای قرآن بخواند و بعدش هفت بار یا الله بگوید و دعا کند، به خواست خدا دعایش مستجاب میشود.

مُحَمَّدِ بْنِ هِلاَلٍ عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ أَمِیرِ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ یَقُولُ: مَا مِنْ عَبْدٍ یَقْرَأُ قُلْ إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ مِثْلُکُمْ إِلَی آخِرِ اَلسُّورَةِ إِلاَّ کَانَ لَهُ نُوراً مِنْ مَضْجَعِهِ إِلَی بَیْتِ اَللَّهِ اَلْحَرَامِ. (ثواب الاعمال ج۱ ص۱۰۷)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: خواندن آیهٔ آخر سورهٔ کهف به انسان نوری میدهد که از بسترش تا بیت‌الله‌الحرام را روشن می‌کند.

عَنْ عِیسَی بْنِ عَبْدِ اَللَّهِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ أَمِیرِ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ : مَنْ قَرَأَ قُلْ هُوَ اَللهُ أَحَدٌ مِائَةَ مَرَّةٍ حِینَ یَأْخُذُ مَضْجَعَهُ غَفَرَ اَللَّهُ لَهُ ذُنُوبَ خَمْسِینَ سَنَةً. (ثواب الاعمال ج۱ ص۱۲۸)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: خواندن صد بار سورهٔ توحید موقع خواب، موجب مغفرت پنجاه سال گناه است.

جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَیْهِ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَیْهِ السَّلاَمُ : تَصَدَّقْتُ یَوْماً بِدِینَارٍ قَالَ لِي رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ أَ مَا عَلِمْتَ یَا عَلِيُّ إِنَّ صَدَقَةَ اَلْمُؤْمِنِ لاَ تَخْرُجُ مِنْ یَدَیْهِ حَتَّی یُفَكَّ عَنْهَا لُحِيُّ سَبْعِینَ شَیْطَاناً کُلُّهُمْ یأمروه [یَأْمُرُهُ] بِأَنْ لاَ تَفْعَلَ وَ مَا یَقَعُ فِي یَدِ اَلسَّائِلِ حَتَّی یَقَعَ فِي یَدِ اَلرَّبِّ جَلَّ جَلاَلُهُ ثُمَّ تَلاَ هَذِهِ اَلآیَةَ ـ أَ لَمْ یَعْلَمُوا أَنَّ اَللهَ هُوَ یَقْبَلُ اَلتَّوْبَةَ عَنْ عِبادِهِ وَ یَأْخُذُ اَلصَّدَقاتِ وَ أَنَّ اَللهَ هُوَ اَلتَّوَّابُ اَلرَّحِیمُ. (ثواب الاعمال ج۱ ص۱۴۱)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: روزی دیناری صدقه دادم. رسول خدا(ص) که فهمید، فرمود: صدقهٔ مؤمن که از دستش خارج می‌شود، از وسوسهٔ هفتاد شیطان رها میشود که میخواهند مانع صدقه دادنش شوند. و این صدقه به محض آنکه به دست سائل می‌رسد، به دست خدا رسیده. خدا می‌فرماید: خود خداست که توبه را از بندگانش می‌پذیرد و صدقات را می‌گیرد؛ خداوند تواب و رحیم است.

عَنْ عَاصِمِ بْنِ حَمْزَةَ عَنْ أَمِیرِ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ قَالَ: اَلصَّلاَةُ عَلَی اَلنَّبِيِّ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ أَمْحَقُ لِلْخَطَایَا مِنَ اَلْمَاءِ لِلنَّارِ وَ أَفْضَلُ مِنْ عِتْقِ رِقَابٍ. (ثواب الاعمال ج۱ ص۱۵۳)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: صلوات بر پیامبر و آلش زودتر از آبی که آتش را خاموش می‌کند خطاهای انسان را پاک می‌کند و افضل از آزاد کردن بنده است.

عَنِ اَلْحَارِثِ اَلْأَعْوَرِ قَالَ قَالَ أَمِیرُ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَیْهِ السَّلاَمُ : کُلُّ دُعَاءٍ مَحْجُوبٌ عَنِ اَلسَّمَاءِ حَتَّی تُصَلِّيَ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِهِ. (ثواب الاعمال ج۱ ص۱۵۵)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: دعاها محجوب از صعود به آسمان‌اند مگر آنکه با صلوات همراه شوند.

إِسْحَاقَ عَنِ اَلْحَارِثِ عَنْ أَمِیرِ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ قَالَ: مَنْ قَالَ حِینَ یُمْسِي ثَلاَثَ مَرَّاتٍ ـ فَسُبْحانَ اَللهِ حِینَ تُمْسُونَ وَ حِینَ تُصْبِحُونَ. وَ لَهُ اَلْحَمْدُ فِي اَلسَّماواتِ وَ اَلْأَرْضِ وَ عَشِیًّا وَ حِینَ تُظْهِرُونَ لَمْ یَفُتْهُ خَیْرٌ یَکُونُ فِي تِلْكَ اَللَّیْلَةِ وَ صُرِفَ عَنْهُ جَمِیعُ شَرِّهَا وَ مَنْ قَالَ مِثْلَ ذَلِكَ حِینَ یُصْبِحُ لَمْ یَفُتْهُ خَیْرٌ یَکُونُ فِي ذَلِكَ اَلْیَوْمِ وَ صُرِفَ عَنْهُ جَمِیعُ شَرِّهِ. (ثواب الاعمال ج۱ ص۱۶۶)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرکه صبح و شام سه بار آیهٔ شریفهٔ "فَسُبْحانَ اَللهِ حِینَ تُمْسُونَ وَ حِینَ تُصْبِحُونَ وَ لَهُ اَلْحَمْدُ فِي اَلسَّماواتِ وَ اَلْأَرْضِ وَ عَشِیًّا وَ حِینَ تُظْهِرُونَ" را تلاوت کند، به تمام خیر آن روز یا شب میرسد و از شرّش محافظت می‌شود.

جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِیهِ عَلَیْهِ السَّلاَمُ عَنْ آبَائِهِ عَنْ أَمِیرِ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ قَالَ: تَخَتَّمُوا بِالْعَقِیقِ یُبَارِكِ اَللَّهُ عَلَیْکُمْ وَ تَکُونُوا فِي أَمْنٍ مِنَ اَلْبَلاَءِ. (ثواب الاعمال ج۱ ص۱۷۴)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: انگشتر عقیق در دست کنید که مبارک است و از بلاء حفظتان می‌کند.

عَنِ اَلْمَسْعُودِيِّ قَالَ قَالَ أَمِیرُ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ : مَنْ تَابَ تَابَ اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ أُمِرَتْ جَوَارِحُهُ أَنْ تَسْتُرَ عَلَیْهِ وَ بِقَاعُ اَلْأَرْضِ أَنْ تَکْتُمَ عَلَیْهِ وَ أُنْسِیَتِ اَلْحَفَظَةُ مَا کَانَتْ تَکْتُبُ عَلَیْهِ. (ثواب الاعمال ج۱ ص۱۷۹)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرکس توبه کند، خدا توبه‌اش را پذیرفته و به او رو می‌کند. وقتی چنین شد، خداوند به جوارح او امر می‌کند که گناهان گذشتهٔ وی را مخفی کنند و به بِقاع زمین امر می‌کند که خطاهای او را کتمان کنند و به دو فرشتهٔ او میگوید آنچه نوشته‌اند فراموش کنند.

عَنِ اَلْحَلَبِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ السَّلاَمُ قَالَ إِنَّ فِي کِتَابِ عَلِيٍّ عَلَیْهِ السَّلاَمُ : أَنَّ آکِلَ مَالِ اَلْیَتَامَی ظُلْماً سَیُدْرِکُهُ وَبَالُ ذَلِكَ فِي عَقِبِهِ مِنْ بَعْدِهِ فِي اَلدُّنْیَا فَإِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ ـ وَ لْیَخْشَ اَلَّذِینَ لَوْ تَرَکُوا مِنْ خَلْفِهِمْ ذُرِّیَّةً ضِعافاً خافُوا عَلَیْهِمْ فَلْیَتَّقُوا اَللهَ وَ لْیَقُولُوا قَوْلاً سَدِیداً وَ أَمَّا فِي اَلآخِرَةِ فَإِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ یَقُولُ ـ إِنَّ اَلَّذِینَ یَأْکُلُونَ أَمْوالَ اَلْیَتامیٰ ظُلْماً إِنَّما یَأْکُلُونَ فِي بُطُونِهِمْ ناراً وَ سَیَصْلَوْنَ سَعِیراً. (ثواب الاعمال ج۱ ص۲۳۳)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرکه به مال یتیم دست‌درازی کند، در همین دنیا وبال این کار دامنگیر بازماندگانش خواهد شد. چنان که خداوند فرموده: کسانی که نگران آیندهٔ بچه‌های خردسالی هستند که بعد از خود به‌جای می‌گذارند، باید از ظلم‌کردن به بچه‌های یتیمِ دیگران بترسند و تقوی پیشه کنند و حساب‌شده با یتیمان برخورد کنند. راجع به عقوبت اخروی هم خداوند در آیهٔ بعدش میفرماید: کسانی که اموال یتیمان را به ستم می‌خورند، در واقع دارند شکم‌های خود را از آتش پر می‌کنند! به‌زودی هم در آتش خواهند سوخت!

عنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَنْ أَبِیهِ عَلَیْهِ السَّلاَمُ قَالَ کَانَ فِي وَصِیَّةِ أَمِیرِ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ قَالَ: لاَ تَتْرُکُوا حَجَّ بَیْتِ رَبِّکُمْ فَتَهْلِکُوا وَ قَالَ مَنْ تَرَكَ اَلْحَجَّ لِحَاجَةٍ مِنْ حَوَائِجِ اَلدُّنْیَا لَمْ یقض [تُقْضَ] حَتَّی یَنْظُرَ إِلَی اَلْمُحَلِّقِینَ. (ثواب الاعمال ج۱ ص۲۳۶)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: حجّ را ترک نکنید که بدبخت می‌شوید. هرکس حجّ را بخاطر حاجتی دنیوی ترک کند، حاجیان با سرهای تراشیده از حج بازمی‌گردند و حاجت او هنوز برآورده نشده!

عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَلَیْهِ السَّلاَمُ أَنَّ عَلِیّاً عَلَیْهِ السَّلاَمُ قَالَ: إِنَّ فِي جَهَنَّمَ رَحًی تَطْحَنُ أَ فَلاَ تَسْأَلُونِّي مَا طَحِینُهَا فَقِیلَ وَ مَا طَحِینُهَا یَا أَمِیرَ اَلْمُؤْمِنِینَ فَقَالَ اَلْعُلَمَاءُ اَلْفَجَرَةُ وَ اَلْقُرَّاءُ اَلْفَسَقَةُ وَ اَلْعُرَفَاءُ اَلْکَذَبَةُ. (ثواب الاعمال ج۱ ص۲۵۳)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: در جهنم آسیابی است که خُرد می‌کند، عالمان بی‌عمل و قاریان بدکار و عارفان دروغ‌گو را.

عَنِ اَلْحُسَیْنِ بْنِ اَلْمُخْتَارِ رَفَعَهُ إِلَی أَمِیرِ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ قَالَ: مَنْ صَنَعَ شَیْئاً لِلْمُفَاخَرَةِ حَشَرَهُ اَللَّهُ یَوْمَ اَلْقِیَامَةِ أَسْوَدَ اَلْوَجْهِ. (ثواب الاعمال ج۱ ص۲۵۵)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرکس کاری را برای خودنمایی و فخرفروشی انجام دهد، گرچه آن کارِ نیکی باشد، سیه‌رو محشور می‌شود.

عَنِ اَلْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ عَنْ عَلِيٍّ عَلَیْهِ السَّلاَمُ قَالَ: إِذَا غَضِبَ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ عَلَی بَلْدَةٍ وَ لَمْ یُنْزِلْ بِهَا اَلْعَذَابَ غَلَتْ أَسْعَارُهَا وَ قَصُرَتْ إِعْمَارُهَا وَ لَمْ تَرْبَحْ تُجَّارُهَا وَ لَمْ تَنْزِلْ أَثْمَارُهَا وَ لَمْ تَجْرِ أَنْهَارُهَا وَ حُبِسَ أَمْطَارُهَا وَ سُلِّطَ عَلَیْهَا أَشْرَارُهَا. (ثواب الاعمال ج۱ ص۲۵۶)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: وقتی خدا بر سرزمینی غضب کرده ولی بنا نیست عذابِ استیصال نازل شود، چند اتفاق می‌افتد: قیمتها مدام بالا می‌رود، عمران و آبادی کم می‌شود، رکود حاکم می‌گردد، کارها به ثمر نمی‌رسد، رودها خشک می‌شود، آسمان کم می‌بارد، و بَدان بر مردم مسلّط می‌گردند.

عَنْ سَعْدٍ اَلْإِسْکَافِ عَنِ اَلْأَصْبَغِ عَنْ أَمِیرِ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ قَالَ: أَیُّمَا وَالٍ اِحْتَجَبَ عَنْ حَوَائِجِ اَلنَّاسِ اِحْتَجَبَ اَللَّهُ عَنْهُ یَوْمَ اَلْقِیَامَةِ وَ عَنْ حَوَائِجِهِ وَ إِنْ أَخَذَ هَدِیَّةً کَانَ غُلُولاً وَ إِنْ أَخَذَ رِشْوَةً فَهُوَ مُشْرِكٌ. (ثواب الاعمال ج۱ ص۲۶۲)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: هریک از مسئولین مملکت که خود را در برابر خواسته‌های مردم پنهان کند، خدا خویش را در روز قیامت از وی پنهان می‌کند. مسئول مملکتی اگر هدیه بگیرد، خیانت کرده و اگر رشوه بگیرد، شرک ورزیده. (گوییم: در رشوه، رشوه‌گیرنده حق شخص دیگری را ضایع کرده و در قبال رشوه به ما میدهد و در هدیه، مجبوریم چیزی بدهیم تا حق قانونی خود را دریافت کنیم، بدون آنکه حق و حقوق کسی دیگری وسط باشد)

بِهَذَا اَلْإِسْنَادِ قَالَ قَالَ عَلِيٌّ عَلَیْهِ السَّلاَمُ: لاَ یَحْضُرَنَّ أَحَدُکُمْ رَجُلاً یَضْرِبُهُ سُلْطَانٌ جَائِرٌ ظُلْماً وَ عُدْوَاناً وَ لاَ مَقْبُولاً وَ لاَ مَظْلُوماً إِذَا لَمْ یَنْصُرْهُ ـ لِأَنَّ نُصْرَةَ اَلْمُؤْمِنِ فَرِیضَةٌ وَاجِبَةٌ فَإِذَا هُوَ حَضَرَهُ. وَ اَلْعَافِیَةُ أَوْسَعُ مَا لَمْ یَلْزَمْكَ اَلْحُجَّةُ اَلْحَاضِرَةُ قال الله کانُوا لاٰ یَتَناهَوْنَ عَنْ مُنکَرٍ فَعَلُوهُ. (ثواب الاعمال ج۱ ص۲۶۱)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: وقتی سلطان جائر، ظلماً کسی را سیاست می‌کند، اگر نمی‌توانید مانع شوید، تا می‌توانید آنجا حاضر نباشید. چون یاری کردن مظلوم وقتی حاضر باشید واجب است و عافیت و تکلیف نداشتن، آسانتر باشد مادامی که حجّت بر شما تمام نشده.

بِهَذَا اَلْإِسْنَادِ قَالَ: دَعَا رَجُلٌ بَعْضَ بَنِي هَاشِمٍ إِلَی اَلْبِرَازِ فَأَبَی أَنْ یُبَارِزَهُ فَقَالَ لَهُ عَلِيٌّ عَلَیْهِ السَّلاَمُ مَا مَنَعَكَ أَنْ تُبَارِزَهُ فَقَالَ کَانَ فَارِسَ اَلْعَرَبِ وَ خَشِیتُ أَنْ یَغْلِبَنِي فَقَالَ لَهُ إِنَّهُ بَغَی عَلَیْكَ وَ لَوْ بَارَزْتَهُ لَغَلَبْتَهُ وَ لَوْ بَغَی جَبَلٌ عَلَی جَبَلٍ لَهَلَكَ اَلْبَاغِي. (ثواب الاعمال ج۱ ص۲۷۶)

راوی گوید: مردی، کسی از بنی‌هاشم را به مبارزه طلبید. آن مرد هاشمی ترسید و از مبارزه شانه خالی کرد. علی(ع) فرمود: چرا از میدان پا پس کشیدی؟ گفت: این مرد از پهلوانان عرب است و میترسم که بر من پیروز شود! حضرت فرمود: این مرد بر تو ستم کرده! چنانچه با او هماورد شوی قطعاً پیروز خواهی شد. سپس فرمود: اگر کوهی به کوهی ستم کند، ستمگر عاقبت نابود خواهد شد.