دُرّ نجف

کلام الامیر — جلد سوم

فقه القرآن

قَوْلُهُ تَعَالَى وَ مِنَ اَلنَّاسِ مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ اِبْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اَللهِ رُوِيَ عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: أَنَّ اَلْمُرَادَ بِالآيَةِ اَلْأَمْرُ بِالْمَعْرُوفِ وَ اَلنَّهْيُ عَنِ اَلْمُنْكَرِ. (فقه القرآن ج۱ص۲۶۱)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: مراد از عبارت "مَنْ يَشْرِي نَفْسَهُ اِبْتِغَاءَ مَرْضَاتِ اَللهِ" یعنی کسی که خودش را فدای رضای خدا می‌کند، کسی است که امر به معروف و نهی از منکر می‌کند.

رُوِيَ: أَنَّ عَلِيّاً عَلَيْهِ السَّلاَمُ دَخَلَ عَلَى مَوْلًى لَهُ فِي مَرَضِهِ وَ لَهُ سَبْعُمِائَةِ دِرْهَمٍ أَوْ سِتُّمِائَةٍ فَقَالَ أَ لاَ أُوصِي فَقَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ لاَ إِنَّمَا قَالَ سُبْحَانَهُ إِنْ تَرَكَ خَيْراً وَ لَيْسَ لَكَ كَثِيرُ مَالٍ. (فقه القرآن ج۱ص۳۰۱)

امیرمؤمنان(ع) به عیادت یکی از غلامانش رفت که در بستر مرگ بود. غلام گفت: وصیّت کنم؟ امیرمؤمنان(ع) فرمود: نه؛ وصیت مال کسی است که مال زیادی از او می‌ماند؛ نه تو که ثروتت به هفتصد درهم هم نمیرسد. خدا فرموده: إِنْ تَرَكَ خَيْراً. و خیر، مال کثیر است.

گوییم: هفتصد درهم یعنی هفتاد دینار و هر دینار تقریبا معادل یک نیم سکه رایج امروزی است.

قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : مَنْ أَوْصَى وَ لَمْ يَحِفْ وَ لَمْ يُضَارَّ كَمَنْ تَصَدَّقَ بِهِ فِي حَيَاتِهِ وَ مَنْ لَمْ يُوصِ عِنْدَ مَوْتِهِ لِذِي قَرَابَتِهِ مِمَّنْ لاَ يَرِثُ فَقَدْ خَتَمَ عَمَلَهُ بِمَعْصِيَةٍ قَالَ اَللَّهُ تَعَالَى كُتِبَ عَلَيْكُمْ إِذَا حَضَرَ أَحَدَكُمُ اَلْمَوْتُ إِنْ تَرَكَ خَيْراً اَلْوَصِيَّةُ لِلْوَالِدَيْنِ وَ اَلْأَقْرَبِينَ بِالْمَعْرُوفِ حَقًّا عَلَى اَلْمُتَّقِينَ. (فقه القرآن ج۱ص۳۱۶)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: کسی که وصیت کند و در وصیتش، مصلحت را رعایت کند و به ورثه ضرر نزند، مانند آن است که در زمان حیاتش صدقه داده. همچنین کسی که هنگام مرگش برای نزدیکانی که ارث نمی‌برند، اما انتظار دارند، وصیت نکند، اعمالش را به معصیت ختم کرده.