جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَلِيِّ بْنِ اَلْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ اَلْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ : وَ إِنَّ اَلْمَلاَئِكَةَ لَخُدَّامُنَا وَ خُدَّامُ مُحِبِّينَا. (عیون الاخبار ج۱ ص۲۶۲)
امیرمؤمنان(ع) به نقل از رسول خدا(ص) فرمود: ملائکه خادم ما و خادم محبّین ما هستند.
عَنْ أَبِي اَلْحَسَنِ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلاَمُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ آبَائِهِ عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ: اَلدُّنْيَا كُلُّهَا جَهْلٌ إِلاَّ مَوَاضِعَ اَلْعِلْمِ وَ اَلْعِلْمُ كُلُّهُ حُجَّةٌ إِلاَّ مَا عُمِلَ بِهِ وَ اَلْعَمَلُ كُلُّهُ رِيَاءٌ إِلاَّ مَا كَانَ مُخْلَصاً وَ اَلْإِخْلاَصُ عَلَى خَطَرٍ حَتَّى يَنْظُرَ اَلْعَبْدُ بِمَا يُخْتَمُ لَهُ. (عیون الاخبار ج۱ ص۲۸۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: دنیا سراسر جهل است مگر مواضع علم؛ و علم –تماماً– بر انسان حجّت است مگر آنچه بآن عمل شود؛ و عمل تماماً ریاست مگر آنچه که خالصانه باشد؛ و اخلاص هم در معرض خطر است تا اینکه انسان ببیند عاقبت و پایان کارش چه می‌شود.
يُوسُفُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ زِيَادٍ عَنِ الرِّضَا(ع) عَنْ أميرالمؤمنين(ع) : الرِّزْقُ مَقْسُومٌ وَ هُوَ يَأْتِي اِبْنَ آدَمَ عَلَى أَيِّ سِيرَةٍ سَارَهَا مِنَ اَلدُّنْيَا لَيْسَ تَقْوَى مُتَّقٍ بِزَائِدِهِ وَ لاَ فُجُورُ فَاجِرٍ بِنَاقِصِهِ وَ بَيْنَهُ وَ بَيْنَهُ سِتْرٌ وَ هُوَ طَالِبُهُ فَلَوْ أَنَّ أَحَدَكُمْ يَفِرُّ مِنْ رِزْقِهِ لَطَلَبَهُ رِزْقُهُ كَمَا يَطْلُبُهُ اَلْمَوْتُ. (عیون الاخبار ج۱ ص۲۸۲)
امام رضا(ع) از امیرمؤمنان(ع) روایت میکند که: رزق و روزی قسمت شده است و خودش به سراغ انسان خواهد آمد و فرقی نمی‌کند که انسان در زندگی چه روشی داشته باشد. نه تقوای افراد متّقی روزیشان را زیاد میکند و نه فسق و فجور افراد نابکار موجب نقصان در رزقشان میگردد. بین انسان و رزقش پرده‌ای است و او طالب است و در پی روزی خود است. اگر کسی از رزقش فرار کند، رزق و روزی به دنبالش خواهد آمد همان طور که مرگ به دنبالش خواهد آمد.
بِهَذَا اَلْإِسْنَادِ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فِي بَعْضِ خُطْبَتِهِ: أَيُّهَا اَلنَّاسُ أَخْرِجُوا مِنَ اَلدُّنْيَا قُلُوبَكُمْ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَخْرُجَ مِنْهَا أَبْدَانُكُمْ فَفِي اَلدُّنْيَا حَيِيتُمْ وَ لِلآخِرَةِ خُلِقْتُمْ. فَإِنَّ اَلْمَحْرُومَ مَنْ حُرِمَ خَيْرَ مَالِهِ. (عیون الاخبار ج۱ ص۲۹۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: ای مردم! پیش از مرگ که شما را از دنیا بکَنند، دل خود را از دنیا بکَنید! شما الآن در دنیا زندگی می‌کنید اما برای آخرت خلق شده‌اید. محرومِ واقعی، کسی است که از خیر مالش محروم باشد.
عَنِ اَلرِّضَا(ع) قَالَ: رَأَى أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ رَجُلاً مِنْ شِيعَتِهِ مِنْ بَعْدِ عَهْدٍ طَوِيلٍ وَ قَدْ أَثَّرَ اَلسِّنُّ فِيهِ وَ كَانَ يَتَجَلَّدُ فِي مِشْيَتِهِ فَقَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ كَبُرَ سِنُّكَ يَا رَجُلُ قَالَ فِي طَاعَتِكَ يَا أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ فَقَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَجِدُ فِيكَ بَقِيَّةً قَالَ هِيَ لَكَ يَا أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ. (عیون الاخبار ج۱ ص۳۰۲)
امام رضا(ع) از پدرانش روایت میکند که امیرمؤمنان(ع) مردی از شیعیان خود را بعد از مدّتها دید که پیری در او هویدا بود و به سختی راه میرفت. به او فرمود: فلانی، پیر شده‌ای! آن مرد گفت: در طاعت تو یا امیرالمؤمنین! پیر شده‌ام. حضرت فرمود: اما هنوز از عمرت باقی مانده! عرض کرد: اگر عمر و توانی باشد، آن هم متعلّق به شما است.
بِهَذَا اَلْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: فِي قَوْلِ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ أَكَّالُونَ لِلسُّحْتِ قَالَ هُوَ اَلرَّجُلُ اَلَّذِي يَقْضِي لِأَخِيهِ اَلْحَاجَةَ ثُمَّ يَقْبَلُ هَدِيَّتَهُ. (عیون الاخبار ج۲ ص۲۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: یکی از مصادیق حرام‌خوار کسی است که حاجت برادر مؤمنش را روا میکند اما پس از آن از او هدیه‌ای می‌پذیرد.
بِهَذَا اَلْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ: عَلَيْكُمْ بِالْقَرْعِ فَإِنَّهُ يَزِيدُ فِي اَلدِّمَاغِ. (عیون الاخبار ج۲ ص۳۶)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: کدو عقل را زیاد میکند. (گوییم: قَرع، کدو تنبل است و دُبّاء، کدو سبز و یقطین، کدو حلوایی. در روایات راجع به هر سه آمده که عقل را زیاد می‌کنند. منظور از فزونیِ عقل در امثال این روایات، نفی‌خواطر و حصول آرامش و زیادی حافظه و دقّت ذهن است.)
بِهَذَا اَلْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: إِذَا سُئِلَتِ اَلْمَرْأَةُ مَنْ فَجَرَ بِكِ فَقَالَتْ فُلاَنٌ ضُرِبَتْ حَدَّيْنِ حَدّاً لِفِرْيَتِهَا عَلَى اَلرَّجُلِ وَ حَدّاً لِمَا أَقَرَّتْ عَلَى نَفْسِهَا. (عیون الاخبار ج۲ ص۳۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: زنی که مدّعی شود کسی با او زنا کرده، اگر نتواند اثبات کند، دو حدّ می‌خورد: حدّی برای زنا که به آن اقرار کرده و حدّی برای قذف یعنی متّهم کردن دیگری به زنا.
بِهَذَا اَلْإِسْنَادِ قَالَ قَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : إِنَّهُ لَوْ رَأَى اَلْعَبْدُ أَجَلَهُ وَ سُرْعَتَهُ إِلَيْهِ لَأَبْغَضَ اَلْأَمَلَ وَ تَرَكَ طَلَبَ اَلدُّنْيَا. (عیون الاخبار ج۲ ص۳۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: اگر کسی اجل و سرعت آمدن آن به سویش را می‌دید، دست از آرزو و طلب دنیا می‌کشید.
بِهَذَا اَلْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: وَرِثْتُ عَنْ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ كِتَابَيْنِ كِتَابَ اَللَّهِ وَ كِتَابِي فِي قِرَابِ سَيْفِي قِيلَ يَا أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ وَ مَا اَلْكِتَابُ اَلَّذِي فِي قِرَابِ سَيْفِكَ قَالَ مَنْ قَتَلَ غَيْرَ قَاتِلِهِ أَوْ ضَرَبَ غَيْرَ ضَارِبِهِ فَعَلَيْهِ لَعْنَةُ الله. (عیون الاخبار ج۲ ص۴۰)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: از رسول خدا(ص) دو کتاب به میراث یافتم. کتاب خدا و نوشته‌ای در غلاف شمشیرم. گفتند: آن نوشته دیگر چیست؟ فرمود: نوشته "هرکه بکشد غیر قاتل خود را یا بزند غیر ضارب خود را پس بر او باد لعنت خدا".
فَاطِمَةُ بِنْتُ عَلِيِّ بْنِ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَتْ سَمِعْتُ أَبِي عَلِيّاً يُحَدِّثُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ وَ عَمِّهِ زَيْدٍ عَنْ أَبِيهِمَا عَلِيِّ بْنِ اَلْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ وَ عَمِّهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: لاَ يَحِلُّ لِمُسْلِمٍ أَنْ يُرَوِّعَ مُسْلِماً. (عیون الاخبار ج۲ ص ۷۰)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: مسلمان مُجاز نیست برادر مسلمانش را بترساند.
بِهَذَا اَلْإِسْنَادِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: كُنْتُ جَالِساً عِنْدَ اَلْكَعْبَةِ وَ إِذَا شَيْخٌ مُحْدَوْدِبٌ قَدْ سَقَطَ حَاجِبَاهُ عَلَى عَيْنَيْهِ مِنْ شِدَّةِ اَلْكِبَرِ وَ فِي يَدِهِ عُكَّازَةٌ وَ عَلَى رَأْسِهِ بُرْنُسٌ أَحْمَرُ وَ عَلَيْهِ مِدْرَعَةٌ مِنَ اَلشَّعْرِ فَدَنَا إِلَى اَلنَّبِيِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ هُوَ مُسْنِدٌ ظَهْرَهُ إِلَى اَلْكَعْبَةِ فَقَالَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ اُدْعُ لِي بِالْمَغْفِرَةِ فَقَالَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ خَابَ سَعْيُكَ يَا شَيْخُ وَ ضَلَّ عَمَلُكَ فَلَمَّا تَوَلَّى اَلشَّيْخُ قَالَ يَا أَبَا اَلْحَسَنِ أَتَعْرِفُهُ قُلْتُ اَللَّهُمَّ لاَ قَالَ ذَلِكَ اَللَّعِينُ إِبْلِيسُ قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَعَدَوْتُ خَلْفَهُ حَتَّى لَحِقْتُهُ وَ فَقَالَ لِي: دَعْنِي يَا أَبَا اَلْحَسَنِ فَإِنِّي مِنَ اَلْمُنْظَرِينَ إِلَىٰ يَوْمِ اَلْوَقْتِ اَلْمَعْلُومِ ثُمَّ قَالَ: وَ اَللَّهِ يَا عَلِيُّ إِنِّي لَأُحِبُّكَ جِدّاً وَ مَا أَبْغَضَكَ أَحَدٌ إِلاَّ شَرِكْتُ أَبَاهُ فِي أُمِّهِ. (عیون الاخبار ج۲ ص۷۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: من در کنار کعبه نشسته بودم که شخصی پشت خمیده که از شدّت پیری ابروانش بر چشمانش ریخته و در دست عصائی داشت و کلاهی سرخ بر سر نهاده و لباسی پشمینه در برداشت به رسول خدا(ص) نزدیک شد، در حالی که رسول خدا(ص) پشت بدیوار کعبه داده بود و گفت: یا رسول الله! برای آمرزشِ من دعا کن! رسول خدا(ص) فرمود: ای پیرمرد! بی‌ثمر است و بجایی نمیرسد! پس چون پیرمرد روی بگرداند، رسول خدا(ص) پرسید: یا علی، آیا او را شناختی؟ عرض کردم: نه. فرمود: شیطان لعین بود. علی(ع) گوید: من دنبال او دویدم و خود را باو رساندم. پیرمرد گفت: یا علی، کاری به کار من نداشته باش زیرا به من مهلت داده‌اند تا روز معیّنی. سپس گفت: بخدا سوگند یا علی که من تو را دوست دارم! و هیچ کس ترا دشمن ندارد جز اینکه من در انعقاد نطفهٔ او دخالت داشته‌ام.
عَنْ أَبِي اَلصَّلْتِ اَلْهَرَوِيِّ قَالَ الرضا(ع): لَقَدْ سَمِعْتُ أَبِي يُحَدِّثُ عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَا عَلِيُّ أَنْتَ قَسِيمُ اَلْجَنَّةِ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ تَقُولُ لِلنَّارِ هَذَا لِي وَ هَذَا لَكِ. (عیون الاخبار ج۲ ص۸۶)
امام رضا(ع) از پدرانش از امیرمؤمنان(ع) روایت میکند که رسول خدا(ص) به من فرمود: یا علی، تو در قیامت قسیمِ جنّتی. به جهنم می‌گویی این مال من، این مال تو.
عَنْ أَبِي اَلصَّلْتِ اَلْهَرَوِيِّ قَالَ: كَانَ اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلاَمُ يُكَلِّمُ اَلنَّاسَ بِلُغَاتِهِمْ وَ كَانَ وَ اَللَّهِ أَفْصَحَ اَلنَّاسِ وَ أَعْلَمَهُمْ بِكُلِّ لِسَانٍ وَ لُغَةٍ فَقُلْتُ لَهُ يَوْماً يَا اِبْنَ رَسُولِ اَللَّهِ إِنِّي لَأَعْجَبُ مِنْ مَعْرِفَتِكَ بِهَذِهِ اَللُّغَاتِ عَلَى اِخْتِلاَفِهَا فَقَالَ يَا أَبَا اَلصَّلْتِ أَنَا حُجَّةُ اَللَّهِ عَلَى خَلْقِهِ وَ مَا كَانَ اَللَّهُ لِيَتَّخِذَ حُجَّةً عَلَى قَوْمٍ وَ هُوَ لاَ يَعْرِفُ لُغَاتِهِمْ أَ وَ مَا بَلَغَكَ قَوْلُ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أُوتِينَا فَصْلَ اَلْخِطٰابِ فَهَلْ فَصْلُ اَلْخِطَابِ إِلاَّ مَعْرِفَةُ اَللُّغَاتِ. (عیون الاخبار ج۲ ص۲۲۸)
ابوالصّلت هروی روایت میکند که: حضرت رضا(ع) با هرکس بزبان خود شان گفتگو میکرد و بخدا قسم فصیحترین مردمان و عالمترینِ مردم به هر زبان و لغتی بود. روزی بحضرتش عرض کردم: یا ابن رسول الله! من در شگفتم از اینکه شما به تمامی زبان‌ها این طور تسلّط و آگاهی دارید! فرمود: یا اباصَلت! من حجّت خدا بر بندگان اویم و خداوند حجّتی بر قومی نمی‌انگیزد که زبان آنان را نفهمد و لغاتشان را نداند. آیا این خبر به تو نرسیده است که امیرالمؤمنین علی(ع) فرمود: اوتینا فصل الخطاب؟! فصل الخطاب همین است.
إِسْحَاقَ عَنِ اَلنُّعْمَانِ بْنِ سَعْدٍ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : سَيُقْتَلُ رَجُلٌ مِنْ وُلْدِي بِأَرْضِ خُرَاسَانَ بِالسَّمِّ ظُلْماً اِسْمُهُ اِسْمِي وَ اِسْمُ أَبِيهِ اِسْمُ اِبْنِ عِمْرَانَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَلاَ فَمَنْ زَارَهُ فِي غُرْبَتِهِ غَفَرَ اَللَّهُ تَعَالَىٰ ذُنُوبَهُ مَا تَقَدَّمَ مِنْهَا وَ مَا تَأَخَّرَ وَ لَوْ كَانَتْ مِثْلَ عَدَدِ اَلنُّجُومِ وَ قَطْرِ اَلْأَمْطَارِ وَ وَرَقِ اَلْأَشْجَارِ. (عیون الاخبار ج۲ ص۲۵۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: در آینده مردی از فرزندان من در سرزمین خراسان به زهر به ستم شهید شود. اسم او اسم من، و اسم پدرش اسم پسر عمران، موسی است. هر کس او را در غربتش زیارت کند خداوند جمیع گناهان گذشته و آینده‌اش را بیامرزد اگر چه گناهان او بقدر ستارگان و قطرات باران و برگهای درختان باشد.