قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : اَلدُّنْيَا دُوَلٌ فَاطْلُبْ حَظَّكَ مِنْهَا بِإِجْمَالِ اَلطَّلَبِ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۶۱)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: دنیا دست بدست می‌چرخد؛ تو بهرهٔ خود را از آن با آرامی جستجو کن و حریص مباش.
قَالَ: اَلدَّهْرُ يَوْمَانِ يَوْمٌ لَكَ وَ يَوْمٌ عَلَيْكَ فَإِنْ كَانَ لَكَ فَلاَ تَبْطَرْ وَ إِنْ كَانَ عَلَيْكَ فَاصْبِرْ فَكِلاَهُمَا عَنْكَ يَمْضِى. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۶۱)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: روزگار دو روز دارد روزی به سود تو و روزی به زیانت. اگر به سود تو باشد سرمست آن مشو و اگر به زیانت باشد شکیبا باش که هر دو گذرا باشند و پایدار نمانند.
حَنَانُ بْنُ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ عَلِيٍّ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ : شِيعَتِي لَمْ يَسْأَلِ اَلنَّاسَ وَ لَوْ مَاتَ جُوعاً. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۸۷)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: شیعهٔ من گدایی نمی‌کند گرچه از گرسنگی بمیرد.
مِنْ كَلاَمِ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : أَسَدٌ حَطُومٌ خَيْرٌ مِنْ سُلْطَانٍ ظَلُومٍ وَ سُلْطَانٌ ظَلُومٌ خَيْرٌ مِنْ فِتَنٍ تَدُومُ أُذْكُرْ عِنْدَ اَلظُّلْمِ عَدْلَ اَللَّهِ فِيكَ وَ عِنْدَ اَلْقُدْرَةِ قُدْرَةَ اَللَّهِ عَلَيْكَ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۱۳۵)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: شیر درنده به از پادشاه ستم‌کننده و پادشاه ستمکار به از آشوبهای پایدار. هنگام ستمگری دادگری خدا را بیاد آور و چون قدرت یافتی قدرت خدا را بر سر خود بنگر.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: حَسْبُ اَلْحَاسِدَ مَا يَلْقَى و قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: لاَ مُرُوءَةَ لِكَذُوبٍ وَ لاَ رَاحَةَ لِحَاسِدٍ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۱۳۶)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: برای حسود، همان رنجی که می‌کشد عقاب است. و نیز فرمود: حسود، آرامش ندارد.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: مَنْ صَحِبَ جَاهِلاً نَقَصَ مِنْ عَقْلِهِ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۱۹۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: مصاحبت با آدمِ کم‌عقل، عقل انسان را کم میکند.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: اَلتَّثَبُّتُ رَأْسُ اَلْعَقْلِ وَ اَلْحِدَّةُ رَأْسُ اَلْحُمْقِ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۱۹۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: آرامش، کلید عقل است و تندی، کلید احمقی.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: غَضَبُ اَلْجَاهِلِ فِي قَوْلِهِ وَ غَضَبُ اَلْعَاقِلِ فِي فِعْلِهِ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۱۹۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: جاهل وقتی خشمگین میشود، حرف می‌زند. ولی عاقل وقتی خشمگین میشود سکوت میکند و بعداً در عمل تلافی و جبران میکند.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: ظَنُّ اَلرَّجُلِ قِطْعَةٌ مِنْ عَقْلِهِ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۱۹۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: گمان شخص، بخشی از عقل اوست.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: مَنِ اِسْتَغْنَى بِعَقْلِهِ زَلَّ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۲۰۰)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هر کس فقط به عقل خویش عمل کند و با دیگران مشورت نکند، خواهد لغزید.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: لاَ يَزَالُ اَلْعَقْلُ وَ اَلْحُمْقُ يَتَغَالَبَانِ عَلَى اَلرَّجُلِ إِلَى ثَمَانِيَ عَشْرَةَ سَنَةً فَإِذَا بَلَغَهَا غَلَبَ عَلَيْهِ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۲۰۰)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: پیوسته خرد و حماقت در هر کس مبارزه دارند و خواهند بر او چیره شوند تا به سال هجدهٔ عمرش و هر کدام در آن غالب شدند و دیگری را راندند بهمان حال تا آخر عمر بماند.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: عِنْدَ تَصْحِيحِ اَلضَّمَائِرِ تُغْفَرُ اَلْكَبَائِرُ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۲۷۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: ضمائر انسان که اصلاح شود، گناهانش آمرزیده میشود.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: إِيَّاكُمْ وَ اَلْجَدَلَ فَإِنَّهُ يُورِثُ اَلشَّكَّ فِي دِينِ اَللَّهِ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۲۷۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: جدل مکنید که باعث خطور شک در دین است.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: بِضَاعَةُ اَلآخِرَةِ كَاسِدَةٌ فَاسْتَكْثِرْ مِنْهَا فِي أَوَانِ كَسَادِهَا. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۲۷۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: بازار آخرت اکنون کساد و کم‌خریدار است؛ تو از آن بسیار بدست آر!
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: مَنْ نَسِيَ خَطِيئَتَهُ اِسْتَعْظَمَ خَطِيئَةَ غَيْرِهِ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۲۷۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: علت پرداختن به خطاهای دیگران، فراموشی خطاهای خویش است.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: مَنْ أَحَبَّكَ نَهَاكَ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۲۷۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: دلیل اینکه کسی تو را نهی میکند، آن است که تو را دوست دارد.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: اَلصَّبْرُ زِينَةُ اَلْبَلاَءِ وَ اَلسَّكِينَةُ زِينَةُ اَلْعِبَادَةِ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۳۰۰)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: زینت بلاء، صبر است و زینت عبادت، آرامش و سکینه.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: زَلَّةُ اَلْعَالِمِ كَانْكِسَارِ اَلسَّفِينَةِ تُغْرَقُ وَ تُغْرِقُ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۳۱۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: لغزش عالِم چون شکستن کشتی است؛ غرق میشود و غرق میکند.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: إِذَا اِسْتُوضِحَتْ فَاعْزِمْ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۳۱۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: وقتی ابعاد قضیه برای تو روشن شد، تصمیم بگیر!
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: لاَ تُحَقِّرَنَّ عَبْداً آتَاهُ اَللَّهُ عِلْماً فَإِنَّ اَللَّهَ تَعَالَى لَمْ يُحَقِّرْهُ حِينَ آتَاهُ إِيَّاهُ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۳۱۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرگز کسی را که خدا به او علم داده تحقیر مکن؛ همان علم دادن خدا به او، نشانهٔ آنست که نزد خدا گرانقدر است.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: مَنْ حَلُمَ عَنْ عَدُوِّهِ ظَفِرَ بِهِ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۳۱۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هر که در برابر دشمنش حلیم باشد، بر او ظفر یابد.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: مَنْ لاَنَتْ كَلِمَتُهُ وَجَبَتْ مَحَبَّتُهُ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۳۲۰)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هر که نرم سخن گوید، محبت دل‌ها را به سوی خویش جلب میکند.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: اَلتَّوَاضُعُ يَكْسِبُكَ اَلسَّلاَمَةَ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۳۲۰)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: تواضع از انسان محافظت میکند.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: مَنْ أَصْبَحَ حَزِيناً عَلَى اَلدُّنْيَا فَقَدْ أَصْبَحَ سَاخِطاً عَلَى رَبِّهِ تَعَالَى وَ مَنْ كَانَتِ اَلدُّنْيَا أَكْبَرَ هَمِّهِ طَالَ شِقَاؤُهُ وَ غَمُّهُ اَلدُّنْيَا لِمَنْ تَرَكَهَا وَ اَلآخِرَةُ لِمَنْ طَلَبَهَا. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۳۴۵)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: کسی که به خاطر دنیا محزون باشد، در خشم خداست و کسی که دنیا خواستهٔ اصلی او باشد، بدبختی و غمش به درازا کشد. دنیا از آن کسی است که آنرا وانهد؛ به خلاف آخرت در گرو طلب است.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: إِذَا طَلَبْتَ شَيْئاً مِنَ اَلدُّنْيَا فَزُوِيَ عَنْكَ فَاذْكُرْ مَا خَصَّكَ اَللَّهُ بِهِ مِنْ دِينِكَ وَ صَرَفَهُ عَنْ غَيْرِكَ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۳۴۵)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: وقتی چیزی از دنیا را خواستی و به تو ندادند، به خاطر آور که خداوند به تو دین داده درحالیکه خیلی‌ها از آن محرومند.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: مَنْ سَعَى لِلدُنيا فَاتَتْهُ وَ مَنْ قَعَدَ عَنْهَا وَاتَتْهُ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۳۴۵)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هر که به دنبال دنیا بیفتد و برایش بکوشد، دنیا از دستش در میرود و هرکه بنشیند و دنیا را نخواهد، دنیا خود را به او تسلیم میکند.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: مَوْتُ اَلْأَبْرَارِ رَاحَةٌ لِأَنْفُسِهِمْ وَ مَوْتُ اَلْفُجَّارِ رَاحَةٌ لِلْعَالَمِ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۳۴۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: مرگ ابرار برای خودشان راحتیست و مرگ فُجّار برای عالَم راحتی است.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: قَالَ : لاَ تُطِيعُوا اَلنِّسَاءَ عَلَى حَالٍ وَ لاَ تَأْمَنُوهُنَّ عَلَى مَالٍ وَ لاَ تَثِقُوا بِهِنَّ فِي اَلْفِعَالِ فَإِنَّهُنَّ لاَ عَهْدَ لَهُنَّ عِنْدَ عَاهِدِهِنَّ وَ لاَ وَرَعَ عِنْدَ حَاجَتِهِنَّ وَ لاَ دِينَ لَهُنَّ عِنْدَ شَهْوَتِهِنَّ يَحْفَظْنَ اَلشَّرَّ وَ يَنْسَيْنَ اَلْخَيْرَ فَالْطُفُوا لَهُنَّ عَلَى كُلِّ حَالٍ لَعَلَّهُنَّ يُحْسِنَّ اَلْفِعَالَ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۱ ص۳۷۶)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرگز گوش به حرف زنان ندهید و آنان را امین مال قرار ندهید و به آنها در کارها اعتماد نکنید. چون عهد شکنند و وقتِ بی‌نیاز بی‌تقوایند و گاهِ شهوت بی‌دین‌اند. بدی را هرگز از یاد نمی‌برند و نیکی را معمولاً به فراموشی می‌سپرند. با این حال با ایشان مهربان باشید شاید با شما خوب تا کنند.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: اَلصَّمْتُ نُورٌ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۲ ص۱۴)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: سکوت، نور است.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَ سُئِلَ عَنِ اَلْحِرْصِ: مَا هُوَ فَقَالَ هُوَ طَلَبُ اَلْقَلِيلِ بِإِضَاعَةِ اَلْكَثِيرِ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۲ ص۳۲)
امیرمؤمنان(ع) راجع به حرص فرمود: علامت حرص به چیزی، زیاد دادن در ازای کمی از آن است.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: اَلْعَاقِلُ يَسْتَرِيحُ فِي وَحْدَتِهِ إِلَى عَقْلِهِ وَ اَلْجَاهِلُ يَتَوَحَّشُ مِنْ نَفْسِهِ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۲ ص۳۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: عاقل وقتی تنها میشود، با عقلش خوش است و جاهل وقتی تنها میشود از خودش می‌ترسد.
رُوِيَ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: رُؤْيَا اَلْمُؤْمِنِ تَجْرِي مَجْرَى كَلاَمٍ تَكَلَّمَ بِهِ اَلرَّبُّ عِنْدَهُ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۲ ص۶۱)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: رؤیای مؤمن، کلام خدا با اوست.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: مَنِ اَلَّذِي اِبْتَغَى اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ فَلَمْ يَجِدْهُ وَ مَنْ ذَا اَلَّذِي لَجَأَ إِلَى اَللَّهِ فَلَمْ يُدَافِعْ عَنْهُ أَمَّنْ ذَا اَلَّذِي تَوَكَّلَ عَلَى اَللَّهِ فَلَمْ يَكْفِهِ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۲ ص۶۷)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: کیست که خدا را خواسته و نیافته؟! کیست که به خدا پناه برده و خدا به دفاع از او بر نخواسته؟! کیست که به خدا توکّل کرده و خدا کفایتش نکرده؟!
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: اَلْكَلِمَةُ مِنَ اَلْحِكْمَةِ يَسْمَعُ بِهَا اَلرَّجُلُ فَيَقُولُ أَوْ يَعْمَلُ بِهَا خَيْرٌ مِنْ عِبَادَةِ سَنَةٍ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۲ ص۱۰۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: یک حکمت که بدرد زندگی بخورد، آموختنش از یکسال عبادت بالاتر است.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: لاَ رَاحَةَ فِي اَلْعَيْشِ إِلاَّ لِعَالِمٍ نَاطِقٍ أَوْ مُسْتَمِعٍ وَاعٍ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۲ ص۱۰۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: لذّت واقعی زندگی مال عالِم یا نهایتاً طالب علم است.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: لَوْ أَنَّ حَمَلَةَ اَلْعِلْمِ حَمَلُوهُ بِحَقِّهِ لَأَحَبَّهُمُ اَللَّهُ وَ مَلاَئِكَتُهُ وَ أَهْلُ طَاعَتِهِ مِنْ خَلْقِهِ وَ لَكِنَّهُمْ حَمَلُوهُ لِطَلَبِ اَلدُّنْيَا فَمَقَتَهُمُ اَللَّهُ وَ هَانُوا عَلَى اَلنَّاسِ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۲ ص۱۰۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: اگر عالمان، قدر علم را می‌دانستند، محبوب خدا و فرشتگان و اهل طاعت می‌شدند. اما با علمِ خویش پیِ دنیا افتادند، پس مغضوب خدا شدند و پیش مردم ذلیل گشتند.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: مَنْ جَلَسَ فِي مَجْلِسِهِ يَنْتَظِرُ اَلصَّلاَةَ فَهُوَ فِي صَلاَةٍ وَ صَلَّتْ عَلَيْهِ اَلْمَلاَئِكَةُ وَ صَلَوَاتُهُمْ عَلَيْهِ اَللَّهُمَّ اِغْفِرْ لَهُ اَللَّهُمَّ اِرْحَمْهُ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۲ ص۱۵۳)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: کسی که جایی منتظر نماز بنشیند، در نماز است و فرشتگان بر او درود می‌فرستند و میگویند: خدایا، بیامرزش! خدایا، غرقِ رحمتش کن!
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: مَا زَالَتْ نِعْمَةٌ عَنْ قَوْمٍ وَ لاَ غَضَارَةُ عَيْشٍ إِلاَّ بِذُنُوبٍ اِجْتَرَحُوهَا إِنَّ اَللَّهَ لَيْسَ بِظَلاَّمٍ لِلْعَبِيدِ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۲ ص۱۶۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: نعمتی از قومی زائل نشود و بساط رفاهی جمع نشود جز به خاطر گناهان؛ زیراکه خداوند به بندگانش ظلم نمی‌کند.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: أَسْوَأُ اَلنَّاسِ حَالاً مَنْ لَمْ يَثِقْ بِأَحَدٍ لِسُوءِ ظَنِّهِ وَ لَمْ يَثِقْ بِهِ أَحَدٌ لِسُوءِ فِعْلِهِ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۲ ص۱۸۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: بد به حال کسی که به کسی اعتماد ندارد و کسی به او اعتماد ندارد.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: حُسْنُ اَلاِعْتِرَافِ يَهْدِمُ اَلاِقْتِرَافَ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۲ ص۱۸۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: درست و راستْ توضیح دادنِ مطلب، تهمت را از آدم مرتفع میکند.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: إِذَا جُحِدَ اَلْإِحْسَانُ حَسُنَ اَلاِمْتِنَانُ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۲ ص۱۸۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: جایی که نعمت را منکِر می‌شوند، مِنّت گذاشتن عیبی ندارد.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: لاَ تُظْهِرِ اَلْعَدَاوَةَ لِمَنْ لاَ سُلْطَانَ لَكَ عَلَيْهِ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۲ ص۱۸۳)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: وقتی زورت به کسی نمی‌رسد، خصومتت را با او اظهار مکن.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: مَنْ حَسَّنَ نِيَّتَهُ زِيدَ فِي رِزْقِهِ. (کنز الفوائد للکراجکی ج۲ ص۱۹۷)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرکس نیّتش را خیر قرار دهد، رزقش زیاد میشود.