دُرّ نجف

کلام الامیر — جلد سوم

مکارم الاخلاق

مِنْ صَحِيفَةِ اَلرِّضَا عَلَيْهِ السَّلاَمُ عَنْهُ عَنْ آبَائِهِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: اَلتَّطَيُّبُ نُشْرَةٌ وَ اَلْغُسْلُ نُشْرَةٌ وَ اَلنَّظَرُ إِلَى اَلْخُضْرَةِ نُشْرَةٌ وَ اَلرُّكُوبُ نُشْرَةٌ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۴۲)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: چند چیز نشاط‌آور است: بوی خوش، غُسل کردن، طبیعتِ سبز، و سواری.

عَنِ اَلصَّادِقِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: ثَلاَثٌ يَذْهَبْنَ بِالْبَلْغَمِ وَ يَزِدْنَ فِي اَلْحِفْظِ اَلسِّوَاكُ وَ اَلصَّوْمُ وَ قِرَاءَةُ اَلْقُرْآنِ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۵۱)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: سه چیز کسالت‌زداست: مسواک زدن، روزه و امساک در غذا، و قرآن خواندن.

عَنْ أَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَنْ آبَائِهِ عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: إِذَا تَعَرَّى أَحَدُكُمْ نَظَرَ إِلَيْهِ اَلشَّيْطَانُ فَطَمِعَ فِيهِ فَاتَّزِرُوا. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۵۱)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: عریان که می‌شوید، شیطان در جسم شما طمع می‌کند؛ پس لااقل لُنگ ببندید!

عَنْ حَنَانِ بْنِ سَدِيرٍ عَنْ أَبِيهِ قَالَ: دَخَلْتُ أَنَا وَ أَبِي وَ جَدِّي وَ عَمِّي حَمَّامَ اَلْمَدِينَةِ فَإِذَا رَجُلٌ فِي اَلْمَسْلَخِ ثُمَّ دَخَلْنَا فِيهَا فَلَمَّا كُنَّا فِي اَلْبَيْتِ اَلْحَارِّ صَمَدَ لِجَدِّي فَقَالَ يَا كَهْلُ مَا يَمْنَعُكَ مِنَ اَلْخِضَابِ فَقَالَ لَهُ جَدِّي أَدْرَكْتُ مَنْ هُوَ خَيْرٌ مِنْكَ وَ مِنِّي وَ لاَ يَخْتَضِبُ فَغَضِبَ لِذَلِكَ حَتَّى عَرَفْنَا غَضَبَهُ ثُمَّ قَالَ وَ مَنْ ذَلِكَ اَلَّذِي هُوَ خَيْرٌ مِنْكَ وَ مِنِّي قَالَ أَدْرَكْتُ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ وَ هُوَ لاَ يَخْتَضِبُ قَالَ فَنَكَسَ رَأْسَهُ وَ تَصَابَّ عَرَقاً وَ قَالَ صَدَقْتَ وَ بَرِرْتَ ثُمَّ قَالَ يَا كَهْلُ إِنْ تَخْتَضِبْ فَإِنَّ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَدْ خَضَبَ وَ هُوَ خَيْرٌ مِنْ عَلِيٍّ وَ إِنْ تَتْرُكْ فَلَكَ بِعَلِيٍّ أُسْوَةٌ فَلَمَّا خَرَجْنَا مِنَ اَلْحَمَّامِ سَأَلْنَا عَنِ اَلشَّيْخِ فَإِذَا هُوَ عَلِيُّ بْنُ اَلْحُسَيْنِ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ وَ مَعَهُ اِبْنُهُ مُحَمَّدٌ عَلَيْهِ السَّلاَمُ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۸۳)

راوی گوید: به مدینه سفر کردیم و در آنجا چند نفری به حمّام رفتیم. مردی در آنجا به یکی از ما که محاسن سفیدی داشت گفت: ای پیرمرد! چرا خضاب نمی‌کنی؟ او پاسخ داد: کسی را که بهتر از من و تو بود دیدم که خضاب نمی‌کرد! آن مرد ناراحت شد و گفت: چه کسی؟ پیرمرد گفت: علی بن ابیطالب. آن مرد سر به زیر انداخت و سپس گفت: درست است! اما رسول خدا(ص) که از علی بهتر بود خضاب میکرد؛ حالا می‌خواهی به سنّت او عمل کن و می‌خواهی به سنّت علی. هر دو سزاست. راوی گوید از حمام که خارج شدیم پرسیدیم آن مرد کیست؟ گفتند نوهٔ علی(ع)، زین‌العابدین(ع) است.

عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: نَهَانِي رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ لاَ أَقُولُ نَهَاكُمْ عَنِ اَلتَّخَتُّمِ بِالذَّهَبِ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۸۶)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: رسول خدا(ص) من و نه شما را از انگشتر طلا نهی کرد.

گوییم: یعنی این نهی، عمومی نبوده و شامل شما نمیشود. یا آنکه کراهت دارد، نه حرمت.

عَنْ سُفْيَانَ اَلثَّوْرِيِّ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أن [أَنْتَ] تَرْوِي أَنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ كَانَ يَلْبَسُ اَلْخَشِنَ وَ أَنْتَ تَلْبَسُ اَلْقُوهِيَّ وَ اَلْمَرْوِيَّ قَالَ وَيْحَكَ إِنَّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ كَانَ فِي زَمَانٍ ضَيِّقٍ فَإِذَا اِتَّسَعَ اَلزَّمَانُ فَأَبْرَارُ اَلزَّمَانِ أَوْلَى بِهِ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۹۷)

سفیان ثوری گوید به امام صادق(ع) گفتم: درحالیکه روایت می‌کنید علی(ع) لباس خشن می‌پوشید، خودتان لباس فاخر می‌پوشید؟! فرمود: علی(ع) در زمانی بود که فقر بیداد می‌کرد؛ وقتی زمانهٔ نعمت است، ابرار به نعمت اولویت دارند.

رُوِيَ عَنْ عَبْدِ اَلْأَعْلَى مَوْلَى آلِ سَامٍ قَالَ: قُلْتُ لِأَبِي عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ إِنَّ اَلنَّاسَ يَرَوْونَ أَنَّ لَكَ مَالاً كَثِيراً فَقَالَ مَا يَسُوءُنِي ذَلِكَ إِنَّ أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ مَرَّ ذَاتَ يَوْمٍ عَلَى نَاسٍ شَتَّى مِنْ قُرَيْشٍ وَ عَلَيْهِ قَمِيصٌ مُخَرَّقٌ فَقَالُوا أَصْبَحَ عَلِيٌّ لاَ مَالَ لَهُ فَسَمِعَهَا عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَأَمَرَ اَلَّذِي يَلِي صَدَقَتَهُ أَنْ يَجْمَعَ تَمْرَهُ وَ لاَ يَبْعَثَ إِلَى إِنْسَانٍ مِنْهُ بِشَيْءٍ وَ أَنْ يُوَفِّرَهُ ثُمَّ يَبِيعَهُ اَلْأَوَّلَ فَالْأَوَّلَ وَ يَجْعَلَهُ دَرَاهِمَ فَفَعَلَ ذَلِكَ وَ حَمَلَهَا إِلَيْهِ فَجَعَلَهَا حَيْثُ [يَجْعَلُ] اَلتَّمْرَ ثُمَّ قَالَ لِلَّذِي يَقُومُ عَلَيْهِ إِذَا دَعَوْتُ بِتَمْرٍ فَاصْعَدْ فَاضْرِبِ اَلْمَالَ بِرِجْلِكَ كَأَنَّكَ لاَ تَعْمِدُ اَلدَّرَاهِمَ حَتَّى تَنْثُرَهَا ثُمَّ بَعَثَ إِلَى رَجُلٍ مِنْهُمْ يَدْعُوهُ ثُمَّ دَعَا بِالتَّمْرِ فَلَمَّا لَمْ يُرَ اَلتَّمْرُ ضَرَبَ بِرِجْلِهِ فَانْتَثَرَتِ اَلدَّرَاهِمُ فَقَالُوا مَا هَذَا اَلْمَالُ يَا أَبَا اَلْحَسَنِ قَالَ هَذَا مَالُ مَنْ لاَ مَالَ لَهُ فَلَمَّا خَرَجُوا أَمَرَ بِذَلِكَ اَلْمَالِ فَقَالَ اُنْظُرُوا كُلَّ أَهْلِ بَيْتٍ كُنْتُ أَبْعَثُ إِلَيْهِمْ مِنَ اَلتَّمْرِ فَابْعَثُوا إِلَيْهِمْ مِنْ هَذَا اَلْمَالِ بِقَدْرِهِ ثُمَّ قَالَ أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ لاَ أُحِبُّ أَنْ يَرَوْوا غَيْرَ ذَلِكَ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۹۹)

راوی گوید: به امام صادق(ع) عرض کردم: مردم می‌گویند شما ثروت زیادی دارید! فرمود: بهتر! سپس فرمود: روزی امیرمؤمنان(ع) درحالی‌که پیراهنی پاره بر تن داشت از کنار گروهی از قریش عبور کرد. آنها گفتند: علی فقیر است! علی(ع) این را که شنید، به کسی که مأمور صدقات او بود گفت که خرماهای او را جمع کند و از آنها برای کسی نفرستد و آنها را به ترتیب بفروشد و نقد کند. آن شخص این کار را کرد و پولها را نزد حضرت برد. حضرت نیز پول‌ها را در همان محل خرماها قرار داد. سپس به مسؤول خرماها گفت: هروقت خرما خواستم، برو و با پایت به سکه‌ها بزن! گویی که نمی‌دانی اینها درهم است؛ تا اینکه پخش و پراکنده شوند. سپس حضرت به دنبال آن گروه از قریش فرستاد و آنها را دعوت کرد. سپس خرما خواست. مسؤول خرماها وقتی خرمایی ندید با پای خود به درهم‌ها زد و درهم‌ها پراکنده شد. پس گفتند: یا ابا الحسن! این مال چیست؟ فرمود این مال کسی است که گفتید مالی ندارد. و هنگامی که آنها رفتند دستور داد که هر خانه‌ای که برای آن خرما می‌فرستاد، به همان مقدار از این پول برایش ببرند. سپس امام صادق(ع) فرمود: من هم دوست دارم که از ثروتم همه جا گفتگو کنند.

وَ قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَيْضاً: اِتَّقُوا اَللَّهَ فِيمَا خَوَّلَكُمْ وَ فِي اَلْعُجْمِ مِنْ أَمْوَالِكُمْ فَقِيلَ لَهُ مَا اَلْعُجْمُ مِنْ أَمْوَالِنَا قَالَ اَلشَّاةُ وَ اَلْهِرُّ وَ اَلْحَمَامُ وَ أَشْبَاهُ ذَلِكَ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۱۲۹)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: از خدا بترسید و آنچه را به شما امانت داده، رعایت کنید؛ خصوصاً بی‌زبانان را! پرسیدند: یعنی که؟! فرمود: گوسفند و گربه و کبوتر و سایر حیوانات.

قال أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ اَلشَّحِيحُ إِذَا شَحَّ مَنَعَ اَلزَّكَاةَ وَ اَلصَّدَقَةَ وَ صِلَةَ اَلرَّحِمِ وَ قِرَى اَلضَّيْفِ وَ اَلنَّفَقَةَ فِي سَبِيلِ اَللَّهِ وَ أَبْوَابَ اَلْبِرِّ وَ حَرَامٌ عَلَى اَلْجَنَّةِ أَنْ يَدْخُلَهَا شَحِيحٌ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۱۳۴)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: بخیل، بواسطهٔ بُخلش از زکات و صدقات و صلهٔ ارحام و مهمان‌داری و نفقات و دیگر ابواب نیکی باز می‌ماند و بهشت را از دست میدهد. برای همین بهشت بر بخیل حرام است!

عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: اِتَّبِعُوا قَوْلَ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَإِنَّهُ قَالَ مَنْ فَتَحَ عَلَى نَفْسِهِ بَابَ مَسْأَلَةٍ فَتَحَ اَللَّهُ عَلَيْهِ بَابَ فَقْرٍ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۱۳۷)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: این کلام پیامبر(ص) را آویزهٔ گوش کنید که هر درخواستی از مردم، موجب میشود که خداوند دری از فقر و نیاز به روی شما بگشاید.

عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ : مَنْ صَامَ يَوْماً تَطَوُّعاً أَدْخَلَهُ اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ اَلْجَنَّةَ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۱۳۸)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: حتی یک‌روز روزه برای خدا، آدم را بهشتی می‌کند.

رُوِيَ عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ: اُذْكُرُوا اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ عِنْدَ اَلطَّعَامِ وَ لاَ تَلْغَوْا فِيهِ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۱۴۰)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: سر سفره موقع غذا خوردن، ذکرِ خدا بگویید و از چَرَندگفتن پرهیز کنید!

مُحَمَّدِ بْنِ جَعْفَرِ بْنِ اَلْعَاصِمِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ قَالَ: حَجَجْتُ وَ مَعِي جَمَاعَةٌ مِنْ أَصْحَابِنَا فَأَتَيْتُ اَلْمَدِينَةَ فَقَصَدْنَا مَكَاناً نَنْزِلُهُ فَاسْتَقْبَلَنَا غُلاَمٌ لِأَبِي اَلْحَسَنِ مُوسَى بْنِ جَعْفَرٍ عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ عَلَى حِمَارٍ لَهُ أَخْضَرَ يَتْبَعُهُ اَلطَّعَامُ فَنَزَلْنَا بَيْنَ اَلنَّخْلِ وَ جَاءَ هُوَ فَنَزَلَ وَ أُتِيَ بِالطَّسْتِ وَ اَلْمَاءِ فَبَدَأَ وَ غَسَلَ يَدَيْهِ وَ أُدِيرَ اَلطَّسْتُ عَنْ يَمِينِهِ حَتَّى بَلَغَ آخِرَنَا ثُمَّ أُعِيدَ مِنْ يَسَارِهِ حَتَّى أُتِيَ عَلَى آخِرِنَا ثُمَّ قُدِّمَ اَلطَّعَامُ فَبَدَأَ بِالْمِلْحِ ثُمَّ قَالَ كُلُوا بِسْمِ اَللهِ اَلرَّحْمٰنِ اَلرَّحِيمِ ثُمَّ ثَنَّى بِالْخَلِّ ثُمَّ أُتِيَ بِكَتِفٍ مَشْوِيٍّ فَقَالَ كُلُوا بِسْمِ اَللهِ اَلرَّحْمٰنِ اَلرَّحِيمِ فَإِنَّ هَذَا طَعَامٌ كَانَ يُعْجِبُ اَلنَّبِيَّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ ثُمَّ أُتِيَ بِالْخَلِّ وَ اَلزَّيْتِ فَقَالَ كُلُوا بِسْمِ اَللهِ اَلرَّحْمٰنِ اَلرَّحِيمِ - فَإِنَّ هَذَا طَعَامٌ كَانَ يُعْجِبُ فَاطِمَةَ عَلَيْهَا السَّلاَمُ ثُمَّ أُتِيَ بِالسِّكْبَاجِ فَقَالَ كُلُوا بِسْمِ اَللهِ اَلرَّحْمٰنِ اَلرَّحِيمِ فَإِنَّ هَذَا طَعَامٌ كَانَ يُعْجِبُ أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۱۴۴)

راوی گوید: در سفر حجّ به مدینه مشرّف شدیم و در جستجوی منزل بودیم که دیدیم غلام موسی‌بن‌جعفر(ع) با الاغی دارد غذایی را حمل میکند. از پی او رفتیم و در نخلستانی خدمت امام کاظم(ع) رسیدیم. غذا که شروع شد همه به ترتیب دستانشان را شستند و سپس بسم الله گفتیم و با نمک و بعدش سرکه آغاز کردیم. سپس کتف بریان گوسفند آوردند و امام(ع) فرمود این غذای مورد علاقهٔ رسول خدا(ص) بوده. بعدش سرکه و زیتون - یا سرکه و روغن زیتون آوردند - و فرمود: این، غذای مورد علاقهٔ فاطمه(س) بوده. سپس سِکباج آوردند و فرمود: این غذای مورد علاقهٔ امیرمؤمنان(ع) بوده است.

گوییم: سِکباج، نوعی خورشتِ هویجِ یا زردک و پیاز است که معمولاً با گوشت گاو طبخ میشود و برای ترشی‌اش در آن سرکهٔ انگور و برای شیرینی‌اش در آن عسل یا شکر سرخ میریزند و ادویهٔ آن، زعفران است. اگر آب آن زیاد و گوشتش له شده باشد به شکل آش سرو میشود.

وَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : كُلُّ مَا يَسْقُطُ مِنَ اَلْخِوَانِ فَإِنَّهُ شِفَاءٌ مِنْ كُلِّ دَاءٍ لِمَنْ أَرَادَ أَنْ يَسْتَشْفِيَ بِهِ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۱۴۶)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: اضافه و خرده‌های غذا که از سفره معمولاً بیرون ریخته می‌شود، شفاست. منتهی وقتی به قصد شفا خورده شود.

عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: أَقِرُّوا اَلْحَارَّ حَتَّى يَبْرُدَ وَ يُمْكِنَ وَ اَلْبَرَكَةُ فِي اَلْبَارِدِ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۱۴۶)

امیرمؤمنان(ع) می‌فرمود: غذا را داغ‌داغ نخورید و صبر کنید تا سرد شود و می‌فرمود: برکت در غذای سرد شده است.

وَ قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : مَنْ لَعِقَ قَصْعَةً صَلَّتْ عَلَيْهِ اَلْمَلاَئِكَةُ وَ دَعَتْ لَهُ بِالسَّعَةِ فِي اَلرِّزْقِ وَ تُكْتَبُ لَهُ حَسَنَاتٌ مُضَاعَفَةٌ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۱۴۶)

امیرمؤمنان(ع) می‌فرمود: غذا را خوب بجوید تا برایتان حسنه نوشته شود و فرشتگان بخاطر آرامش و صبر شما، بر شما درود بفرستند و برای زیاد شدن روزی‌تان دعا کنند.

وَ عَنْهُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: أَكْرِمُوا اَلْخُبْزَ فَإِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ أَنْزَلَهُ مِنْ بَرَكَاتِ اَلسَّمَاءِ قِيلَ وَ مَا إِكْرَامُهُ قَالَ إِذَا حَضَرَ لَمْ يُنْتَظَرْ بِهِ غَيْرُهُ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۱۵۴)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: به نان احترام بگذارید! زیرا خدا آنرا برکتی آسمانی برای شما قرار داده است. پرسیدند: چگونه احترام بگذاریم؟ فرمود: وقتی نان بود، منتظر غذای دیگری نباشید.

عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: اَلْعَسَلُ شِفَاءٌ مِنْ كُلِّ دَاءٍ وَ لاَ دَاءَ فِيهِ يُقِلُّ اَلْبَلْغَمَ وَ يَجْلُو اَلْقَلْبَ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۱۶۶)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: عسل شفاء هر دردی است و ضرری در آن نیست؛ بلغم(تنبلی و بی‌حالی) را برطرف می‌کند و قلب را جلاء میدهد.

عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: كُلُوا اَلتَّمْرَ فَإِنَّ فِيهِ شِفَاءً مِنَ اَلْأَذْوَاءِ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۱۶۸)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: خرما درمان دردهاست.

عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَقُولُ: مَنْ أَكَلَ رُمَّانَةً حَتَّى يَسْتَتِمَّهَا نَوَّرَ اَللَّهُ قَلْبَهُ أَرْبَعِينَ لَيْلَةً. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۱۷۱)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: یک انار کامل را تا آخر بخورید؛ تا چهل شب خداوند قلبتان را نورانی نگه می‌دارد.

قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : إِنَّ أَحَقَّ اَلشُّرُوطِ أَنْ يُوفَى بِهَا مَا اِسْتَحْلَلْتُمْ بِهِ اَلْفُرُوجَ وَ اَلسُّنَّةُ اَلْمُحَمَّدِيَّةُ فِي اَلصَّدَاقِ خَمْسُمِائَةِ دِرْهَمٍ وَ مَنْ زَادَ عَلَى اَلسُّنَّةِ رُدَّ إِلَى اَلسُّنَّةِ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۲۰۷)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: مهمترین حق مالی که مرد باید رعایت کند، پرداخت مَهریهٔ همسر خویش است و مَهر در سنّت محمدی پانصد درهم است و بیش از آن بی‌اثر است.

گوییم: پانصد درهم معادل پنجاه دینار است و هر دینار تقریباً معادل یک نیم سکهٔ طلای رایج امروزی است. یعنی مهر السنّة چیزی معادل بیست و پنج سکهٔ طلای رایج است.

وَ قَالَ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لِعَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فِي وَصِيَّتِهِ يَا عَلِيُّ صَلِّ مِنَ اَللَّيْلِ وَ لَوْ قَدْرَ حَلْبِ شَاةٍ وَ بِالْأَسْحَارِ فَادْعُ لَكَ دَعْوَةٌ لاَ تُرَدُّ فَإِنَّ اَللَّهَ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى يَقُولُ وَ اَلْمُسْتَغْفِرِينَ بِالْأَسْحٰارِ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۲۹۴)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: رسول خدا(ص) به من سفارش کرد که شبها نماز بخوانم، ولو به قدر دوشیدن گوسفند(یعنی سه دقیقه) و سحرها دعا کنم که خدا فرموده: اَلْمُسْتَغْفِرِينَ بِالْأَسْحٰارِ.

عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ : رَكْعَتَانِ خَفِيفَتَانِ فِي تَدَبُّرٍ خَيْرٌ مِنْ قِيَامِ لَيْلَةٍ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۳۰۰)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: دو رکعت نمازِ سادهٔ با تدبّر، بهتر از قیام یک شب به عبادت است.

گوییم: تعبیرِ نماز با تدبّر از تعبیرات نادر است و گویا نمازی است که آدم بداند چرا دارد نماز میخواند و در برابر چه کسی ایستاده است و چه می‌گوید.

وَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : بُكَاءُ اَلْعُيُونِ وَ خَشْيَةُ اَلْقُلُوبِ مِنْ رَحْمَةِ اَللَّهِ تَعَالَى فَإِذَا وَجَدْتُمُوهَا فَاغْتَنِمُوا اَلدُّعَاءَ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۳۱۷)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: حالت گریه و خَشیَت قلب در بنده، علامت نظرِ رحمت خداست؛ اگر این حالات برایتان اتفاق افتاد، مغتنم بشمارید و بلافاصله دعا کنید.

وَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : لَوْ أَنَّ عَبْداً بَكَى فِي أُمَّةٍ لَرَحِمَ اَللَّهُ تَعَالَى تِلْكَ اَلْأُمَّةَ لِبُكَاءِ ذَلِكَ اَلْعَبْدِ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۳۱۷)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: عابدی اگر در امّتی بگرید، در عبادت خدا بر تمام آن امّت نظرِ رحمت کند.

عَنِ اَلنَّبِيِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ : أَنَّهُ قَالَ لِعَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَا عَلِيُّ إِذَا رَأَيْتَ أَسَداً وَ اِشْتَدَّ بِكَ اَلْأَمْرُ فَكَبِّرْ. (مکارم الاخلاق ج۱ص۴۳۰)

امیرمؤمنان(ع) فرمود: رسول خدا(ص) سفارش می‌کرد وقتی با حیوان درنده‌ای روبرو شدید یا خطری ناگهانی برای شما پیش آمد، مدام "الله اکبر" بگویید.

عَنْ جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ عَنِ اَلنَّبِيِّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَنَّهُ قَالَ يَا عَلِيُّ أَوْحَى اَللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى إِلَى اَلدُّنْيَا أُخْدُمِي مَنْ خَدَمَنِي وَ أَتْعِبِي مَنْ خَدَمَكِ. (مکارم الاخلاق ج۱ ص۴۳۳)

رسول خدا(ص) به امیرمؤمنان(ع) فرمود: یا علی! خدا به دنیا وحی کرده و دستور داده و فرموده: در خدمت کسی باش که بنده و خدمتگزار آستان من است و به تَعب انداز کسی را که بدنبال تو و خدمتگزار توست.