أَبِي عُثْمَانَ اَلنَّهْدِيِّ ، عَنْ أَبِي مُوسَى اَلْأَشْعَرِيِّ ، قَالَ : أَشْهَدُ أَنَّ اَلْحَقَّ مَعَ عَلِيٍّ ، وَ لَكِنْ مَالَتِ اَلدُّنْيَا بِأَهْلِهَا. وَ لَقَدْ سَمِعْتُ اَلنَّبِيَّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَقُولُ: يَا عَلِيُّ أَنْتَ مَعَ اَلْحَقِّ وَ اَلْحَقُّ بَعْدِي مَعَكَ، لاَ يُحِبُّكَ إِلاَّ مُؤْمِنٌ، وَ لاَ يُبْغِضُكَ إِلاَّ مُنَافِقٌ وَ إِنَّا لَنُحِبُّهُ، وَ لَكِنِ اَلدُّنْيَا تَغُرُّ بِأَهْلِهَا. (الأربعون فی فضائل امیرالمؤمنین ج۱ ص۴۲)
رسول خدا(ص) فرمود: یا علی، تو با حقّی و حقّ با توست. جز مؤمن تو را دوست ندارد و جز منافق با تو دشمن نیست. اما دنیا خیلی‌ها را شکار میکند و از جوار تو می‌رباید و با خود می‌برد.
عَلْقَمَةَ بْنِ قَيْسٍ وَ اَلْأَسْوَدُ بْنُ يَزِيدَ عَن أَبى أَيُّوبَ الانصارى عَنْ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَالَ لِعَمّارٍ: يَا عَمَّارُ فَإِنْ سَلَكَ اَلنَّاسُ وَادِياً وَ سَلَكَ عَلِيٌّ ، وَادِياً فَاسْلُكْ وَادِيَ عَلِيٍّ وَ خَلِّ عَنْ اَلنَّاسِ. يَا عَمَّارُ طَاعَةُ عَلِيٍّ طَاعَتِي، وَ طَاعَتِي طَاعَةُ اَللَّهِ عَزَّ وَ جَلَّ. (الأربعون فی فضائل امیرالمؤمنین ج۱ ص۵۹)
رسول خدا(ص) به عمّار یاسر فرمود: ای عمّار! اگر دیدی علی(ع) راهی را میرود و بقیهٔ مردم راهی دیگر، دنبال علی(ع) برو! ای عمّار، اطاعت علی، اطاعت من است و اطاعت من، اطاعت خداست.
رِشْدِينُ بْنُ سَعْدٍ عَنْ يَزِيدَ بْنِ أَبِي حَبِيبٍ : عَنِ اَلْحَسَنِ ، عَنْ ثَوْبَانِ رَضِيَ اَللَّهُ عَنْهُ، قَالَ: شَهِدْتُ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ وَ هو يَقُولُ إِنْ شَاءَ اَللَّهُ أَنْ يُعَذِّبَنِي فَأَنَا عَبْدُهُ، وَ إِنْ شَاءَ أَنْ يَرْحَمَنِي فَبِتَفَضُّلٍ مِنْهُ عَلَيَّ. (الأربعون فی فضائل امیرالمؤمنین ج۱ ص۶۱)
امیرمؤمنان(ع) همیشه می‌فرمود: اگر خدا ما را تأدیب و تعذیب کند، حق اوست و ما بندهٔ اوییم و اگر رحمت میکند بخاطر فضل اوست نه استحقاق ما.
أَبُو عَلِيٍّ مُحَمَّدُ بْنُ مُوسَى اَلْأَنْبَارِيُّ : حَدَّثَنَا اِبْنُ أَبِي غَزَرَةَ عَنْ وَكِيعٍ عَنِ اَلْأَعْمَشِ ، قَالَ : كُنْتُ حَاجّاً إِلَى بَيْتِ اَللَّهِ اَلْحَرَامِ ، فَنَزَلْتُ فِي بَعْضِ اَلْمَنَازِلِ فَإِذَا أَنَا بِامْرَأَةٍ مَحْجُوبَةِ اَلْبَصَرِ وَ هِيَ تَقُولُ: يَا رَادَّ اَلشَّمْسِ عَلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ بَيْضَاءَ نَقِيَّةً بَعْدَ مَا غَابَتْ، رُدَّ عَلَيَّ بَصَرِي قَالَ اَلْأَعْمَشُ : فَأَعْجَبَنِي كَلاَمُهَا، فَأَخْرَجْتُ دِينَارَيْنِ وَ أَعْطَيْتُهَا فَلَمَسَتْهُمَا بِيَدِهَا ثُمَّ طَرَحَتْهُمَا فِي وَجْهِي وَ قَالَتْ: يَا رَجُلُ أَذْلَلْتَنِي بِالْفَقْرِ، أُفٍّ لَكَ، إِنَّ مَنْ تَوَلَّى آلَ مُحَمَّدٍ لاَ يَكُونُ ذَلِيلاً. قَالَ اَلْأَعْمَشُ : فَمَضَيْتُ إِلَى اَلْحَجِّ، وَ قَضَيْتُ مَنَاسِكِي، وَ أَقْبَلْتُ رَاجِعاً إِلَى مَنْزِلِي وَ كَانَتِ اَلْمَرْأَةُ مِنْ أَكْبَرِ هَمِّي حَتَّى صِرْتُ إِلَى ذَلِكَ اَلْمَكَانِ، فَإِذَا أَنَا بِالْمَرْأَةِ لَهَا عَيْنَانِ تُبْصِرُ بِهِمَا. فَقُلْتُ لَهَا: يَا اِمْرَأَةُ مَا فَعَلَ بِكِ حُبُّ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ؟ فَقَالَتْ: يَا رَجُلُ إِنِّي أَقْسَمْتُ بِهِ عَلَى اَللَّهِ سِتَّ لَيَالٍ، فَلَمَّا كَانَ فِي اَللَّيْلَةِ اَلسَّابِعَةِ وَ هِيَ لَيْلَةُ اَلْجُمْعَةِ ، فَإِذَا أَنَا بِرَجُلٍ قَدْ أَتَانِي فِي نَوْمِي فَقَالَ [لِي] : يَا اِمْرَأَةُ أَ تُحِبِّينَ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ ؟ [قَالَتْ] : قُلْتُ: نَعَمْ. قَالَ: ضَعِي يَدَكِ عَلَى عَيْنَيْكِ وَ قَالَ: [اَللَّهُمَّ] إِنْ تَكُنْ هَذِهِ اَلْمَرْأَةُ تُحِبُّ عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ مِنْ نِيَّةٍ صَادِقَةٍ، فَرُدَّ عَلَيْهَا عَيْنَهَا. ثُمَّ قَالَ: نَحِّي يَدَكِ. فَنَحَّيْتُهَا فَإِذَا أَنَا بِرَجُلٍ فِي مَنَامِي. فَقُلْتُ: مَنْ أَنْتَ اَلَّذِي مَنَّ اَللَّهُ بِكَ عَلَيَّ؟ قَالَ: أَنَا اَلْخَضِرُ ، أَحِبِّي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ ، فَإِنَّ حُبَّهُ فِي اَلدُّنْيَا يَصْرِفُ عَنْكِ اَلْآفَاتِ، وَ فِي اَلْآخِرَةِ يُعِيذُكِ مِنَ اَلنَّارِ. (الأربعون فى فضــائل امیرالمؤمنین ج۱ ص۷۷)
راوی گوید: در راه حجّ به زنی برخوردم که کور، اما از محبت علی(ع) مملوّ بود. از حج که برمی‌گشتم در همان منزل او را دیدم درحالیکه بینا شده بود. گفتم تو را چه شد؟ گفت: خضر(س) را دیدم، شفایم داد و گفت: علی(ع) را دوست بدار که محبتِ او آفات دنیا و عذاب آخرت را مرتفع میسازد.
حَدَّثَنَا أَبُو اَلْحُسَيْنِ عُمَرُ اَلْقَاضِي اَلْأُشْنَانِيُّ : حَدَّثَنَا إِسْحَاقُ : حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ مَنْصُورٍ ، قَالَ: سَمِعْتُ اَلشَّيْخَ أَحْمَدَ بْنَ حَنْبَلٍ يَقُولُ: مَا رُوِيَ لِأَحَدٍ مِنَ اَلْفَضَائِلِ أَكْثَرَ مِمَّا رُوِيَ لِعَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ. (الأربعون فى فضــائل امیرالمؤمنین ج۱ ص۸۸)
احمدِ حَنبَل گوید: در میان بنی‌آدم، هیچ‌کس به اندازهٔ علی(ع) فضائلش گفته و شنیده نشده!
أَبُو بَكْرٍ اَلْهُذَلِيُّ وَ عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ سُلَيْمَانَ عَنْ قَتَادَةَ : أَنَّ أَرْوَى بِنْتَ اَلْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ اَلْمُطَّلِبِ دَخَلَتْ عَلَى مُعَاوِيَةَ بِالْمَدِينَةِ وَ هِيَ عَجُوزٌ كَبِيرَةٌ، فَلَمَّا رَآهَا مُعَاوِيَةُ قَالَ: مَرْحَباً بِكِ يَا خَالَةِ، كَيْفَ أَنْتِ بَعْدِي؟ قَالَتْ: كَيْفَ أَنْتَ يَا اِبْنَ أَخِي؟ لَقَدْ كَفَرْتَ اَلنِّعْمَةَ، وَ أَسَأْتَ لاِبْنِ عَمِّكَ اَلصُّحْبَةَ وَ تَسَمَّيْتَ بِغَيْرِ اِسْمِكَ، وَ أَخَذْتَ غَيْرَ حَقِّكَ. فَقَالَ لَهَا عَمْرُو بْنُ اَلْعَاصِ : كُفِّي أَيَّتُهَا اَلْعَجُوزُ، اَلضَّالَّةُ. فَقَالَتْ: وَ أَنْتَ يَا اِبْنَ اَلْبَاغِيَةِ تَتَكَلَّمُ وَ أُمُّكَ أَشْهَرُ بَغِيٍّ بِمَكَّةَ وَ أَقَلُّهُنَّ أُجْرَةً. فَقَالَ مَرْوَانُ بْنُ اَلْحَكَمِ : كُفِّي أَيَّتُهَا اَلْعَجُوزُ، وَ اِقْصِرِي. قَالَتْ: وَ أَنْتَ يَا اِبْنَ اَلزَّرْقَاءِ تَتَكَلَّمُ؟ ثُمَّ اِلْتَفَتَتْ إِلَى مُعَاوِيَةَ فَقَالَتْ: مَا جَرَّأَ هَؤُلاَءِ عَلَيَّ غَيْرُكَ. فَالْتَفَتَ مُعَاوِيَةُ إِلَى عَمْرِو بْنِ اَلْعَاصِ وَ مَرْوَانَ بْنِ اَلْحَكَمِ وَ قَالَ: مَا جَرَّأَهَا عَلَيَّ غَيْرُكُمَا، ثُمَّ قَالَ لَهَا: يَا خَالَةِ اِقْصِدِي لِحَاجَتِكِ، وَ دَعِي عَنْكِ أَسَاطِيرَ اَلْأَوَّلِينَ. قَالَتْ: تُعْطِينِي أَلْفَيْ دِينَارٍ، وَ أَلْفَيْ دِينَارٍ، وَ دِينَارٍ. قَالَ: وَ مَا تَصْنَعِينَ بِأَلْفَيْ دِينَارٍ؟ قَالَتْ: أَشْتَرِي بِهَا عَيْناً لِفُقَرَاءِ بَنِي اَلْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ اَلْمُطَّلِبِ . قَالَ: هِيَ لَكِ. قَالَ: فَمَا تَصْنَعِينَ بِأَلْفَيْ دِينَارٍ؟ قَالَتْ: أُزَوِّجُ بِهَا فُقَرَاءَ بَنِي اَلْحَارِثِ بْنِ عَبْدِ اَلْمُطَّلِبِ. قَالَ: فَمَا تَصْنَعِينَ بِأَلْفَيْ دِينَارٍ؟ قَالَتْ: أَسْتَعِينُ بِهَا عَلَى شِدَّةِ اَلْأَيَّامِ وَ زِيَارَةِ بَيْتِ اَللَّهِ اَلْحَرَامِ. قَالَ: هِيَ لَكِ، أَمَا وَ اَللَّهِ لَوْ كَانَ اِبْنُ عَمِّكِ عَلِيٌّ حَيّاً لَمَا أَمَرَ لَكِ بِهَذَا؟ قَالَتْ: صَدَقْتَ، إِنَّ عَلِيّاً حَفِظَ لِلَّهِ أَمَانَتَهُ، وَ ضَيَّعْتَهَا، وَ خُنْتَ فِي مَالِهِ. ثُمَّ قَالَتْ: أُتْرُكْ عَلِيّاً، فَضَّ اَللَّهُ فَاكَ، وَ أَجْهَدَ بَلاَكَ. ثُمَّ عَلاَ نَحِيبُهَا وَ بُكَاؤُهَا، وَ أَنْشَدَتْ شِعْرَ أَبِي اَلْأَسْوَدِ اَلدُّؤَلِيِّ قَالَ: فَبَكَى مُعَاوِيَةُ وَ قَالَ: كَانَ وَ اَللَّهِ أَبُو اَلْحَسَنِ يَا خَالَةِ، كَمَا قُلْتِ وَ أَفْضَلُ. وَ أَمَرَ لَهَا بِمَا سَأَلَتْ. (الأربعون فى فضائل امیرالمؤمنین ج۱ ص۸۹)
راوی گوید دختر حارث بن عبدالمطلب وقتی معاویه به مدینه آمده بود پیش وی رفت. معاویه او را احترام نمود و گفت: خوش آمدی خاله! او ضاع چطور است؟ بنت(دختر) حارث پا سخ داد: تو چطوری برادرزاده؟! نعمت را که کفران کردی! به پسر عمویت که جفا نمودی! لقب گزاف امیرالمؤمنینی بر خود نهادی! و به آنچه حقّت نبود د ست یازیدی! عمروعاص حرفش را قطع کرد و گفت: ساکت شو! پیرزنِ نفهم. بنت حارث جوابش را داد و گفت: تو حرف نزن! ای پسر پرکارترین و ارزان‌ترین فاحشهٔ مکّه. مروان به پیرزن تندی کرد و گفت: بس کن عجوزه! بنت حارث او را ابن زرقاء نامید و رو به معاویه کرد و گفت: اینها به پشتوانهٔ تو با من اینگونه سخن می‌گویند! معاویه هم به آن دو رو کرد و گفت: این زن را علیه من جسور و دریده نکنید! سپس رو به بنت حارث کرد و گفت: خاله جان! گذشته‌ها را رها کن! چه کار داشتی که به دیدن من آمدی؟! کارت را بگو! بنت حارث گفت: سه کیسهٔ دو هزار دیناری می‌خواهم. معاویه گفت: با اینقدر پول می‌خواهی چه کنی؟! بنت حارث گفت: با یکی، آب و زراعتی برای فقرای حارث بن عبدالمطلب میخرم و با دومی موجب ازدواج جوانهای آنها را فراهم میکنم و سومی برای زندگی خودم است و حجّ بجا میآورم. معاویه گفت چشم! و دستور داد آن شش هزار دینار را به وی عطا کنند. سپس گفت: اما اگر پسر عمویت علی زنده بود، چنین پولی به تو نمیداد! بنت حارث گفت: معلوم است! علی حافظ امانت خدا بود؛ امانتی که تو مدام ضایعش می‌کنی. سپس گفت: اسم علی را نیاور که لیاقت نام بردنِ او را نداری! سپس زیر گریه زد و قصیده‌ای از ابوالأسود در مدح علی خواند. معاویه هم گریست و گفت: ای خاله! به خدا ابوالحسن(علی) چنین بود بلکه بهتر!
عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ يَحْيَى : حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ سُلَيْمَانَ : حَدَّثَنَا أَبِي - وَ كَانَ مِمَّنْ شَهِدَ اَلصَّحْبَ اَلْأَوَّلَ ـ قَالَ: سَمِعْتُ زِرَّ بْنَ حُبَيْشٍ يَقُولُ: لَمَّا أُسْتُشْهِدَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ، أَتَى اَلنَّاعِي اَلْمَدِينَةَ فَضَجَّتِ اَلْمَدِينَةُ بِالْبُكَاءِ وَ اَلنَّحِيبِ، كَالْيَوْمِ اَلَّذِي قُبِضَ فِيهِ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَأَقْبَلَ اَلنَّاسُ يُهْرَعُونَ إِلَى بَابِ مَنْزِلِ عَائِشَةَ فَوَجَدُوا اَلْخَبَرَ قَدْ سَبَقَ إِلَيْهَا، فَخَرَجُوا مِنْ عِنْدِهَا فَلَمَّا كَانَ غَدَاةَ غَدٍ، قَالُوا: إِنَّ أُمَّ اَلْمُؤْمِنِينَ عَائِشَةَ غَادِيَةٌ إِلَى قَبْرِ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَأَقْبَلَ اَلنَّاسُ يُهْرَعُونَ إِلَيْهَا وَ هِيَ لاَ تُطِيقُ اَلْكَلاَمَ وَ لاَ تَرُدُّ اَلْجَوَابَ مِنْ كَثْرَةِ اَلدَّمْعَةِ وَ شِدَّةِ اَلْعَبْرَةِ، وَ اَلنَّاسُ حَوْلَهَا مُحْدِقُونَ، حَتَّى أَتَتْ إِلَى بَابِ حُجْرَةِ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فَأَخَذَتْ بِعِضَادَتَيِ اَلْبَابِ وَ نَادَتْ: اَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا سَيِّدَ اَلْأَنْبِيَاءِ ، اَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا سَيِّدَ اَلشُّفَعَاءِ، اَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا أَحْسَنَ مَنْ تَقَمَّصَ وَ اِرْتَدَى، وَ أَكْرَمَ مَنِ اِنْتَعَلَ وَ اِحْتَذَى اَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ وَ عَلَى صَاحِبَيْكَ أَبِي بَكْرٍ وَ عُمَرَ ، أَنَا وَ اَللَّهِ نَاعِيَةُ أَحَبِّ اَلْخَلْقِ إِلَيْكَ، وَ نَادِبَةُ أَقْرَبِ اَلنَّاسِ لَدَيْكَ، قُتِلَ وَ اَللَّهِ اِبْنُ عَمِّكَ اَلَّذِي فَضْلُهُ لاَ يُنْسَى، قُتِلَ وَ اَللَّهِ حَبِيبُكَ اَلْمُرْتَضَى قُتِلَ وَ اَللَّهِ مَنْ زَوَّجْتَهُ سَيِّدَةَ اَلنِّسَاءِ فَاطِمَةُ اَلزَّهْرَاءُ ، فَلَوْ كُشِفَ عَنْكَ يَا رَسُولَ اَللَّهِ اَلثَّرَى لَرَأَيْتَنِي وَالِهَةً عَبْرَى، بَاكِيَةً حَيْرَى. ثُمَّ اِسْتَرْجَعَتْ وَ قَالَتْ: إِنَّا لِلَّهِ وَ إِنَّا إِلَيْهِ رَاجِعُونَ . ثُمَّ أَمَرَتْ أَنْ يُضْرَبَ بَيْنَهَا وَ بَيْنَ اَلنَّاسِ حِجَابٌ. ثُمَّ قَالَتْ: أَيُّهَا اَلنَّاسُ مَا لَكُمْ وَ لِمَا ذَا أَنْتُمْ مُجْتَمِعُونَ وَ مَا أَنْتُمْ قَائِلُونَ؟ قَالُوا: يَا أُمَّ اَلْمُؤْمِنِينَ مَا تَقُولِينَ فِي عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ ؟ قَالَتْ: مَعَاشِرَ اَلنَّاسِ وَ مَا عَسَى أَنْ أَقُولَ فِي عَلِيٍّ : كَانَ وَ اَللَّهِ سَيِّدَ اَلْأَوْصِيَاءِ، وَ اِبْنَ عَمِّ خَاتَمِ اَلْأَنْبِيَاءِ ، وَ إِمَامَ اَلْأَتْقِيَاءِ وَ اَلْأَصْفِيَاءِ، وَ زَوْجَ اَلْبَتُولِ اَلزَّهْرَاءِ ، وَ سَيْفَ اَللَّهِ اَلْمَسْلُولَ عَلَى اَلْأَعْدَاءِ، أَمِيرَ اَلْبَرَرَةِ، وَ قَاتِلَ اَلْكَفَرَةِ، وَ أَحَدَ اَلْعَشَرَةِ اَلْمُبَشَّرَةِ، أَقْدَمَكُمْ جِهَاداً وَ أَسْبَقَكُمْ اِجْتِهَاداً، حَلِيفَ اَلسَّهَرِ، وَ مَعْدِنَ اَلْفِكْرِ، مُشَيِّدَ اَلدِّينِ، وَ مَوْلَى اَلْمُؤْمِنِينَ، اَلْأَنْزَعَ اَلْبَطِينَ اَلْمُعَقَّلَ اَلزَّكِينَ، اَلْقَوِيَّ فِي دِينِ اَللَّهِ، اَلْقَائِمَ بِأَمْرِ اَللَّهِ. مَعَاشِرَ اَلنَّاسِ، وَ لَقَدْ كَانَ بَيْنِي وَ بَيْنَ عَلِيٍّ هَنَاتٌ، وَ هَنَاتٌ فِي لَيَالٍ مُظْلِمَاتٍ فِي مَحَالِّ اَلْبَصْرَةِ ، فَيَا لَهَا مِنْ كَرَّةٍ وَ أَيَّةِ كَرَّةٍ أَسْتَوْسِقُ ظُلاَمَهَا، وَ هَجَعَ نُوَّامُهَا، فَوَطِئْتُ اَلْكُثْبَانَ وَ رَكِبْتُ اَلْقُضْبَانَ حَتَّى أَتَيْتُ خَلَلَ عَسْكَرِهِ، فَرَأَيْتُهُ بَعْدَ كَثِيبَيْنِ أَحْمَرَيْنِ لاَ يَمْنَعُهُ بُعْدُ اَلسَّفَرِ عَنِ اَلسَّهَرِ. فَدَنَوْتُ حَتَّى صِرْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ، فَإِذَا هُوَ وَاضِعٌ خَدَّهُ عَلَى اَلتُّرَابِ يَبْكِي وَ يَنْتَحِبُ وَ يَتَمَلْمَلُ تَمَلْمُلَ اَلثَّكْلَى، وَ هُوَ يَقُولُ: سَجَدَ لَكَ وَجْهِي، وَ خَضَعَ لَكَ قَلْبِي، وَ اِسْتَسْلَمَ لِأَمْرِكَ نَفْسِي، فَكَيْفَ اَلْمَفَرُّ غَداً مِنْ أَلِيمِ عَذَابِكَ، وَ شَدِيدِ عِقَابِكَ . قَالَتْ: فَدَنَوْتُ مِنْهُ، حَتَّى صِرْتُ بَيْنَ يَدَيْهِ وَ أَخَذْتُ رَأْسَهُ فِي حَجْرِي وَ مَسَحْتُ عَوَارِضَهُ مِنَ اَلتُّرَابِ، ثُمَّ رَجَعْتُ مِنْ عِنْدِهِ، وَ لاَ أَحَدٌ مِنْ خَلْقِ اَللَّهِ أَحَبُّ إِلَيَّ مِنْهُ. قَالَ زِرُّ بْنُ حُبَيْشٍ : ثُمَّ أَلْقَتْ نَفْسَهَا عَلَى قَبْرِ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ تَبْكِي وَ تَنْتَحِبُ وَ هِيَ تَقُولُ: بِأَبِي أَنْتَ وَ أُمِّي يَا نَبِيَّ اَلْهُدَى ، قُتِلَ وَ اَللَّهِ حَامِلُ لِوَائِكَ غَداً. ثُمَّ نَظَرَتْ إِلَى اَلنَّاسِ يَبْكُونَ، فَقَالَتْ: أَيُّهَا اَلنَّاسُ اِبْكُوا فَالْيَوْمَ وَ اَللَّهِ طَابَ اَلْبُكَاءُ، فَالْيَوْمَ قُبِضَ مُحَمَّدٌ اَلْمُصْطَفَى وَ فَاطِمَةُ اَلزَّهْرَاءُ ، ثُمَّ رَأَتِ اَلنَّاسَ يَبْكُونَ فَتَنَفَّسَتِ اَلصُّعَدَاءَ، وَ رَمَتْ بِنَفْسِهَا عَلَى اَلْقَبْرِ [فَوَ اَللَّهِ] مَا ظَنَنْتُهَا إِلاَّ أَنَّهَا فَارَقَتِ اَلدُّنْيَا، فَحَمَلَتْهَا نِسَاءُ قُرَيْشٍ إِلَى مَنْزِلِهَا وَ هِيَ تَقُولُ: عَجِبْتُ لِقَوْمٍ يَسْأَلُونِي عَنِ اَلَّذِي فَضَائِلُهُ مَشْهُورَةٌ فِي اَلْمَشَاهِدِ فَجَدَّدَ حُزْنِي وَ اِسْتَهَلَّتْ مَدَامِعِي لِوَجْهِكَ يَا مَنْ يُرْتَجَى لِلشَّدَائِدِ. (الأربعون فى فضائل امیرالمؤمنین ج۱ ص۹۲)
راوی گوید: امیرمؤمنان(ع) که در کوفه شهید شد، خبر به مدینه رسید. در مدینه صداها به ضجّه و بکاء بلند شد، درست مثل روزی که رسول خدا(ص) رحلت کرده بود. مردم بسوی خانهٔ عایشه هجوم آوردند. اما دیدند خبر، قبل از آنها به وی رسیده. پس متفرق گشتند. فردا گفتند عایشه امّ‌المؤمنین به زیارت قبر رسول خدا(ص) میرود. مردم هم بسوی مسجدالنبی شتافتند. عایشه با کسی سخن نمی‌گفت و گریه امانش نمیداد. مردم دور او حلقه زدند تا به کنار حجرهٔ مدفن پیامبر(ص) رسید. آنگاه با دو دستش دو طرف چهارچوب درب را گرفت و گفت: اَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا سَيِّدَ اَلْأَنْبِيَاءِ، اَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا سَيِّدَ اَلشُّفَعَاءِ، اَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ يَا أَحْسَنَ مَنْ تَقَمَّصَ وَ اِرْتَدَى، وَ أَكْرَمَ مَنِ اِنْتَعَلَ وَ اِحْتَذَى سپس گفت: بخدا سوگند که من سوگوار محبوب‌ترین خلق پیش توأم. پسر عمویت که فضلش بر همه آشکار بود کشته شد! حبیبِ مرتضایت کشته شد! ای رسول خدا، اگر خاک شکافته میشد و مرا می‌دیدی، می‌دیدی که واله و گریان و حیرانم. سپس گفت: إنا لله و إنا إلیه راجعون. سپس رو به مردم کرد و گفت مردم شما چه می‌خواهید و برای چه جمع شده‌اید؟ گفتند می‌خواهیم بدانیم نظر تو راجع به علی چیست؟ عایشه گفت: كَانَ وَ اللهِ سَيِّدَ اَلْأَوْصِيَاءِ، وَ اِبْنَ عَمِّ خَاتَمِ اَلْأَنْبِيَاءِ ، وَ إِمَامَ اَلْأَتْقِيَاءِ وَ اَلْأَصْفِيَاءِ، وَ زَوْجَ اَلْبَتُولِ اَلزَّهْرَاءِ وَ سَيْفَ اللهِ اَلْمَسْلُولَ عَلَى اَلْأَعْدَاءِ، أَمِيرَ اَلْبَرَرَةِ، وَ قَاتِلَ اَلْكَفَرَةِ، وَ أَحَدَ اَلْعَشَرَةِ اَلْمُبَشَّرَةِ، أَقْدَمَكُمْ جِهَاداً وَ أَسْبَقَكُمْ اِجْتِهَاداً، حَلِيفَ اَلسَّهَرِ، وَ مَعْدِنَ اَلْفِكْرِ، مُشَيِّدَ اَلدِّينِ، وَ مَوْلَى اَلْمُؤْمِنِينَ، اَلْأَنْزَعَ اَلْبَطِينَ اَلْمُعَقَّلَ اَلزَّكِينَ، اَلْقَوِيَّ فِي دِينِ اَللَّهِ، اَلْقَائِمَ بِأَمْرِ اَللَّهِ. سپس گفت: ماجرایی با علی در شب جنگ جمل دارم که تا کنون به کسی نگفته‌ام. در آن شبِ هول‌انگیزِ پیش از نبرد، پنهانی و به تنهایی بسوی لشکر او رفتم و از خلل‌های لشکر و تاریکی شب بهره جسته و خود را به خیمهٔ او رساندم. دیدم سختی سفر مانع تهجّد شبانه‌اش نشده و در خیمه سر بر خاکِ سجده نهاده و میگوید: سَجَدَ لَكَ وَجْهِي، وَ خَضَعَ لَكَ قَلْبِي، وَ اِسْتَسْلَمَ لِأَمْرِكَ نَفْسِي، فَكَيْفَ اَلْمَفَرُّ غَداً مِنْ أَلِيمِ عَذَابِكَ، وَ شَدِيدِ عِقَابِكَ. ...
مُحَمَّدُ بْنُ عُثْمَانَ اَلْكَاتِبُ ، عَنْ أَبِي عِيسَى اَلنَّاقِدِ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مِهْرَانَ ، قَالَ: كَانَ بِالْكُوفَةِ فِي جِيرَانِنَا رَجُلٌ فَامِيٌّ ، وَ كَانَ يُكَنَّى «أَبَا جَعْفَرٍ» ، وَ كَانَ حَسَنَ اَلْمُعَامَلَةِ، وَ كَانَ إِذَا أَتَاهُ إِنْسَانٌ مِنَ اَلْعَلَوِيَّةِ يَطْلُبُ مَا عِنْدَهُ لاَ يَمْنَعُهُ، فَإِنْ كَانَ مَعَهُ ثَمَنُهُ أَخَذَهُ وَ إِلاَّ قَالَ لِغُلاَمِهِ: أُكْتُبْ مَا أَخَذَهُ عَلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ . فَعَاشَ عَلَى ذَلِكَ زَمَاناً، ثُمَّ اِفْتَقَرَ، وَ جَلَسَ فِي بَيْتِهِ، فَكَانَ يَنْظُرُ فِي دَفَاتِرَ لَهُ فَإِنْ وَجَدَ مِنْ غُرَمَائِهِ مَنْ هُوَ حَيٌّ يَبْعَثُ إِلَيْهِ مَنْ يَقْبِضُ مِنْهُ وَ إِنْ وَجَدَ مَنْ قَدْ مَاتَ وَ لَيْسَ لَهُ شَيْءٌ ضَرَبَ عَلَى اِسْمِهِ. فَبَيْنَا هُوَ ذَاتَ يَوْمٍ جَالِسٌ عَلَى بَابِ دَارِهِ يَنْظُرُ فِي ذَلِكَ اَلدَّفْتَرِ إِذْ مَرَّ بِهِ رَجُلٌ مِنَ اَلنَّاصِبَةِ ، فَقَالَ لَهُ [كَالْمُسْتَهْزِئِ] مَا فَعَلَ غَرِيمُكَ اَلْكَبِيرُ؟ - يَعْنِي عَلِيَّ بْنَ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ - فَاغْتَمَّ اَلْفَامِيُّ بِذَلِكَ وَ قَامَ، وَ دَخَلَ مَنْزِلَهُ. فَلَمَّا كَانَ مِنَ اَللَّيْلِ رَأَى اَلنَّبِيَّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ فِي اَلْمَنَامِ وَ كَأَنَّ اَلْحَسَنَ وَ اَلْحُسَيْنَ عَلَيْهِمَا اَلسَّلاَمُ يَمْشِيَانِ بَيْنَ يَدَيْهِ، فَقَالَ لَهُمَا: أَيْنَ أَبُوكُمَا؟ فَأَجَابَهُ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ وَ كَانَ مِنْ وَرَائِهِ فَقَالَ: هَا أَنَا ذَا يَا رَسُولَ اَللَّهِ . فَقَالَ: مَا لَكَ لاَ تَدْفَعُ إِلَى هَذَا اَلرَّجُلِ حَقَّهُ؟ فَقَالَ: يَا رَسُولَ اَللَّهِ هَذَا حَقُّهُ فِي اَلدُّنْيَا قَدْ جِئْتُ بِهِ. قَالَ: فَأَعْطِهِ. فَنَاوَلَنِي كِيساً مِنْ صُوفٍ، وَ قَالَ: هَذَا حَقُّكَ. فَقَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ: خُذْهُ، وَ لاَ تَمْنَعْ مَنْ جَاءَكَ مِنْ وُلْدِهِ يَطْلُبُ مَا عِنْدَكَ وَ اِمْضِ لاَ فَقْرَ عَلَيْكَ بَعْدَ [هَذَا] اَلْيَوْمِ. فَانْتَبَهْتُ وَ اَلْكِيسُ بِيَدِي، فَنَادَيْتُ اِمْرَأَتِي: يَا اِمْرَأَةُ أَ نَائِمٌ أَنْتِ؟ أَمْ يَقْظَى؟ قَالَتْ: بَلْ يَقْظَى. قُلْتُ: أَسْرِجِي. فَأَسْرَجَتْ، فَنَاوَلْتُهَا اَلْكِيسَ، فَنَظَرَتْ فَإِذَا فِيهِ أَلْفُ دِينَارٍ. فَقَالَتْ: يَا رَجُلُ أَشْفِقْ لاَ يَكُونُ حَمَلَكَ اَلْفَقْرُ عَلَى أَنْ خَدَعْتَ بَعْضَ هَؤُلاَءِ اَلتُّجَّارِ فَأَخَذْتَ مَالَهُ. فَقُلْتُ: لاَ، وَ اَللَّهِ وَ لَكِنِ اَلْقِصَّةَ هَذِهِ. فَدَعَا بِالدَّفْتَرِ اَلَّذِي فِيهِ حِسَابُهُ فَإِذَا لَيْسَ فِيهِ مِمَّا كَتَبَ عَلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ قَلِيلٌ وَ لاَ كَثِيرٌ. (الأربعون فى فضائل امیرالمؤمنین ج۱ ص۹۵)
راوی گوید: در همسایگی در کوفه ما مرد علوفه‌فروشی بود به نام ابوجعفر. ابوجعفر کاسب خوبی بود و وقتی کسی از شیعیان پیشش می‌آمد و چیزی می‌خواست، به او می‌داد. اگر طرف پول داشت از او می‌گرفت و گرنه به شاگردش می‌گفت در دفتر بنویس به علی بن ابیطالب دادم! زمانه عوض شد و ابوجعفر فقیر و خانه نشین گشت. پس دفترش را طلب کرد و به دنبال طلبکارانی که زنده بودند فرستاد و هر که مرده بود یا چیزی نداشت اسمش را از دفتر خط زد. روزی که در دکّان نشسته بود و در آن دفتر نظر می‌کرد، مردی از دشمنان علی(ع) بر او گذر کرد و با تمسخر به او گفت: از بدهکار بزرگت یعنی علی چه خبر؟ ابوجعفر از این حرف دل شکسته شد و برخاست و به منزل رفت. شب خواب رسول خدا(ص) را دید. خواب دید رسول خدا(ص) در کنار حسن و حسین(ع) است و به آنها میگوید: پدرتان کجاست؟ امیرمؤمنان(ع) پیدایش شد و گفت: من اینجا هستم یا رسول الله، فرمایشی دارید؟ رسول خدا(ص) به او فرمود: چرا حق این مرد را نمی‌دهی؟ امیرمؤمنان(ع) فرمود: یا رسول الله! این کیسه، حق او در دنیاست. و کیسه‌ای در خواب به ابوجعفر داد. رسول خدا(ص) هم فرمود: این کیسه را بگیر و از مستحق دریغ مکن؛ تو از فقر نجات یافته و دیگر تا آخر عمرت فقیر نخواهی شد. ابوجعفر که بیدار شد دید کیسه واقعاً در دست اوست. پس زنش را صدا زد و گفت خوابی یا بیدار؟ گفت: بیدارم. ابوجعفر گفت: چنین شده. زن گفت: این به دلیل آن است که مثل دیگر تجّار سر مردم کلاه نگذاشتی! ابوجعفر گفت: نه دلیلش این نیست؛ آن دفترچه را بیاور! وقتی دفتر را باز کرد، دید تمام جاهایی که نام علی بن ابیطالب بعنوان بدهکار است، خود به خود از دفتر محو شده.
عَنْ مَيْسَرَةَ بْنِ عَبْدِ رَبِّهِ بْنِ عَبْدِ اَلْكَرِيمِ اَلْحَرِيرِيِّ ، عَنْ سَعِيدِ بْنِ جُبَيْرٍ رَحْمَةُ اَللَّهِ عَلَيْهِ، قَالَ: مَرَّ اِبْنُ عَبَّاسٍ بِنَفَرٍ مِنْ قُرَيْشٍ وَ قَدْ كُفَّ بَصَرُهُ وَ مَعَهُ اِبْنٌ لَهُ يَقُودُهُ فَسَمِعَ صَوْتَهُمْ، فَوَقَفَ عَلَيْهِمْ وَ سَلَّمَ فَقَامُوا، وَ رَدُّوا اَلسَّلاَمَ، وَ مَضَى فَقَالَ [لَهُ] اِبْنُهُ: يَا أَبَتِ أَ سَمِعْتَ مَا قَالُوا؟ قَالَ: لاَ، وَ مَا قَالُوا؟ قَالَ: سَبُّوا عَلِيّاً ، وَ نَالُوا مِنْهُ، فَقَالَ: رُدَّنِي إِلَيْهِمْ. فَرَدَّهُ فَقَالَ: أَيُّكُمُ اَلسَّابُّ اَللَّهَ تَعَالَى؟!! فَقَالُوا: يَا اِبْنَ عَبَّاسٍ مَنْ سَبَّ اَللَّهَ فَقَدْ كَفَرَ. فَقَالَ: أَيُّكُمُ اَلسَّابُّ رَسُولَ اَللَّهِ ؟! فَقَالُوا: يَا اِبْنَ عَبَّاسٍ مَنْ سَبَّ رَسُولَ اَللَّهِ فَقَدْ أَشْرَكَ. فَقَالَ: أَيُّكُمُ اَلسَّابُّ عَلِيّاً ؟ فَقَالُوا: أَمَّا عَلِيٌّ فَقَدْ نِلْنَا مِنْهُ. فَقَالَ اِبْنُ عَبَّاسٍ : أَشْهَدُ بِاللَّهِ وَ أُشْهِدُ اَللَّهَ لَقَدْ سَمِعْتُ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَقُولُ: مَنْ سَبَّ عَلِيّاً فَقَدْ سَبَّنِي، وَ مَنْ سَبَّنِي فَقَدْ سَبَّ اَللَّهَ، وَ مَنْ سَبَّ اَللَّهَ فَقَدْ كَفَرَ. (الأربعون فى فضائل امیرالمؤمنین ج۱ ص۹۶)
راوی گوید: ابن عباس در حالیکه پیر و نابینا شده بود با فرزندش از جایی می‌گذشت. پس صدای چند نفر از قریش را شنید. ایستاد و به آنها سلام کرد. آنها هم برخاستند و جواب سلامش را دادند. آنگاه به اتفاق پسرش دور شد. پسر گفت: پدر! شنیدی چه گفتند؟! ابن عباس گفت: نه؛ چه گفتند؟! پسر گفت: به علی(ع) ناسزا گفتند! ابن عباس گفت: مرا پیش آنها برگردان! به آنها که رسید گفت: کدامِ شما حاضر است خدا را سبّ کند؟ گفتند: نعوذ بالله، سبّ خدا کفر است. پرسید: کدامتان حاضر است رسول خدا(ص) را سبّ کند؟ گفتند: این چه حرفی است؟ این هم شرک است. ابن عباس گفت: کدامتان حاضر است علی را سبّ کند؟ گفتند: قضیهٔ علی فرق میکند؛ او با ما بد کرد! ابن عباس گفت: پس خوب گوش کنید! به خدا سوگند که با این دو گوشم از رسول خدا(ص) شنیدم: هرکه به علی(ع) بد بگوید، به من بد گفته و هر که به من بد بگوید، به خدا بد گفته و چنین کسی کافر است!