قَالَ حَدَّثَنَا إِسْمَاعِيلُ بْنُ مِهْرَانَ قَالَ حَدَّثَنِي عُبَيْدُ اَللَّهِ بْنُ أَبِي اَلْحَرْثِ اَلْهَمْدَانِيُّ قَالَ : جَاءَ جَمَاعَةٌ مِنْ قُرَيْشٍ إِلَى أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالُوا لَهُ يَا أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ لَوْ فَضَّلْتَ اَلْأَشْرَافَ كَانَ أَجْدَرَ أَنْ يُنَاصِحُوكَ قَالَ فَغَضِبَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ ثُمَّ قَالَ أَيُّهَا اَلنَّاسُ تَأْمُرُونِّي أَنْ أَطْلُبَ اَلْعَدْلَ بِالْجَوْرِ فِيمَنْ وُلِّيتُ عَلَيْهِ وَ اَللَّهِ لاَ يَكُونُ ذَلِكَ مَا سَمَرَ اَلسَّمِيرُ وَ مَا رَأَيْتُ فِي اَلسَّمَاءِ نَجْماً وَ اَللَّهِ لَوْ كَانَ مَالِي دُونَهُمْ لَسَوَّيْتُ بَيْنَهُمْ كَيْفَ وَ إِنَّمَا هُوَ مَالُهُمْ ثُمَّ قَالَ أَيُّهَا اَلنَّاسُ لَيْسَ لِوَاضِعِ اَلْمَعْرُوفِ فِي غَيْرِ أَهْلِهِ إِلاَّ مَحْمَدَةُ اَللِّئَامِ وَ ثَنَاءُ اَلْجُهَّالِ وَ نَثَاءُ اَلْجُهَّالِ فَإِنْ زَلَّتْ بِصَاحِبِهِ اَلنَّعْلُ فَشَرُّ خَدِينٍ وَ شَرُّ خَلِيلٍ. (السرائر ج۱ص۵۶۴)
جمعی از بزرگان قریش خدمت امیرمؤمنان(ع) رسیدند و پیشنهاد دادند اشراف را در تخصیص بیت‌المال ترجیح دهد، تا دلهاشان جذب او گردد. امیرمؤمنان(ع) خشمگین شد و فرمود: عدل را با جور بدست آورم؟! هرگز چنین نخواهم کرد! بیت‌المال، مال مردم است؛ حتی اگر مالِ خودم بود، چنین نمی‌کردم. سپس فرمود: ای مردم، کسی که مالش را صرفِ نااهل و در جایی که رضای خدا نیست تباه کند، جز تعریف آدم‌های پست و تمجید جُهّال، چیزی بدست نمی‌آورد. چنین کسانی هم تا وقتی با آدم‌اند که ایّام به کام با شد و وقتِ نیاز، بدترین رفقاءِ ایشانند.
أَحْمَدُ عَنِ اَلْحُسَيْنِ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ اَلْفُضَيْلِ عَنْ سَعْدٍ اَلْجَلاَّبِ عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ : كَانَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَبْرَأُ مِنَ اَلْقَدَرِيَّةِ فِي كُلِّ رَكْعَةٍ وَ يَقُولُ بِحَوْلِ اَللَّهِ أَقُومُ وَ أَقْعُدُ. (السرائر ج۱ص۶۰۲)
امام صادق(ع) فرمود: امیرمؤمنان(ع) وقت برخواستن در نماز می‌فرمود: بِحَوْلِ اَللَّهِ أَقُومُ وَ أَقْعُدُ. این جمله، نفی جبر و تفویضِ محض و اثبات چیزی بین آن دو است.
مُحَمَّدُ بْنُ اَلْحُسَيْنِ عَنِ اَلْحَسَنِ بْنِ عَلِيِّ بْنِ فَضَّالٍ عَنْ أَبِي إِسْحَاقَ ثَعْلَبَةَ عَنْ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ هِلاَلٍ قَالَ : قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ إِنَّ حَالَنَا قَدْ تَغَيَّرَتْ قَالَ فَادْعُ فِي صَلاَتِكَ اَلْفَرِيضَةِ قُلْتُ أَ يَجُوزُ فِي اَلْفَرِيضَةِ فَأُسَمِّي حَاجَتِي لِلدِّينِ وَ اَلدُّنْيَا قَالَ نَعَمْ فَإِنَّ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَدْ قَنَتَ وَ دَعَا عَلَى قَوْمٍ بِأَسْمَائِهِمْ وَ أَسْمَاءِ آبَائِهِمْ وَ عَشَائِرِهِمْ وَ فَعَلَهُ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ مِنْ بَعْدِهِ. (السرائر ج۱ص۶۰۵)
راوی گوید به امام صادق(ع) گفتم: اوضاعم به هم ریخته! فرمود در نماز واجبت دعا کن! گفتم مگر می‌شود در نماز واجب با زبان خود سخن گفت و حاجت دین و دنیا خواست؟! فرمود: بله! رسول خدا(ص) در قنوت نمازش دعا میکرد و افرادی را با مشخصات نام میبرد و برایشان حاجت می‌خواست. علی(ع) نیز چنین میکرد.
گوییم: در متن حدیث "دَعَا عَلَى قَوْمٍ" آمده که محتمل است تصحیف "دَعَا لِقَوْمٍ" باشد. گرچه اگر اولی اثبات شود، دومی هم به طریق اولی جایز است.
قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : بَلَغَ أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ مَوْتُ رَجُلٍ مِنْ أَصْحَابِهِ ثُمَّ جَاءَهُ خَبَرٌ آخَرُ أَنَّهُ لَمْ يَمُتْ فَكَتَبَ إِلَيْهِ بِسْمِ اَللَّهِ اَلرَّحْمَنِ اَلرَّحِيمِ أَمَّا بَعْدُ فَإِنَّهُ قَدْ كَانَ أَتَانَا خَبَرٌ إِرْتِيَاعٌ لَهُ إِخْوَانُكَ ثُمَّ جَاءَ تَكْذِيبُ اَلْخَبَرِ اَلْأَوَّلِ فَأَنْعَمَ ذَلِكَ أَنْ سُرِرْنَا وَ إِنَّ اَلسُّرُورَ وَشِيكُ اَلاِنْقِطَاعِ عَمَّا قَلِيلٍ تَصْدِيقُ اَلْخَبَرِ اَلْأَوَّلِ فَهَلْ أَنْتَ كَائِنٌ كَرَجُلٍ قَدْ ذَاقَ اَلْمَوْتَ وَ عَايَنَ مَا بَعْدَهُ فَسَأَلَ اَلرَّجْعَةَ فَأُسْعِفَ بِطَلِبَتِهِ. (السرائر ج۱ص۶۳۴)
امام صادق(ع) فرمود: به امیرمؤمنان(ع) خبر مرگ یکی از اصحابش رسید. کمی بعد خبر آمد که نه! او زنده است. امیرمؤمنان(ع) برایش نامه نوشت: بسم الله الرحمن الرحیم؛ اما بعد. به ما خبر درگذشتت رسید و برادرانت را اندوهگین ساخت؛ کمی بعد که خبر تکذیب شد، همگی مسرور شدیم. اما این سرور، دوامی ندارد و دیر یا زود تو بالاخره خواهی مرد و خبر اوّل روزی تصدیق خواهد شد! پس چنان بِزی که وقتی طعم مرگ را می‌چشی، و پس از مرگ را به عیان می‌بینی، در آرزوی بازگشت به دنیا و جبران مافات نبا شی! که اگر چنین با شد تعسّف بسیار خواهی خورد.