حَدَّثَنَا اِبْنُ فُضَيْلٍ عَنِ اَلسَّرِيِّ بْنِ إِسْمَاعِيلَ عَنِ اَلشَّعْبِيِّ عَنْ سُفْيَانَ بْنِ اَللَّيْلِ، قَالَ: أَتَيْتُ حَسَنَ بْنَ عَلِيٍّ بَعْدَ رُجُوعِهِ مِنَ اَلْكُوفَةِ إِلَى اَلْمَدِينَةِ، فَقُلْتُ لَهُ: يَا مُذِلَّ اَلْمُؤْمِنِينَ، فَكَانَ مِمَّا اِحْتَجَّ عَلَيَّ أَنْ قَالَ: «سَمِعْتُ عَلِيّاً يَقُولُ: سَمِعْتُ رَسُولَ اَللَّهِ صَـلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَـلَّمَ يَقُولُ: لاَ تَذْهَبُ اَللَّيَالِي وَ اَلْأَيَّامُ حَتَّى يَجْتَمِعَ أَمْرُ هَذِهِ اَلْأُمَّةِ عَلَى رَجُلٍ وَاسِعِ اَلسُّرْمِ ضَخْمِ اَلْبُلْعُمِ يَأْكُلُ وَ لاَ يَشْبَعُ وَ هُوَ مُعَاوِيَةُ، فَعَلِمْتُ أَنَّ أَمْرَ اَللَّهِ وَاقِعٌ، وَ خِفْتُ أَنْ تَجْرِيَ بَيْني وَ بَيْنَهُ اَلدِّمَاءُ، وَ اَللَّهِ مَا يَسُـرُّني [بَعْدَ إِذْ سَمِعْتُ هَذَا اَلْحَدِيثَ أَنَّ لِيَ اَلدُّنْيَا وَ مَا طَلَعَتْ عَلَيْهِ اَلشَّمْسُ وَ اَلْقَمَرُ] وَ أَنِّي لَقِيتُ اَللَّهَ تَعَالَى بِمِحْجَمَةِ دَمِ اِمْرِئٍ مُسْـلِمٍ. (الملاحم و الفتن لإبن طاووس ج۱ ص۷۲)
راوی گوید: وقتی حسن بن علی(ع) خلافت را به معاویه واگذاشت و از کوفه به مدینه آمد، من به دیدارش رفتم و ملامتش کردم و گفتم با صـلحت، مؤمنان را ذلیل کردی! به من فرمود: از پدرم شنیدم که از رسول خدا(ص) شنیده بود که "حکومت بر مسـلمین، روزی بدسـت شـکم گُندهٔ پرخوری می‌افتد که هرچه میخورد، سیر نمی شود" و یقین کردم که آنکس همین معاویه است و به غالب شدنش در علم الهی حکم شده! پس نخواستم خون مسلمین در جنگِ میان من و او هدر رود و خدا را ملاقات کنم درحالیکه خون مسـلمانی بگردن من باشد.
حَدَّثَنَا اِبْنُ وَهْبٍ عَنْ حَرْمَلَةَ بْنِ عِمْرَانَ عَنْ سَـعِيدِ بْنِ سَـالِمٍ [عَنْ أَبِي سَـالِمٍ] اَلْجَيْشَانِيِّ، قَالَ: سَـمِعْتُ عَلِيّاً بِالْكُوفَةِ يَقُولُ: «إِنِّي أُقَاتِلُ عَلَى حَقٍّ لِيَقُومَ وَ لَنْ يَقُومَ وَ اَلْأَمْرُ لَهُمْ» قَالَ: فَقُلْتُ لِأَصْـحَابِي: مَا اَلْمُقَامُ هَاهُنَا وَ قَدْ أَخْبَرَنَا أَنَّ اَلْأَمْرَ لَيْسَ لَهُمْ، فَا سْتَأْذَنَّاهُ إِلَى مِصْرَ، فَأَذِنَ لِمَنْ شَاءَ مِنَّا، وَ أَعْطَى كُلَّ رَجُلٍ مِنَّا أَلْفَ دِرْهَمٍ، وَ أَقَامَ مَعَهُ طَائِفَةٌ مِنَّا. (الملاحم و الفتن لإبن طاووس ج۱ ص۷۸)
راوی گوید: از علی(ع) در کوفه شـنیدم که گفت: من میجنگم تا حق را بپا دارم؛ اما بپا نشـده و حکومت در نهایت به بنی‌امیه خواهد رسـید! وقتی چنین شنیدم به دوستانم گفتم اینجا در کوفه بدنبال چه هستید وقتی خودش میگوید حکومت به او وفا نمی‌کند؟! پس دو دسته شدیم؛ عده‌ای از ما تصمیم گرفتند کماکان پیش علی(ع) در کوفه بمانند و عدّه‌ای از او اجازه خواستیم که به مصر برویم و از جنگ‌های میان او و دیگران برکنار باشـیم. پس به ما اجازه داد و به هر یک از ما هزار درهم بخشش نمود و ما را روانهٔ مصر ساخت.
ذَكَرَ عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ سَـلاَمٍ، فَقَالَ: لَمَّا وَلِيَ عَلِيٌّ اَلْخِلاَفَةَ بَعْدَ عُثْمَانَ أَرَادَ اَلاِنْحِدَارَ إِلَى اَلْعِرَاقِ، قَالَ لَهُ عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ سَلاَمٍ: أَقِمْ عِنْدَ مِنْبَرِ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ سَـلَّمَ، وَ لاَ أَرَاهُ يُحْرِزُكَ، وَ لاَ تَنْحَدِرْ إِلَى اَلْعِرَاقِ، فَإِنَّكَ إِنِ اِنْحَدَرْتَ لَمْ تَرْجِعْ، فَهَمَّ بِهِ نَاسٌ مِنْ أَصْـحَابِ عَلِيٍّ، قَالَ: «دَعُوهُ إِنَّهُ مِنَّا أَهْلَ اَلْبَيْتِ» فَانْحَدَرَ إِلَى اَلْعِرَاقِ، فَكَانَ مِنْ أَمْرِهِ مَا كَانَ، فَلَمَّا قُتِلَ قَالَ عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ سَـلاَمٍ: هَذِهِ رَأْسُ اَلْأَرْبَعِينَ، وَ سَيَكُونُ صُلْحُ، وَ مَا قَتَلَتْ أُمَّةٌ نَبِيَّهَا إِلاَّ قَتَلَ اَللَّهُ مِنْهُمْ سَبْعِينَ أَلْفاً، وَ لاَ قَتَلُوا خَلِيفَةً - أَوْ قَالَ: خَلِيفَتَهُمْ - إِلاَّ قَتَلَ اَللَّهُ بِهِ مِنْهُمْ خَمْسـاً وَ ثَلاَثِينَ أَلْفاً. (الملاحم و الفتن لإبن طاووس ج۱ ص۸۰)
راوی گوید: پس از عثمان که خلافت به علی(ع) رسـید، عزم حرکت بسـوی عراق کرد. عبدالله بن سـلام به او گفت: همینجا کنار منبر پیامبر(ص) بمان و به عراق مرو که بر نمی‌گردی! گرچه اینجا بودنت هم حفظت نمی‌کند. اصحاب که چنین شـنیدند به او تندی کردند که علی(ع) فرمود: رهایش کنید! او از ما اهل بیت است. پس عازم عراق شد و عاقبت در کوفه شهید گشت. عبدالله بن سلام که خبر شهادتش را شنید گفت: الآن سال چهل هجری است و از حالا به بعد صـلح خواهد بود. امّتی که پیامبرش را بکشـد، خدا هفتاد هزار از آنها میکُشد و امّتی که حاکمش را بکشد، خدا سی و پنج هزار از آنها میکُشد.
حَدَّثَنَا نُعَيْمٌ عَنِ اَلْوَلِيدِ بْنِ مُسْـلِمٍ وَ رِشْـدِينٍ عَنِ اِبْنِ لَهِيعَةَ عَنْ أَبِي قُبَيْلٍ عَنْ أَبِي رُومَانَ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، قَالَ: «إِذَا رَأَيْتُمُ اَلرَّايَاتِ اَلسُّـودَ فَالْزَمُوا اَلْأَرْضَ، فَلاَ تُحَرِّكُوا أَيْدِيَكُمْ وَ لاَ أَرْجُلَكُمْ، ثُمَّ يَظْهَرُ قَوْمٌ صِـغَارٌ لاَ يُؤْبَهُ لَهُمْ، قُلُوبُهُمْ كَزُبَرِ اَلْحَدِيدِ، أَصْحَابُ اَلدَّوْلَةِ، لاَ يَفُونَ بِعَهْدٍ وَ لاَ مِيثَاقٍ يَدْعُونَ إِلَى اَلْحَقِّ وَ لَيْسُوا مِنْ أَهْلِهِ، أَسْمَاؤُهُمُ اَلْكُنَى، وَ نِسْبَتُهُمُ اَلْقُرَى، شُعُورُهُمْ مُرخَاةٌ كَشُعُورِ اَلنِّسَاءِ حَتَّى يَخْتَلِفُوا فِيمَا بَيْنَهُمْ. (الملاحم و الفتن لإبن طاووس ج۱ ص۸۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: پرچم‌های سیاه که برافراشته شد، هیچ کاری نکنید و هیچ جایی نروید! آنوقت گروهی کوته‌فکر و قسـی‌القلب ظهور می‌کنند که خود را دولت نامیده و به عهد و میثاقی وفادار نیسـتند. فقط خود را حق میدانند درحالیکه اهلیّت آنرا ندارند. نام‌های آنها، کنیه اسـت(ابوفلان) و فامیل آنها، شهرها(مثلاً البغدادی، الشیشانی). فهم و شعورشان اندک است، در حدّ زنان. میان خودشان مدام اختلاف است.
حَدَّثَنَا نُعَيْمٌ: حَدَّثَنَا يَحْيَى بْنُ اَلْيَمَانِ عَنِ كَيْسَـانَ اَلرَّقَاشِـيِّ اَلْقَصَّـارِ وَ كَانَ ثِقَةً، قَالَ: حَدَّثَني مَوْلاَيَ قَالَ: سَـمِعْتُ عَلِيّاً يَقُولُ: «لاَ يَخْرُجُ اَلْمَهْدِيُّ حَتَّى يُقْتَلَ ثُلُثٌ وَ يَمُوتَ ثُلُثٌ وَ يَبْقَى ثُلُثٌ. (الملاحم و الفتن لإبن طاووس ج۱ ص۱۲۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: روزگار مهدی فرا نمی‌رسـد، مگر آنکه ثلثی از مردم کشته شوند و ثلثی بمیرند و تنها ثلثی باقی بماند.
حَدَّثَنَا نُعَیْمٌ، حَدَّثَنَا اَلْوَلِیدُ وَ رِشْدِینٌ عَنِ اِبْنِ لَهِیعَةَ عَنْ أَبِي قُبَیْلٍ عَنْ أَبِي رُومَانَ عَنْ عَلِيٍّ، قَالَ: «إِذَا نَادَی مُنَادٍ مِنَ اَلسَّمَاءِ أَنَّ اَلْحَقَّ فِي آلِ مُحَمَّدٍ، فَعِنْدَ ذَلِكَ یَظْهَرُ اَلْمَهْدِيُّ عَلَی أَفْوَاهِ اَلنَّاسِ، وَ یُشْرَبُونَ حُبَّهُ، فَلاَ یَكُونُ لَهُمْ ذِكْرُ غَیْرِهِ». (الملاحم و الفتن لإبن طاووس ج۱ ص۱۲۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: وقتی منادی از آسمان ندا دهد که حق در آل محمد است، آن وقت، اسم مهدی بر سر زبان‌ها می‌افتد و محبتش در دل‌ها، جوری که صحبتی جز صحبت او نیست.
ذَكَرَ حَدِیثاً آخَرَ عَنْ مَوْلاَنَا عَلِيٍّ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ: «مُعَاوِیَةُ فِرْعَوْنُ هَذِهِ اَلْأُمَّةِ وَ عَمْرُو بْنُ اَلْعَاصِ هَامَانُهَا. (الملاحم و الفتن لإبن طاووس ج۱ ص۲۳۱)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: معاویه، فرعون این امّت است و عمروعاص، هامان آن.
حَدَّثَنَا أَبُو سَهْلٍ، قَالَ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ عَبْدِ اَلْمُؤْمِنِ، قَالَ: حَدَّثَنَا أَحْمَدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ غَالِبٍ، قَالَ: أَخْبَرَنَا هَدِیَّةُ بْنُ عَبْدِ اَلْوَهَّابِ عَنْ عَبْدِ اَلْحَمِیدِ عَنْ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ عَبْدِ اَلْعَزِیزِ، قَالَ: قَالَ لِي عَلِيُّ بْنُ أَبِي طَالِبٍ وَ خَطَبَ بِالْكُوفَةِ، فَقَالَ: «یَا أَیُّهَا اَلنَّاسُ اِلْزَمُوا اَلْأَرْضَ مِنْ بَعْدِي، وَ إِیَّاكُمْ وَ اَلشُّذَّاذَ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ، فَإِنَّهُ یَخْرُجُ شُذَّاذُ آلِ مُحَمَّدٍ، فَلاَ یَرَوْنَ مَا یُحِبُّونَ، لِعِصْیَانِهِمْ أَمْرِي، وَ نَبْذِهِمْ عَهْدِي، وَ تَخْرُجُ رَایَةٌ مِنْ وُلْدِ اَلْحُسَیْنِ، وَ یَشْمَلُ اَلنَّاسَ اَلْبَلاَءُ، وَ یَبْتَلِي اَللَّهُ خَیْرَ اَلْخَلْقِ حَتَّی یَمِیزَ اَلْخَبِیثُ مِنَ اَلطَّیِّبِ، وَ یَتَبَرَّأُ اَلنَّاسُ بَعْضُهُمْ مِنْ بَعْضٍ، وَ یَطُولُ ذَلِكَ حَتَّی یُفَرِّجَ اَللَّهُ عَنْهُمْ بِرَجُلٍ مِنْ آلِ مُحَمَّدٍ، وَ مَنْ خَرَجَ مِنْ وُلْدِي فَعَمِلَ بِغَیْرِ عَمَلِي وَ سَارَ بِغَیْرِ سِیرَتِي فَأَنَا مِنْهُ بَرِيءٌ، وَ كُلُّ مَنْ خَرَجَ مِنْ وُلْدِي قَبْلَ اَلْمَهْدِيِّ فَإِنَّمَا هُوَ جَزُورٌ، وَ إِیَّاكُمْ وَ اَلدَّجَّالِینَ مِنْ وُلْدِ فَاطِمَةَ، فَإِنَّ مِنْ وُلْدِ فَاطِمَةَ دَجَّالِینَ. (الملاحم و الفتن لإبن طاووس ج۱ ص۲۴۸)
امیرمؤمنان(ع) روزی در کوفه به منبر رفت و فرمود: ای شیعیان من، پس از من، کاری نکنید! (اِلْزَمُوا اَلْأَرْضَ مِنْ بَعْدِي) یعنی هوس حکومت را از سر خویش بیرون کنید. خصوصاً از کسانی از نسل من که به دنبال حکومتند، حذر کنید. از نسل من پیوسته کسانی خروج می‌کنند و به آنچه می‌خواهند نمی‌رسند، چون به حرف من گوش نکرده و این عهد را فراموش کرده‌اند! پرچمی را می‌بینم که برافراشته و مردم را دچار بلا کرده و میان آنها دودستگی ایجاد می‌کنند. چنین فتنه‌هایی طول می‌کشد تا زمان فرج امّت توسط مهدی آل محمد فرا برسد. بدانید که هر کس از فرزندان من که رفتارش مانند رفتار من و سیره‌اش سیرهٔ من نباشد، از من نیست و من از وی بیزارم. هر یک از فرزندانم که قبل از مهدی خروج کند، عاقبت مغلوب و مقتول می‌شود. بدانید که از فرزندان فاطمه دجّال‌هایی ظهور می‌کنند، از آنها حذر کنید.
ذَكَرَ بِإِسْنَادِهِ عَنْ إِسْحَاقَ بْنِ عَبْدِ اَللَّهِ عَنْ أَبِیهِ عَنْ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ اَلْحَارِثِ بْنِ نَوْفَلٍ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ، أَنَّهُ قَالَ لِوُلْدِهِ: «لاَ تَطْلُبُوا هَذَا اَلْأَمْرَ، فَإِنَّهُ لاَ یَطْلُبُهُ مِنْكُمْ أَحَدٌ إِلاَّ قُتِلَ دُونَهُ. (الملاحم و الفتن لإبن طاووس ج۱ ص۲۴۹)
امیرمؤمنان(ع) به فرزندانش می‌فرمود: پس از من، به دنبال خلافت نروید که کشته خواهید شد!
قَالَ: وَ لَهُ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ: مَا أَحْسَنَ اَلدُّنْیَا وَ إِقْبَالَهَا إِذَا أَطَاعَ اَللَّهَ مَنْ نَالَهَا مَنْ لَمْ یُوَاسِ اَلنَّاسَ مِنْ مَالِهِ عَرَّضَ لِلْإِدْبَارِ إِقْبَالَهَا. (الملاحم و الفتن لإبن طاووس ج۱ ص۳۶۱)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: نعمت‌های دنیا و اقبال آن چه زیبنده است برای کسی که مطیع خداست؛ اما آنکه با مالش نیکی نمی‌کند و به مردم نمی‌بخشد، اقبال دنیا برایش بدشگون‌تر از ادبار آن است.
وَ مِنَ اَلْمَجْمُوعِ اَلْمَذْكُورِ: قَالَ: وَ مِنْ كَلاَمِ اَلْحُسَیْنِ عَلَیْهِ اَلسَّلاَمُ: «كَانَ أَبِي عَلَماً لِمَنْ جَهِلَ، مُذَكِّراً لِمَنْ غَفَلَ، فَلَمَّا اِخْتَارَ اَللَّهُ لِنَبِیِّهِ دَارَ أَنْبِیَائِهِ، كَرِهَتْهُ قُرَیْشٌ، فَأَهْمَلَهُمْ إِهْمَالَ اَلرَّاعِي لِإِبِلِهِ، فَبَایَعَ اَلنَّاسُ أَبَا بَكْرٍ، فَمَنَحَهُ وُدَّهُ، وَ بَذَلَ لَهُ نُصْحَهُ، وَ لَمَّا اُسْتُخْلِفَ عُمَرُ، كَرِهَهُ قَوْمٌ، وَ رَضِیَهُ آخَرُونَ، فَكَانَ أَبِي فِیمَنْ أَحَبَّ بَیْعَتَهُ، وَ لَمْ یَكْرَهْ خِلاَفَتَهُ، ثُمَّ بَایَعَ اَلنَّاسُ عُثْمَانَ، وَ هُمْ لاَ یَسْتَغْنُونَ عَنْ مَشُورَتِهِ وَ حُضُورِهِ، ثُمَّ قُتِلَ عُثْمَانُ، فَلَمْ یَرَ أَحَداً یَقُومُ مَقَامَهُ، وَ لَوْ رَآهُ لَسَلَّمَ اَلْأَمْرَ إِلَیْهِ، وَ لَمْ یُرَ حَرِیصاً عَلَیْهِ، فَتَسَلَّمَ اَلْإِمَارَةَ لِإِقَامَةِ حُدُودٍ عُطِّلَتْ، وَ اَلدَّلاَلَةِ عَلَی مَعَارِفَ أُنْكِرَتْ وَ جُهِلَتْ، وَ اِنْفَتَقَتْ عَلَیْهِ أَعْلاَمُ اَلنِّفَاقِ وَ رَایَاتُ اَلشِّقَاقِ، وَ... اَلدُّنْیَا، وَ تَزَیَّنَتْ بِأَحْسَنِ زِینَتِهَا، فَلَمْ یَزَلْ یَفْتُقُ مَا رَتَقُوا، وَ یَرْتُقُ مَا فَتَقُوا حَتَّی قَبَضَهُ اَللَّهُ عَلَی خَیْرِ حَالاَتِهِ وَ أَفْضَلِ سَاعَاتِهِ. (الملاحم و الفتن لإبن طاووس ج۱ ص۳۶۳)
امام حسین(ع) در توصیف پدرش، علی(ع) فرمود: پدرم همیشه عَلَم هدایت بود برای جاهلان، و مُذکّر بود برای غافلان. وقتی رسول خدا(ص) رحلت کرد، قریش از پدرم روی برتافتند و او هم آنها را رها کرد، مانند چوپانی که شترانش را رها می‌کند. پس مردم با ابوبکر بیعت کردند و پدرم به او دست دوستی داد و خیرخواه او بود. وقتی حکومت به عمر رسید و گروهی وی را نمی‌پسندیدند، پدرم باز با او بیعت کرد و بیعت را درست می‌دانست و از خلافت او سر نپیچید. وقتی عثمان بر سر کار آمد، پدرم به او مشورت می‌داد و یاریش می‌کرد. عثمان که کشته شد، کسی نبود خلافت را بپذیرد و پدرم کسی را نیافت که بتواند این بار را بکشد و اگر می‌یافت، خلافت را به او وامی‌گذارد؛ چون حرصی به خلافت نداشت. خلافت را پذیرفت تا حدود معطّل مانده را اجرا، و معارف مندرس را احیا کند. پدرم پیوسته تلاش کرد تا آنچه را که به باطل گراییده بود، به راه راست بازگرداند و سرانجام در این راه، شربت شهادت نوشید، در بهترین شب سال و در حالی که در بهترین حالاتِ عمرش بود.