اَلْحَسَـنُ بْنُ عَلِيٍّ اَلْوَشَّـاءُ عَنْ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ سِـنَانٍ عَنْ أَخِيهِ مُحَمَّدٍ عَنْ جَعْفَرٍ اَلصَّادِقِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ مَوْلاَنَا اَلْحُسَيْنِ بْنِ عَلِيٍّ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِم قَالَ: عَادَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ سَلْمَانَ اَلْفَارِسِيَّ فَقَالَ يَا أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ كَيْفَ أَصْـبَحْتَ مِنْ عِلَّتِكَ؟ فَقَالَ يَا أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ أَحْمَدُ اَللَّهَ كَثِيراً وَ أَشْكُو إِلَيْكَ كَثْرَةَ اَلضَّجَرِ قَالَ فَلاَ تَضْجَرْ يَا أَبَا عَبْدِ اَللَّهِ فَمَا مِنْ أَحَدٍ مِنْ شِـيعَتِنَا يُصِيبُهُ وَجَعٌ إِلاَّ بِذَنْبٍ قَدْ سَبَقَ مِنْهُ وَ ذَلِكَ اَلْوَجَعُ تَطْهِيرٌ لَهُ قَالَ سَلْمَانُ فَإِنْ كَانَ اَلْأَمْرُ عَلَى مَا ذَكَرْتَ وَ هُوَ كَمَا ذَكَرْتَ فَلَيْسَ لَنَا فِي شَـيْءٍ مِنْ ذَلِكَ أَجْرٌ خَلاَ اَلتَّطْهِيرِ قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّـلاَمُ يَا سَـلْمَانُ إِنَّ لَكُمُ اَلْأَجْرَ بِالصَّـبْرِ عَلَيْهِ وَ اَلتَّضَرُّعِ إِلَى اَللَّهِ عَزَّ اِسْـمُهُ وَ اَلدُّعَاءِ لَهُ بِهِمَا يُكْتَبُ لَكُمُ اَلْحَسَـنَاتُ وَ يُرْفَعُ لَكُمُ اَلدَّرَجَاتُ وَ أَمَّا اَلْوَجَعُ فَهُوَ خَاصَّةً تَطْهِيرٌ وَ كَفَّارَةٌ قَالَ فَقَبَّلَ سَلْمَانُ مَا بَيْنَ عَيْنَيْهِ وَ بَكَى وَ قَالَ مَنْ كَانَ يُمَيِّزُ لَنَا هَذِهِ اَلْأَشْـيَاءَ لَوْلاَكَ يَا أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ. (طب‌الائمه ج۱ ص۱۵)
امام حسین(ع) روایت می‌کند: سلمان فارسی بیمار شده بود که پدرم امیرمؤمنان(ع) به عیادت او رفت. فرمود: سلمان، با بیماری چه می‌کنی؟ سلمان گفت: خدا را بسیار حمد می‌کنم و از رنجی که میکشم به او شکوه می‌برم. امیرمؤمنان(ع) فرمود: ناراحت نباش! دردِ شیعیان ما بخاطر کارهایی است که در گذشته کرده‌اند و درد، تطهیر است برای آنها. سلمان گفت: اگر اینطور است پس اجری بخاطر بیماری نداریم و فقط تطهیر می‌شویم! امیرمؤمنان(ع) فرمود: چنین نیست؛ در بیماری، بخاطر صبر بر آن و تضرّعی که بدرگاه خدا می‌کنید و دعاهایی که می‌کنید، برایتان حسنه نوشته می‌شود و درجاتِ شما مرتفع می‌گردد. اما درد، بعنوان کفّاره، نقشش فقط تطهیر است. امام حسین(ع) فرمود: سلمان برخاست و بین دو چشم امیرمؤمنان(ع) را بوسید و گریست و فرمود: اگر تو نبودی ای علی، چه کسی اینها را به ما می‌آموخت؟!
عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ سِـنَانٍ عَنْ أَخِيهِ مُحَمَّدِ بْنِ سِـنَانٍ قَالَ: قَالَ جَعْفَرُ بْنُ مُحَمَّدٍ عَلَيْهِ السَّـلاَمُ : مَا مِنْ أَحَدٍ تَخَوَّفَ اَلْبَلاَءَ فَتَقَدَّمَ فِيهِ بِالدُّعَاءِ إِلاَّ صَـرَفَ اَللَّهُ عَنْهُ ذَلِكَ اَلْبَلاَءَ أَ مَا عَلِمْتَ أَنَّ أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ إِنَّ رَسُولَ اَللَّهِ صَـلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَالَ يَا عَلِيُّ قُلْتُ لَبَّيْكَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ قَالَ إِنَّ اَلدُّعَاءَ يَرُدُّ اَلْبَلاَءَ وَ قَدْ أُبْرِمَ إِبْرَاماً قَالَ اَلْوَشَّـاءُ فَقُلْتُ لِعَبْدِ اَللَّهِ بْنِ سِـنَانٍ هَلْ فِي ذَلِكَ دُعَاءٌ مُوَقَّتٌ؟ قَالَ أَمَا إِنِّي فَقَدْ سَـأَلْتُ عَنْ ذَلِكَ اَلصَّادِقَ عَلَيْهِ السَّـلاَمُ فَقَالَ نَعَمْ أَمَّا دُعَاءُ اَلشِّـيعَةِ اَلْمُسْـتَضْـعَفِينَ فَفِي كُلِّ عِلَّةٍ مِنَ اَلْعِلَلِ دُعَاءٌ مُوَقَّتٌ وَ أَمَّا دُعَاءُ اَلْمُسْـتَبْصِـرِينَ فَلَيْسَ فِي شَـيْءٍ مِنْ ذَلِكَ دُعَاءٌ مُوَقَّتٌ لِأَنَّ اَلْمُسْـتَبْصِـرِينَ اَلْبَالِغِينَ دُعَاؤُهُمْ لاَ يُحْجَبُ. (طب‌الائمه ج۱ ص۱۵)
امام صادق(ع) فرمود: کسی که از چیزی بترسد و قبل از حلول آن برای دفعش دعا کند، خداوند آن بلا را از او منصرف می‌کند. رسول خدا(ص) به امیرمؤمنان(ع) فرمود: یا علی، دعا بلا را برمی‌گرداند گرچه در تقدیرِ خدا محکم شده باشد. راوی گوید از امام صادق(ع) پرسیدم: اثر چنین دعایی که میفرمایید، موقّت و محدود است؟ فرمود: دعای آدمهای عادی(مستضعفین) بله، اثر موقّت دارد؛ ولی دعای شیعیانِ مستبصر و کامل، اثرش همیشگی است. چون دعای ایشان در هستی محجوب نمی‌گردد.
فَضَالَةُ عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ اَلثُّمَالِيِّ عَنِ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : مَنْ أَصَابَهُ أَلَمٌ فِي جَسَدِهِ فَلْيُعَوِّذْ نَفْسَهُ وَ لْيَقُلْ أَعُوذُ بِعِزَّةِ اَللَّهِ وَ قُدْرَتِهِ عَلَى اَلْأَشْيَاءِ أُعِيذُ نَفْسِي بِجَبَّارِ اَلسَّمَاءِ أُعِيذُ نَفْسِي بِمَنْ لاَ يَضُـرُّ مَعَ اِسْمِهِ دَاءٌ أُعِيذُ نَفْسِي بِالَّذِي اِسْمُهُ بَرَكَةٌ وَ شِـفَاءٌ فَإِنَّهُ إِذَا قَالَ ذَلِكَ لَمْ يَضُرُّهُ أَلَمٌ وَ لاَ دَاءٌ. (طب‌الائمه ج۱ ص۱۷)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرگاه دردی در بدن خود احساس کردید، زود به خدا پناه ببرید و بگویید: پناه به عزّت خدا و قدرتش از بیماریها. پناه به جبّار سماء. پناه به کسی که اگر او پناه انسان باشد چیزی به انسان ضرر نمی‌زند. پناه به خدا که اسمش برکت و شفاست. اگر چنین کنید درد و بیماری به شما ضرر نمی‌زند.
عَنْ أَبِي اَلْجَارُودِ عَنْ أَبِي إِسْـحَاقَ عَنِ اَلْحَارِثِ اَلْأَعْوَرِ قَالَ: شَـكَوْتُ إِلَى أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّـلاَمُ أَلَماً وَ وَجَعاً فِي جَسَدِي فَقَالَ إِذَا اِشْتَكَى أَحَدُكُمْ فَلْيَقُلْ بِسْمِ اَللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ صَلَّى اَللَّهُ عَلَى رَسُولِ اَللَّهِ وَ آلِهِ أَعُوذُ بِعِزَّةِ اَللَّهِ وَ قُدْرَتِهِ عَلَى مَا يَشَاءُ مِنْ شَرِّ مَا أَجِدُ فَإِنَّهُ إِذَا قَالَ ذَلِكَ صَرَفَ اَللَّهُ عَنْهُ اَلْأَذَى إِنْ شَاءَ اَللَّهُ تَعَالَى. (طب‌الائمه ج۱ ص۱۷)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرگاه درد یا بیماری به کسی رسید بگوید: بِسْمِ اَللَّهِ وَ بِاللَّهِ وَ صَلَّى اَللَّهُ عَلَى رَسُولِ اَللَّهِ وَ آلِهِ أَعُوذُ بِعِزَّةِ اَللَّهِ وَ قُدْرَتِهِ عَلَى مَا يَشَاءُ مِنْ شَرِّ مَا أَجِدُ. تا خدا درد را از او دفع کند.
(گوییم: امثال این تعویذها از امیرمؤمنان(ع) در روایاتْ بسیار است که به زعم ما، حالت اضطرار عبد و انقطاع او بسوی ربّ است که در آنها مؤثر و کلیدِ کار است نه عبارتی خاص. برای همین هربار امیرمؤمنان(ع) عبارتی متفاوت را بکار برده، ولی آنچه در تمام عباراتِ تعویذات مشترک است، التجاء به خداست. دأب ما نقل این تعویذات نیست به دلائلی، که دأب ما ذکر آن دلائل هم نیست.)
يُونُسَ بْنِ ظَبْيَانَ عَنْ جَابِرٍ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ السَّـلاَمُ قَالَ: قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّـلاَمُ : مَنْ أَرَادَ أَنْ لاَ يَضُـرَّهُ طَعَامٌ فَلاَ يَأْكُلْ حَتَّى يَجُوعَ وَ تَنْقَى مَعِدَتُهُ فَإِذَا أَكَلَ فَلْيُسَمِّ اَللَّهَ وَ لْيُجَيِّدِ اَلْمَضْغَ وَ لْيَكُفَّ عَنِ اَلطَّعَامِ وَ هُوَ يَشْتَهِيهِ وَ يَحْتَاجُ إِلَيْهِ. (طب‌الائمه ج۱ ص۲۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: تا گرسنه نشده‌اید و معدهٔ شما خالی نشده غذا نخورید. موقع خوردن بسم الله بگویید و خوب بجوید. درحالیکه هنوز سیر نشده‌اید و معده شما پر نشده، دست از غذا بکشید.
عَنْ أَبَانِ بْنِ عُثْمَانَ عَنْ أَبِي حَمْزَةَ اَلثُّمَالِيِّ عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ مُحَمَّدٍ اَلْبَاقِرِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: شَكَا رَجُلٌ مِنْ هَمْدَانَ إِلَى أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَجَعَ اَلظَّهْرِ وَ أَنَّهُ يَسْهَرُ اَللَّيْلَ فَقَالَ ضَعْ يَدَكَ عَلَى اَلْمَوْضِعِ اَلَّذِي تَشْتَكِي مِنْهُ وَ اِقْرَأْ ثَلاَثاً وَ مٰا كٰانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلاّٰ بِإِذْنِ اَللّٰهِ كِتٰاباً مُؤَجَّلاً وَ مَنْ يُرِدْ ثَوٰابَ اَلدُّنْيٰا نُؤْتِهِ مِنْهٰا وَ مَنْ يُرِدْ ثَوٰابَ اَلآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْهٰا وَ سَنَجْزِي اَلشّٰاكِرِينَ وَ اِقْرَأْ سَبْعَ مَرَّاتٍ إِنّٰا أَنْزَلْنٰاهُ فِي لَيْلَةِ اَلْقَدْرِ إِلَى آخِرِهَا فَإِنَّكَ تُعَافَى مِنَ اَلْعِلَلِ إِنْ شَـاءَ اَللَّهُ تَعَالَى. (طب‌الائمه ج۱ ص۳۰)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: برای کمردرد، دست خود را بر موضع درد بگذارید و سه بار این آیه بخوانید: وَ مٰا كٰانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلاّٰ بِإِذْنِ اَللّٰهِ كِتٰاباً مُؤَجَّلاً وَ مَنْ يُرِدْ ثَوٰابَ اَلدُّنْيٰا نُؤْتِهِ مِنْهٰا وَ مَنْ يُرِدْ ثَوٰابَ اَلآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْهٰا وَ سَـنَجْزِي اَلشّٰـاكِرِينَ. و سپس هفت بار سورهٔ قدر بخوانید. انشاالله خوب میشوید.
عَنْ عَبَايَةَ بْنِ رِبْعِيٍّ اَلْأَسَـدِيِّ : أَنَّهُ سَـمِعَ أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ صَـلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ يَأْمُرُ بَعْضَ أَصْحَابِهِ وَ قَدْ شَكَا إِلَيْهِ اَلسِّحْرَ فَقَالَ اُكْتُبْ فِي رَقِّ ظَبْيٍ وَ عَلِّقْهُ عَلَيْكَ فَإِنَّهُ لاَ يَضُرُّكَ وَ لاَ يَجُوزُ كَيْدُهُ فِيكَ بِسْمِ اَللَّهِ وَ بِاللَّهِ بِسْمِ اَللَّهِ وَ مَا شَاءَ اَللَّهُ بِسْمِ اَللَّهِ لاَ حَوْلَ وَ لاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ قٰالَ مُو سىٰ مٰا جِئْتُمْ بِهِ اَلسِّحْرُ إِنَّ اَللّٰهَ سَيُبْطِلُهُ إِنَّ اَللّٰهَ لاٰ يُصْـلِحُ عَمَلَ اَلْمُفْسِـدِينَ فَوَقَعَ اَلْحَقُّ وَ بَطَلَ مٰا كٰانُوا يَعْمَلُونَ فَغُلِبُوا هُنٰالِكَ وَ اِنْقَلَبُوا صٰاغِرِينَ. (طب‌الائمه ج۱ ص۳۶)
امیرمؤمنان(ع) برای رهایی از سِحر میفرمود: بر کاغذی این عبارت را بنویسند و همراه خود داشته باشند: بِسْمِ اَللَّهِ وَ بِاللَّهِ بِسْمِ اَللَّهِ وَ مَا شَاءَ اَللَّهُ بِسْمِ اَللَّهِ لاَ حَوْلَ وَ لاَ قُوَّةَ إِلاَّ بِاللَّهِ قٰالَ مُو سىٰ مٰا جِئْتُمْ بِهِ اَلسِّحْرُ إِنَّ اَللّٰهَ سَيُبْطِلُهُ إِنَّ اَللّٰهَ لاٰ يُصْلِحُ عَمَلَ اَلْمُفْسِدِينَ فَوَقَعَ اَلْحَقُّ وَ بَطَلَ مٰا كٰانُوا يَعْمَلُونَ فَغُلِبُوا هُنٰالِكَ وَ اِنْقَلَبُوا صٰاغِرِينَ.
عَنِ اَلْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ اَلسُّـلَمِيِّ عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّـلاَمُ : قَالَ اَلْأَصْبَغُ أَخَذْتُ هَذِهِ اَلْعُوذَةَ مِنْهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ وَ قَالَ لِي يَا أَصْـبَغُ هَذِهِ عُوذَةُ اَلسِّـحْرِ وَ اَلْخَوْفِ مِنَ اَلسُّلْطَانِ تَقُولُهَا سَبْعَ مَرَّاتٍ بِسْمِ اَللَّهِ وَ بِاللَّهِ سَنَشُدُّ عَضُدَكَ بِأَخِيكَ وَ نَجْعَلُ لَكُمَا سُلْطَاناً فَلاَ يَصِلُونَ إِلَيْكُمَا بِآيَاتِنَا أَنْتُمَا وَ مَنِ اِتَّبَعَكُمَا اَلْغَالِبُونَ وَ تَقُولُ فِي وَجْهِ اَلْمَاءِ إِذَا فَرَغْتَ مِنْ صَلاَةِ اَللَّيْلِ قَبْلَ أَنْ تَبْدَأَ بِصَلاَةِ اَلنَّهَارِ سَبْعَ مَرَّاتٍ فَإِنَّهُ لاَ يَضُرُّكَ إِنْ شَاءَ اَللَّهُ تَعَالَى. (طب‌الائمه ج۱ ص۳۵)
امیرمؤمنان(ع) میفرمود: هفت بار خواندن "بِسْمِ اَللَّهِ وَ بِاللَّهِ سَـنَشُدُّ عَضُدَكَ بِأَخِيكَ وَ نَجْعَلُ لَكُمَا سُـلْطَاناً فَلاَ يَصِـلُونَ إِلَيْكُمَا بِآيَاتِنَا أَنْتُمَا وَ مَنِ اِتَّبَعَكُمَا اَلْغَالِبُونَ" خصوصاً بعد نماز شب، تعویذ است از سحر و سلطان.
لِمَنْ يَفْزَعُ بِاللَّيْلِ وَ لِلْمَرْأَةِ إِذَا سَـهِرَتْ مِنْ وَجَعٍ فَضَـرَبْنٰا عَلَى آذٰانِهِمْ فِي اَلْكَهْفِ سِـنِينَ عَدَداً ثُمَّ بَعَثْنٰاهُمْ لِنَعْلَمَ أَيُّ اَلْحِزْبَيْنِ أَحْصىٰ لِمٰا لَبِثُوا أَمَداً. (طب‌الائمه ج۱ ص۳۶)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: برای کسی که شبها میترسد یا خوابش نمیبرد: فَضَرَبْنٰا عَلَى آذٰانِهِمْ فِي اَلْكَهْفِ سِـنِينَ عَدَداً ثُمَّ بَعَثْنٰاهُمْ لِنَعْلَمَ أَيُّ اَلْحِزْبَيْنِ أَحْصىٰ لِمٰا لَبِثُوا أَمَداً.
أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ مُسْـلِمٍ قَالَ: سَـأَلْتُ أَبَا جَعْفَرٍ محمد[مُحَمَّداً]اَلْبَاقِرَ عَلَيْهِ السَّـلاَمُ أَ نَتَعَوَّذُ شـيء[بِشَـيْءٍ]مِنْ هَذِهِ اَلرُّقَى؟ قَالَ إِلاَّ مِنَ اَلْقُرْآنِ فَإِنَّ عَلِيّاً كَانَ يَقُولُ: إِنَّ كَثِيراً مِنَ اَلرُّقَى وَ اَلتَّمَائِمِ مِنَ اَلْإِشْرَاكِ. (طب‌الائمه ج۱ ص۴۸)
از امام باقر(ع) پرسیدیم: این چیزهایی که به عنوان دعا و تعویذ نوشته می‌شود، صحیح است؟! فرمود: تعویذ فقط باید از قرآن باشد. امیرمؤمنان(ع) میفرمود: بسیاری از دعاها و تعویذها شرک است.
عَنْهُ أَنَّهُ قَالَ: اِسْـقِهِ خَلَّ اَلْخَمْرِ فَإِنَّ خَلَّ اَلْخَمْرِ يَقْتُلُ دَوَابَّ اَلْبَطْنِ.(طب‌الائمه ج۱ ص۶۵)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: سرکهٔ شراب بخورید که کرم‌های شکم را از بین میبرد.
عَنْ عَمَّارٍ اَلنَّوْفَلِيِّ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّـلاَمُ يَرْفَعُهُ إِلَى أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: قِرَاءَةُ اَلْقُرْآنِ وَ اَلسِّوَاكُ وَ اَللُّبَانُ وَ العَسَلُ مَنْقَاةٌ لِلْبَلْغَمِ. (طب‌الائمه ج۱ ص۶۶)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: چند چیز بلغم و بی‌حالی آنرا از بین میبرد: قرآن خواندن، مسواک، کُندُر، و عسل.
قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّـلاَمُ : نِعْمَ اَلدُّهْنُ دُهْنُ اَلْبَانِ هُوَ حِرْزٌ وَ هُوَ ذَكَرٌ وَ أَمَانٌ مِنْ كُلِّ بَلاَءٍ فَادَّهِنُوا بِهِ فَإِنَّ اَلْأَنْبِيَاءَ صَـلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِمْ كَانُوا يَسْـتَعْمِلُونَهُ. (طب‌الائمه ج۱ ص۹۴)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: روغن "بان" را دریابید که حرز است و ذکر و امان از بلاها. انبیاء از این روغن استفاده می‌کردند.
(روغن بان، روغن بذر درخت مورینگا یا درخت معجزه است. در جنوب هیمالیا و شمال آفریقا و بلوچستان ایران میروید.)