عَنْ أَبِي بَصِیرٍ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ أَمِیرُ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ فِي خُطْبَتِهِ : أَنَا اَلْهَادِي وَ أَنَا اَلْمُهْتَدِي وَ أَنَا أَبُو اَلْیَتَامَی وَ أَنَا أَبُو اَلْمَسَاکِین وَ زَوْجُ اَلْأَرَامِلِ وَ أَنَا مَلْجَأُ کُلِّ ضَعِیفٍ وَ مَأْمَنُ کُلِّ خَائِفٍ وَ أَنَا قَائِدُ اَلْمُؤْمِنِینَ إِلَی اَلْجَنَّةِ وَ أَنَا حَبْلُ اَللَّهِ اَلْمَتِینُ وَ أَنَا عُرْوَةُ اَللَّهِ اَلْوُثْقَی وَ کَلِمَةُ اَللَّهِ اَلتَّقْوَی وَ أَنَا عَیْنُ اَللَّهِ وَ لِسَانُهُ اَلصَّادِقُ وَ یَدُهُ وَ أَنَا جَنْبُ اَللَّهِ اَلَّذِي یَقُولُ أَنْ تَقُولَ نَفْسٌ یَا حَسْرَتَی عَلَی مَا فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ اللهِ وَ أَنَا یَدُ اَللَّهِ اَلْمَبْسُوطَةُ عَلَی عِبَادِهِ بِالرَّحْمَةِ وَ اَلْمَغْفِرَةِ وَ أَنَا بَابُ حِطَّةٍ مَنْ عَرَفَنِي وَ عَرَفَ حَقِّي فَقَدْ عَرَفَ رَبَّهُ لِأَنِّي وَصِيُّ نَبِیِّهِ فِي أَرْضِهِ وَ حُجَّتُهُ عَلَی خَلْقِهِ. (معانی الاخبار ج۱ ص۱۷)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: منم هادی، منم مُهتدی(راه یافته و به مقصد رسیده)، منم ابوالیتامیٰ، منم ابوالمساکین، منم سرپرست بیوه‌زنان، منم ملجأ هر ضعیف، منم مأمن هر خائف، منم قائد(کاروانسالار) مؤمنین در راه بهشت، منم حبلِ متینِ خدا، منم عروة الوثقیٰ(محکمترین دستاویز در راه خدا)، منم کلمةُ التقوی(عصاره و معنای تقوی)، منم چشم بیدار خدا، منم لسان صادق خدا، منم جنب الله که فردا خواهند گفت: یَا حَسْرَتَی عَلَی مَا فَرَّطْتُ فِي جَنْبِ الله، منم ید الله مبسوط بر عباد به رحمت و مغفرت، منم باب حطّه‌ای که هرکس مرا شناخت و حقّ مرا دانست پروردگار خود را شناخت، منم وصیّ پیامبر خدا در زمین و حجّت او بر خلق.
عَنْ أَنَسِ بْنِ مَالِکٍ قَالَ: کُنْتُ عِنْدَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَیْهِ السَّلاَمُ فِي اَلشَّهْرِ اَلَّذِي أُصِیبَ فِیهِ وَ هُوَ شَهْرُ رَمَضَانَ فَدَعَا اِبْنَهُ اَلْحَسَنَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ ثُمَّ قَالَ یَا أَبَا مُحَمَّدٍ اُعْلُ اَلْمِنْبَرَ فَاحْمَدِ اَللَّهَ کَثِیراً وَ أَثْنِ عَلَیْهِ وَ أُذْکُرْ جَدَّکَ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ بِأَحْسَنِ اَلذِّکْرِ وَ قُلْ لَعَنَ اَللَّهُ وَلَداً عَقَّ أَبَوَیْهِ لَعَنَ اَللَّهُ وَلَداً عَقَّ أَبَوَیْهِ لَعَنَ اَللَّهُ وَلَداً عَقَّ أَبَوَیْهِ لَعَنَ اَللَّهُ عَبْداً أَبَقَ مِنْ مَوَالِیهِ لَعَنَ اَللَّهُ غَنَماً ضَلَّتْ عَنِ اَلرَّاعِي وَ اِنْزِلْ فَلَمَّا فَرَغَ مِنْ خُطْبَتِهِ وَ نَزَلَ اِجْتَمَعَ اَلنَّاسُ إِلَیْهِ فَقَالُوا یَا اِبْنَ أَمِیرِ اَلْمُؤْمِنِینَ وَ اِبْنَ بِنْتِ رَسُولِ اَللَّهِ نَبِّئْنَا اَلْجَوَابَ فَقَالَ اَلْجَوَابُ عَلَی أَمِیرِ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ أَمِیرُ اَلْمُؤْمِنِینَ قال رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ قال أَنَا وَ أَنْتَ أَبَوَا هَذِهِ اَلْأُمَّةِ فَلَعَنَ اَللَّهُ مَنْ عَقَّنَا. ثُمَّ قَالَ أَنَا وَ أَنْتَ مَوْلَیَا هَذِهِ اَلْأُمَّةِ فَلَعَنَ اَللَّهُ مَنْ أَبَقَ عَنَّا. ثُمَّ قَالَ أَنَا وَ أَنْتَ رَاعِیَا هَذِهِ اَلْأُمَّةِ فَلَعَنَ اَللَّهُ مَنْ ضَلَّ عَنَّا. (معانی الاخبار ج۱ ص۱۱۸)
راوی گوید در آن ماه رمضانی که امیرمؤمنان(ع) در آن شهید شد در خدمتش بودم. روزی به فرزندش حسن(ع) فرمود به منبر برو و پس از حمد و ثنای خدا، بگو: لعنت خدا بر کسی که عاقّ والدینش باشد! لعنت خدا بر بنده‌ای که از مولایش گریخته باشد! لعنت خدا بر گوسفندی که اختیاراً از شبان خود دور شده باشد! امام مجتبی(ع) چنین کرد و از منبر به زیر آمد. مردم گفتند منظورت چه بود؟! فرمود: از امیرمؤمنان(ع) بپرسید! مردم دور علی(ع) را گرفتند. علی(ع) فرمود: از رسول خدا(ص) شنیدم که: من و تو ای علی، پدران این امّتیم؛ لعنت خدا بر کسی که عاق ما باشد! من و تو ای علی، مولای این امّتیم؛ لعنت خدا بر کسی که از مولای خویش بگریزد! من و تو ای علی، شبان این امّتیم؛ وای به حال گوسفندی که از ما دور شود!
عَنِ اَلْأَصْبَغِ عَنْ أَمِیرِ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ: مَنْ أَحَبَّ أَنْ یَخْرُجَ مِنَ اَلدُّنْیَا وَ قَدْ خَلَصَ مِنَ اَلذُّنُوبِ کَمَا یَخْلُصُ اَلذَّهَبُ اَلَّذِي لاَ کَدَرَ فِیهِ وَ لَیْسَ أَحَدٌ یُطَالِبُهُ بِمَظْلِمَةٍ فَلْیَقْرَأْ فِي دُبُرِ اَلصَّلاَةِ اَلْخَمْسِ نِسْبَةَ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ - قُلْ هُوَ اَللَّهُ أَحَدٌ اِثْنَتَيْ عَشْرَةَ مَرَّةً ثُمَّ یَبْسُطُ یَدَیْهِ وَ یَقُولُ اَللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ اَلْمَکْنُونِ اَلْمَخْزُونِ اَلطَّاهِرِ اَلطُّهْرِ اَلْمُبَارَکِ وَ أَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ اَلْعَظِیمِ وَ سُلْطَانِکَ اَلْقَدِیمِ یَا وَاهِبَ اَلْعَطَایَا یَا مُطْلِقَ اَلْأُسَارَی یَا فَکَّاکَ اَلرِّقَابِ مِنَ اَلنَّارِ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ فُکَّ رَقَبَتِي مِنَ اَلنَّارِ وَ أَخْرِجْنِي مِنَ اَلدُّنْیَا آمِناً وَ أَدْخِلْنِي اَلْجَنَّةَ سَالِماً وَ اِجْعَلْ دُعَائِي أَوَّلَهُ فَلاَحاً وَ أَوْسَطَهُ نَجَاحاً وَ آخِرَهُ صَلاَحاً إِنَّکَ أَنْتَ عَلاَّمُ اَلْغُیُوبِ ثُمَّ قَالَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ هَذَا مِنَ اَلْمَخْبِیَّاتِ مِمَّا عَلَّمَنِي رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ أَمَرَنِي أَنْ أُعَلِّمَهُ اَلْحَسَنَ وَ اَلْحُسَیْنَ. (معانی الاخبار ج۱ ص۱۳۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هر کس میخواهد وقت مردن از گناهان پاک و همچون طلای نابی که هیچ غشّی در آن نیست باشد و أحدی حقّی از او درخواست نکند، در پَسِ نمازهای فریضهٔ خود "نسبة الله" یعنی سورهٔ توحید را دوازده بار بخواند. بعد دستها را بگشاید و بگوید: اَللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ اَلْمَکْنُونِ اَلْمَخْزُونِ اَلطَّاهِرِ اَلطُّهْرِ اَلْمُبَارَکِ وَ أَسْأَلُکَ بِاسْمِکَ اَلْعَظِیمِ وَ سُلْطَانِکَ اَلْقَدِیمِ یَا وَاهِبَ اَلْعَطَایَا یَا مُطْلِقَ اَلْأُسَارَی یَا فَکَّاکَ اَلرِّقَابِ مِنَ اَلنَّارِ صَلِّ عَلَی مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ وَ فُکَّ رَقَبَتِي مِنَ اَلنَّارِ وَ أَخْرِجْنِي مِنَ اَلدُّنْیَا آمِناً وَ أَدْخِلْنِي اَلْجَنَّةَ سَالِماً وَ اِجْعَلْ دُعَائِي أَوَّلَهُ فَلاَحاً وَ أَوْسَطَهُ نَجَاحاً وَ آخِرَهُ صَلاَحاً إِنَّکَ أَنْتَ عَلاَّمُ اَلْغُیُوبِ. آنگاه فرمود: این از مَخبیّاتی است که پیغمبر خدا(ص) به من آموخت و دستور داد آن را به حسن و حسین هم بیاموزم.
(گوییم: مَخبیّات، از ریشهٔ خبأ به معنی چیزهای گران‌مایه و نجات‌بخشی‌اند که سخت بدست میآیند و معمولاً مخفی‌اند. برخی گفته‌اند مراد این است که باید این عمل را در خفا بجا آورد که درست نیست. از نکات این دعا، رفع حقّ الناس از گردن انسان است، مثل نمازی که در یکشنبه‌های ذی‌قعده خوانده میشود. دستوراتی که چنین اثری داشته باشند در روایات کمیاب‌اند.)
عَاصِمِ بْنِ حُمَیْدٍ رَفَعَهُ قَالَ: جَاءَ رَجُلٌ إِلَی أَمِیرِ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ: اَلسُّنَّةُ مَا سَنَّ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ اَلْبِدْعَةُ مَا أُحْدِثَ مِنْ بَعْدِهِ وَ اَلْجَمَاعَةُ أَهْلُ اَلْحَقِّ وَ إِنْ کَانُوا قَلِیلاً وَ اَلْفِرْقَةُ أَهْلُ اَلْبَاطِلِ وَ إِنْ کَانُوا کَثِیراً. (معانی الاخبار ج۱ ص۱۵۴)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: سنّت، راه و روشی است که پیامبر(ص) مقرّر فرموده و بدعت روشی است که بعد از آن حضرت پیدا شده. جماعت آنانند که به حقّ معتقدند، اگر چه اندک باشند و فرقه پیروان باطلند اگر چه بسیار باشند.
عَنْ أَبِي اَلطُّفَیْلِ أَنَّهُ سَمِعَ أَمِیرَ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ یَقُولُ: إِنَّ بَعْدِي فِتَناً مُظْلِمَةً عَمْیَاءَ مُشَکَّکَةً لاَ یَبْقَی فِیهَا إِلاَّ اَلنُّوَمَةُ قِیلَ وَ مَا اَلنُّوَمَةُ یَا أَمِیرَ اَلْمُؤْمِنِینَ قَالَ اَلَّذِي لاَ یَدْرِي اَلنَّاسُ مَا فِي نَفْسِهِ. (معانی الاخبار ج۱ ص۱۶۶)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: پس از من فتنه و آشوبهایی خواهد بود، ظلمانی و کور و دین بر باد ده! از آنها نجات نمی‌یابد جز "نومه". پرسیدند نومه دیگر کیست؟ فرمود: آنکه تودار است و مردم نمی‌دانند در دل چه دارد.
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَیْهِ السَّلاَمُ قَالَ: أَتَی اَلنَّبِيَّ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ أَعْرَابِيٌّ فَقَالَ لَهُ أَ لَسْتَ خَیْرَنَا أَباً وَ أُمّاً وَ أَکْرَمَنَا عَقِباً وَ رَئِیسَنَا فِي اَلْجَاهِلِیَّةِ وَ اَلْإِسْلاَمِ فَغَضِبَ اَلنَّبِيُّ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ وَ قَالَ یَا أَعْرَابِيُّ کَمْ دُونَ لِسَانِکَ مِنْ حِجَابٍ قَالَ اِثْنَانِ شَفَتَانِ وَ أَسْنَانٌ فَقَالَ اَلنَّبِيُّ صَلَّی اَللَّهُ عَلَیْهِ وَ آلِهِ فَمَا کَانَ فِي أَحَدِ هَذَیْنِ مَا یَرُدُّ عَنَّا غَرْبَ لِسَانِکَ هَذَا أَمَا إِنَّهُ لَمْ یُعْطَ أَحَدٌ فِي دُنْیَاهُ شَیْئاً هُوَ أَضَرُّ لَهُ فِي آخِرَتِهِ مِنْ طَلاَقَةِ لِسَانِهِ یَا عَلِيُّ قُمْ فَاقْطَعْ لِسَانَهُ فَظَنَّ اَلنَّاسُ أَنَّهُ یَقْطَعُ لِسَانَهُ فَأَعْطَاهُ دَرَاهِمَ. (معانی الاخبار ج۱ ص۱۷۱)
امام صادق(ع) روایت فرمود که عرب بیابان‌نشینی به خدمت پیغمبر(ص) آمد و گفت: تو جهت پدر و مادر بهترین ما و از لحاظ نسب برترین ما و در جاهلیّت و اسلام رئیس ما بودی! پیغمبر(ص) ناراحت شد و فرمود: ای اعرابی جلوی زبانت چند پرده دارد؟ گفت: دو تا؛ لبها و دندانها. پیغمبر(ص) فرمود: در این دو پرده فایده‌ای نبود که تندی زبانت را از ما باز دارد؟! سپس فرمود: به احدی در دنیا چیزی داده نشده که برای آخرتش زیان بارتر از زبان ول و رها باشد! بعد رو به علی(ع) نمود و فرمود: یا علی بر خیز و زبانش را قطع کن! مردم گمان کردند که علی(ع) زبان او را خواهد بُرید؛ ولی بر خلاف انتظار آنان علی(ع) چند درهم به او داد.
عَنِ اَلْحَارِثِ اَلْأَعْوَرِ قَالَ: بَیْنَا أَنَا أَسِیرُ مَعَ أَمِیرِ اَلْمُؤْمِنِینَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَیْهِ السَّلاَمُ فِي اَلْحِیرَةِ إِذاً نَحْنُ بِدَیْرَانِيٍّ یَضْرِبُ بِالنَّاقُوسِ قَالَ فَقَالَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَیْهِ السَّلاَمُ یَا حَارِثُ أَ تَدْرِي مَا یَقُولُ هَذَا اَلنَّاقُوسُ قُلْتُ اَللَّهُ وَ رَسُولُهُ وَ اِبْنُ عَمِّ رَسُولِهِ أَعْلَمُ قَالَ إِنَّهُ یَضْرِبُ مَثَلَ اَلدُّنْیَا وَ خَرَابِهَا وَ یَقُولُ - لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ حَقّاً حَقّاً صِدْقاً صِدْقاً إِنَّ اَلدُّنْیَا قَدْ غَرَّتْنَا وَ شَغَلَتْنَا وَ اِسْتَهْوَتْنَا وَ اِسْتَغْوَتْنَا یَا اِبْنَ اَلدُّنْیَا مَهْلاً مَهْلاً یَا اِبْنَ اَلدُّنْیَا دَقّاً دَقّاً یَا اِبْنَ اَلدُّنْیَا جَمْعاً جَمْعاً تَفْنَی اَلدُّنْیَا قَرْناً قَرْناً ... . (معانی الاخبار ج۱ ص۲۳۰)
حارث أعوَر گوید با امیرمؤمنان(ع) در منطقهٔ حیره می‌رفتیم که به نزدیک دیری رسیدیم. از داخل دیر صدای ناقوس کلیسا می‌آمد. امیرمؤمنان(ع) فرمود: میدانی این ناقوس چه میگوید؟ گفتم: خدا می‌داند و رسولش و وصیّ رسولش. فرمود: دنیا و خرابی آن را وصف می‌کند؛ میگوید لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ حَقّاً حَقّاً صِدْقاً صِدْقاً. میگوید دنیا همه را فریفت، مشغول کرد، دل بُرد و گمراه کرد. میگوید ای اهل دنیا مهلاً مهلا، دَقّاً دقّا، جمعاً جمعا، دنیا می‌گذرد قرناً قرنا، ...
(گوییم: حیره در حومهٔ جنوبی نجفِ فعلی واقع است و حارثِ أعوَر همان حارث بن عبدالله هَمْدانی است؛ تابعی کوفی از اصحاب امام علی(ع) و از نخستین بیعت‌کنندگان با ایشان در مدینه. حارث احادیث و خطبه‌های امیرمؤمنان (ع) را می‌نوشت و نخستین گردآورندهٔ خطبه‌های ایشان است. در گزارشی آمده است که حارث به تشویق امیرمؤمنان(ع) اوراقی خرید و پس از آن، علوم و احادیث بسیاری از آن حضرت در آن نوشت. آن حضرت وی را در زمره ده یار معتمد خود برشمرده است. روایات بسیاری به نقل از حارث در کتاب‌های شیعه و اهل سنّت آمده است. وی از علی(ع)، عبدالله بن مسعود و زید بن ثابت حدیث نقل کرده و بسیاری از او حدیث نقل کرده‌اند. ذهبی از حارث با عناوینی چون علامه، فقیه، امام و کثیرالعلم یاد کرده است. حارث چون فقط یک چشم داشت به أعوَر شهرت یافته. شیخ بهایی نسب خود را به حارث می‌رساند. یعقوبی او را در زمرهٔ اصحاب عالِمِ علی (ع) برشمرده و ابن‌سیرین او را در شمار پنج عالم و فقیه سرشناس کوفه نام‌برده است. شیخ طوسی نام حارث را در میان اصحاب امام حسن(ع) نیز آورده است. در منابع اهل‌سنّت گفته شده است که امام حسن(ع) و امام حسین(ع) از حارث، دربارهٔ احادیث پدرشان سؤال می‌کردند. بر اساس روایتی، حارث محبت و شیفتگی فراوان خود را به حضرت علی (ع) ابراز کرده و حضرت نیز در پاسخ فرموده است: هر بنده‌ای که مرا دوست داشته باشد در هنگام مرگ مرا به گونه‌ای که دوست دارد، می‌بیند و کسی که مرا دشمن بدارد، در هنگام مرگ مرا به گونه‌ای که دوست ندارد، می‌بیند. سید اسماعیل‌بن محمد حِمْیَری این مضمون را به شعر درآورده است. این روایت و ابیات سیدحمیری که اینگونه شروع میشود: یا حار همدان، من یمت یرنی ... در میان شیعیان رواج دارد و در موضوع دیدار شیعیان با امیرالمؤمنین و اهل بیت(ع) به هنگام احتضار، به آن استشهاد میشود. مهم‌ترین راوی حارث اعور، ابواسحاق سبیعی است. به گفته احمد بن حنبل، ابواسحاق پس از درگذشت حارث با بیوهٔ او ازدواج کرد و به این ترتیب به کتاب‌ها و نوشته‌های حدیثی حارث دست یافت.)
عَنِ اَلْحَارِثِ اَلْأَعْوَرِ قَالَ: کَانَ فِیمَا سَأَلَ عَنْهُ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ اِبْنَهُ اَلْحَسَنَ عَلَیْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ لَهُ مَا اَلْفَقْرُ قَالَ اَلْحِرْصُ وَ اَلشَّرَهُ. (معانی الاخبار ج۱ ص۲۴۴)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: حرص و علاقهٔ زیاد به چیزی، عین فقر است.
(گوییم: شَرَه، شدت و غلبهٔ حرص است و سیر نشدن از چیزی)
عَنْ إِبْرَاهِیمَ بْنِ مُعَرِّضٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي جَعْفَرٍ عَلَیْهِ السَّلاَمُ إِنَّ أَهْلَ اَلْکُوفَةِ یَرْوُونَ عَنْ عَلِيٍّ عَلَیْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ کَانَ بِالْکُوفَةِ تَوَضَّأَ ثُمَّ مَسَحَ عَلَی نَعْلَیْهِ. فَقَالَ نَعَمْ قَدْ فَعَلَ ذَلِکَ. (معانی الاخبار ج۱ ص۲۴۸)
راوی گوید به امام باقر(ع) عرض کردم روایت شده که علی(ع) وقتی در کوفه بود، هنگام وضو، گاهی بر کفش خود مسح می‌کشید. امام(ع) فرمود: بله، چنین بوده.
(گوییم: مَسح علی الخُفَّین یا مسح بر کفش، به فتوای قریب به اتفاق فقیهان شیعه باطل است و مسح حتماً باید بر روی پوست پا باشد. البته در صورت تقیه و ضرورت، مسح بر خفین را جایز دانسته‌اند. از این رو از نظر آنان در صورتی که ترس از چیزی مانند سرما وجود داشته باشد مسح بر کفش جایز است. فقیهان شیعه برای ممنوعیت مسح بر خفین به آیه ششم سوره مائده «وَ امْسَحُوا بِرُؤُسِکُمْ وَ أَرْجُلَکُمْ إِلَی الْکَعْبَیْنِ؛ و سر و پاها را تا مفصل مسح کنید» استناد کرده‌اند. آنان بر اساس این آیه معتقدند که مسح باید بر روی پا باشد و کفش، پا به حساب نمی‌آید. در مقابل، اهل سنت اجماع دارند که مسح بر روی خفین حتی در حالت عادی جایز است. اهل سنت معتقدند در وضو یا باید پاها شسته شود و یا مسح بر خفین انجام گردد. یعنی در هر حال مسح بر روی پا صحیح نیست. بر اساس برخی روایات، امیرمؤمنان(ع) معتقد بود پیامبر(ص) تا قبل از نزول سوره مائده بر روی کفش، مسح می‌کرد؛ اما پس از نزول این آیه، مسح بر روی کفش انجام نداد و جواز مسح بر کفش به وسیلهٔ آیه وضو نسخ شده است. اما اهل سنت برای اثبات مدعای خود مبنی بر جواز مسح بر خفین معتقدند؛ پیامبر(ص) پس از نزول آیه ششم سوره مائده، باز بر کفش مسح می‌کرد. درباره آیه مذکور(٦ مائده) ظاهراً واو در وأرجلکم به معنای مع است به این معنی که وامسحوا برئوسکم مع أرجلکم ولی عامّه أرجلکم را عطف به وجوهکم و أیدیکم می‌کنند و می‌گویند واغسلوا وجوهکم و أیدیکم و أرجلکم فلذا پاهایشان را می‌شویند. ولی شیعیان می‌گویند أرجلکم بعد از وامسحوا ذکر شده لذا مربوط به همین وامسحوا است نه اغسلوا و تبعاً - بخلاف رسم‌الخط شایعِ فعلی- أرجلکم را باید مجرور بخوانند. یعنی اگر رسم‌الخط فعلی درست باشد، أرجلهم به واغسلوا عطف شده و کل پا باید شسته شود. از آیه که بگذریم، روایات در جواز یا عدم جواز مسح بر خفین تعارض دارند. در شیعه روایاتی مثل همین روایت دال بر جواز آن است و روایات بسیاری هم آن را جایز نمی‌دانند. روایات دستهٔ نخست را حمل بر تقیه کرده‌اند. روایات عامّه نوعاً مسح بر خفین را جایز و مُجزی می‌دانند و جالب است که تعداد زیادی از روایات عامّه در این مسئله از امیرمؤمنان(ع) روایت شده است. یعنی از نظر آنها، علی(ع) هم خودش مسح بر خفین می‌کرده و هم این عمل را به پیامبر(ص) منسوب می‌نموده است. بدلیل آنکه عمده سندِ اهل سنت در این قضیه به امیرمؤمنان(ع) می‌رسد، این روایت و توضیحاتش را در این کتاب نقل نمودم.)
عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ آبَائِهِ عَلَيْهِمُ اَلسَّلاَمُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : اَلسُّكْرُ أَرْبَعُ سَكَرَاتٍ سُكْرُ اَلشَّرَابِ وَ سُكْرُ اَلْمَالِ وَ سُكْرُ اَلنَّوْمِ وَ سُكْرُ اَلْمُلْكِ. (معانی الاخبار ج۱ ص۳۶۵)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: غیر از شراب، مال هم آدم را مست می‌کند؛ خواب هم آدم را مست می‌کند؛ قدرت هم آدم را مست می‌کند.