صفات الشیعه

عَبْدِ اَلرَّحْمَنِ بْنِ كَثِیرٍ اَلْهَاشِمِيِّ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِیهِ عَلَیْهِمَا السلام قَالَ أمیرالمؤمنین(ع) فى صِفَةِ الْمُتَّقین: مَلْبَسُهُمُ اَلاِقْتِصَادُ، خَضَعُوا لِلَّهِ بِالطَّاعَةِ فَبِهِتُوا، نَزَلَتْ أَنْفُسُهُمْ مِنْهُمْ فِي اَلْبَلاَءِ كَالَّذِي نَزَلَتْ بِهِمْ فِي اَلرَّخَاءِ رِضًا مِنْهُمْ عَنِ اَللَّهِ بِالْقَضَاءِ، عَظُمَ اَلْخَالِقُ فِي أَنْفُسِهِمْ وَ صَغُرَ مَا دُونَهُ فِي أَعْیُنِهِمْ، حَوَائِجُهُمْ خَفِیفَةٌ، صَبَرُوا أَیَّاماً قَلِیلَةً أَعْقَبَتْهُمْ رَاحَةً طَوِیلَةً، أَرَادَتْهُمُ اَلدُّنْیَا وَ لَمْ یُرِیدُوهَا، یُمْسِي وَ هَمُّهُ اَلشُّكْرُ وَ یُصْبِحُ وَ شُغْلُهُ اَلذِّكْرُ، یُصْبِحُ حَذِراً مِنَ اَلْغَفْلَةِ وَ فَرِحاً لِمَا أَصَابَ مِنَ اَلْفَضْلِ وَ اَلرَّحْمَةِ، یَمْزُجُ اَلْحِلْمَ بِالْعِلْمِ وَ یَمْزُجُ اَلْعِلْمَ بِالْعَقْلِ تَرَاهُ بَعِیداً كَسَلُهُ دَائِماً نَشَاطُهُ، یَعْفُو عَمَّنْ ظَلَمَهُ وَ یُعْطِي مَنْ حَرَمَهُ وَ یَصِلُ مَنْ قَطَعَهُ، فَهُوَ فِي اَلْهَزَاهِزِ وَقُورٌ وَ فِي اَلْمَكَارِهِ صَبُورٌ وَ فِي اَلرَّخَاءِ شَكُورٌ، إِنْ صَمَتَ لَمْ یَغُمَّهُ صَمْتُهُ وَ إِنْ نَطَقَ لَمْ یَقُلْ خَطَأً، قَانِعاً بِالَّذِي قُدِّرَ لَهُ، إِنْ بُغِيَ عَلَیْهِ صَبَرَ حَتَّى یَكُونَ اَللَّهُ هُوَ اَلَّذِي یَنْتَقِمُ لَهُ، ... (صفات الشیعه ج۱ ص۱۸)

فرازهایی از خطبهٔ هَمّام که امیرمؤمنان(ع) در وصف متّقین فرموده‌اند و از غُرَر خطبه‌های ایشان است: لباسشان لباس مردم متوسط است؛ در بندگی از دوامِ خضوع در برابر خدا به حیرت در برابر او رسیده‌اند؛ در وجودشان چنان رضا به قضاء راسب شده که تلخی و شیرینی زندگی برایشان یکی است؛ چنان خدا در وجودشان عظیم است که ماسوی در برابرشان کوچک و حقیر گشته؛ حوائجشان اندک است؛ دو روز دنیا را صبر می‌کنند تا راحت ابدیِ آخرت را دریابند؛ دنیا خود را به آنها عرضه کرده اما آن را نمی‌خواهند؛ شب می‌کنند و همهٔ همّشان شکر است، صبح می‌کنند و تمام تلاششان ذکر است؛ مدام از غفلت در حذر، و از رحمت و فضل خدا پر از سرورند؛ حلم را با علم و علم را با عقل درآمیخته‌اند؛ دائم النشاط و ندرتاً کسل‌اند؛ کسانی را که به آنها ظلم کرده بخشوده و به آنکه از آنها دریغ کرده بخشش کرده و با آنکه از آنها بریده‌اند دیدار می‌کنند؛ در سختی‌ها با وقار و در دشواری‌ها صبور و در نعمت‌ها شکورند؛ سکوت آنان را به غم نمی‌کشاند و گفتار، آنان را به خطا نمی‌اندازد؛ به آنچه برایشان مقدّر شده قانع‌اند؛ اگر بر آنان ستم شود می‌گذارند تا خدا به جایشان انتقام بگیرد.