دُرّ نجف

کلام الامیر — جلد سوم

العمدة لإبن بطریق

عَبْدُ اَلْعَزِيزِ بْنُ أَبِي حَازِمٍ عَنْ أَبِيهِ : أَنَّ رَجُلاً جَاءَ إِلَى سَهْلِ بْنِ سَعْدٍ فَقَالَ هَذَا فُلاَنٌ لِأَمِيرِ اَلْمَدِينَةِ يَدْعُو عَلِيّاً عِنْدَ اَلْمِنْبَرِ قَالَ فَيَقُولُ مَا ذَا قَالَ يَقُولُ يَا أَبَا تُرَابٍ فَضَحِكَ وَ قَالَ وَ اَللَّهِ مَا سَمَّاهُ إِلاَّ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ مَا كَانَ لَهُ اِسْمٌ أَحَبَّ إِلَيْهِ مِنْهُ وَ إِنْ كَانَ لَيَفْرَحُ إِذَا دُعِيَ. (العمدة لإبن بطریق ج۱ص۲۶)

راوی گوید: کسی به مدینه آمد و دید علی(ع) را ابوتراب خطاب می‌کنند. از این لقب خنده‌اش گرفت. سهل بن سعد به او گفت: این لقب را خود رسول خدا(ص) به علی(ع) داد و از آن زمان علی(ع) هیچ لقبی را مثل این لقب دوست نداشته و چون با این اسم صدایش می‌کردند خوشحال میشد.

گویم: سهل بن سعد ساعدی انصاری، احتمالاً آخرین صحابی پیامبر(ص) است که در سال ۱۰۰ هجری از دنیا رفته. او از راویان حدیث غدیر و همیشه از یاوران امیرمؤمنان(ع) بود.

وَ يَدُلُّ عَلَى صِحَّةِ مَا قُلْنَاهُ مَا ذَكَرَهُ اَلثَّعْلَبِيُّ بِالْإِسْنَادِ اَلْمُقَدَّمِ: فِي تَفْسِيرِ قَوْلِهِ تَعَالَى إِنَّ اَلَّذِينَ فَرَّقُوا دِينَهُمْ وَ كَانُوا شِيَعاً قَالَ اَلثَّعْلَبِيُّ قَالَ زَاذَانُ أَبُو عُمَرَ : قَالَ لِي عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَبَا عُمَرَ أَ تَدْرِي عَلَى كَمْ تَفْتَرِقُ هَذِهِ اَلْأُمَّةُ قُلْتُ اَللَّهُ وَ رَسُولُهُ أَعْلَمُ قَالَ تَفْتَرِقُ عَلَى ثَلاَثٍ وَ سَبْعِينَ فِرْقَةً كُلُّهَا فِي اَلْهَاوِيَةِ إِلاَّ وَاحِدَةً هِيَ اَلنَّاجِيَةُ ثُمَّ قَالَ أَ تَدْرِي عَلَى كَمْ تَفْتَرِقُ فِيَّ قُلْتُ وَ إِنَّهُ لَيَفْتَرِقُ فِيكَ قَالَ نَعَمْ تَفْتَرِقُ فِيَّ اِثْنَتَيْ عَشَرَةَ فِرْقَةً كُلُّهَا فِي اَلْهَاوِيَةِ إِلاَّ وَاحِدَةً وَ هِيَ اَلنَّاجِيَةُ وَ أَنْتَ مِنْهُمْ يَا أَبَا عُمَرَ. (العمدة لإبن بطریق ج۱ص۷۴)

راوی گوید: امیرمؤمنان(ع) به من فرمود میدانی امّت اسلام چند فرقه میشوند؟ گفتم: خدا و رسولش بهتر میدانند. فرمود: هفتاد و سه فرقه! که فقط یکی، فرقهٔ ناجیه است. سپس فرمود: راجع به خود من هم جمعاً دوازده فرقه بوجود میآید که یکی ناجیه است.

گویم: منظور از فرقه یا طریقتِ ناجی، نجات‌دهندهٔ دیگران در عین بهره‌مندیِ خود از نجات است. یعنی شیعیان واقعیِ امیرمؤمنان(ع) دست گشاده و از سایرین دست‌گیری کرده و آنها را هاویه نجات میدهند و بهشتی میسازند؛ نه آنکه وارد بهشت شوند و بقیه را استهزاء کنند. اصولاً طریقت علی(ع) طریقِ دستگیری از مستمندان و مستضعفان است.

جَعْفَرُ بْنُ عَبْدِ اَللَّهِ اَلْمُحَمَّدِيُّ مِنْ وُلْدِ يَحْيَى بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ عُمَرَ بْنِ عَلِيٍّ قَالَ حَدَّثَنِي أَبِي عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ : حَقُّ عَلِيٍّ عَلَى اَلْمُسْلِمِينَ كَحَقِّ اَلْوَالِدِ عَلَى وُلْدِهِ. (العمدة لإبن بطریق ج۱ص۲۸۰)

رسول خدا(ص) فرمود: حق علی(ع) بر مردم مانند حق پدر است بر فرزندانش.