مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ اَلْحُسَيْنِ بْنِ بَابَوَيْهِ فِي اَلْخِصَالِ، بِإِسْنَادِهِ اَلْمَعْرُوفِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ فِي حَدِيثِ اَلْأَرْبَعِمِأَةٍ، قَالَ: تَمَسَّكُوا بِمَا أَمَرَكُمُ اَللَّهُ بِهِ، فَمَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ وَ يَرَى مَا يُحِبُّهُ، إِلاَّ أَنْ يَحْضُرَهُ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ مَا عِنْدَ اَللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقَى، وَ تَأْتِيهِ اَلْبِشَارَةُ مِنَ اَللَّهِ فَتَقَرَّ عَيْنُهُ وَ يُحِبُّ لِقَاءَ اَللَّهِ. (الفصول المهمة ج۱ص۳۱۶)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: ای شیعیان! مشغول طاعتِ خدا باشید. زیرا بین شما و بهشت، حائلی نیست جز احتضاری که برای شما با رؤیت رسول خدا(ص) همراه است. رسول خدا(ص) را میبینید و از جانب خدا به شما بشارت میدهد که "مَا عِنْدَ اَللَّهِ خَيْرٌ وَ أَبْقَى". آنوقت هم چشمتان روشن میشود، هم دلدادهٔ لقاء خدا میشوید.
فِي كِتَابِ مَنْ لاَ يَحْضُرُهُ اَلْفَقِيهُ، قَالَ: قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: إِنَّ اَلْمُؤْمِنَ إِذَا حَضَرَهُ اَلْمَوْتُ وَثَّقَهُ مَلَكُ اَلْمَوْتِ فَلَوْلاَ ذَلِكَ لَمْ يَسْتَقِرَّ، وَ مَا مِنْ أَحَدٍ يَحْضُرُهُ اَلْمَوْتُ إِلاَّ مُثِّلَ لَهُ اَلنَّبِيُّ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ اَلْحُجَجُ عَلَيْهِمُ اَلسَّلاَمُ حَتَّى يَرَاهُمْ، فَإِنْ كَانَ مُؤْمِناً يَرَاهُمْ حَيْثُ يُحِبُّ وَ إِنْ كَانَ غَيْرَ مُؤْمِنٍ يَرَاهُمْ حَيْثُ يَكْرَهُ، قَالَ: وَ قَالَ اَلصَّادِقُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: إِنَّ وَلِيَّ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ يَرَاهُ فِي ثَلاَثَةِ مَوَاطِنَ حَيْثُ يَسُرُّهُ، عِنْدَ اَلْمَوْتِ وَ عِنْدَ اَلصِّرَاطِ وَ عِنْدَ اَلْحَوْضِ. (الفصول المهمة ج۱ص۳۱۶)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: مؤمن وقتی موقع مرگش می‌رسد، ملک‌الموت آمده و او را در آغوش میگیرد و اینگونه او را آرام می‌سازد. سپس فرمود: هرکسی وقت مرگش، رسول خدا(ص) و دیگر ائمه(ع) را میبینند؛ مؤمن آنها را به صورتی دوست داشتنی و کافر به صورتی که نمی‌پسندند. همچنین امام صادق(ع) فرمود: شیعهٔ واقعی علی(ع)، با او سه جا ملاقات می‌کند و از آن ملاقات مسرور می‌گردد: حینِ مرگ، سر پل صراط، و کنار حوض.
وَ عَنْهُ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ فُضَــيْلٍ ، عَنِ اِبْنِ أَبِي يَعْفُورٍ ، قَالَ: قَالَ لِي أَبُو عَبْدِ اَللَّهِ عَلَيْهِ اَلسَّــلاَمُ : قَدِ اِسْــتَحْيَيْتُ مِمَّا أُرَدِّدُ هَذَا اَلْكَلاَمَ عَلَيْكُمْ، مَا بَيْنَ أَحَدِكُمْ وَ بَيْنَ أَنْ يَغْتَبِطَ إِلاَّ أَنْ تَبْلُغَ نَفْسُهُ هَذِهِ وَ أَهْوَى بِيَدِهِ إِلَى حَنْجَرَتِهِ يَأْتِيهِ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ وَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ فَيَقُولاَنِ لَهُ: أَمَّا مَا كُنْتَ تَخَافُ فَقَدْ أَمِنْتَ مِنْهُ وَ أَمَّا مَا كُنْتَ تَرْجُو فَأَمَامَكَ. (الفصول المهمة ج۱ص۳۱۷)
امام صــادق(ع) فرمود: آنقدر این مطلب را به شــما شیعیان گفته‌ام که خسته شــده‌ام: بین شــما و بهشــت، فقط مرگ حائل اســت. در مرگ هم به ملاقات رسول خدا(ص) و امیرمؤمنان(ع) نائل می‌شــوید و به شــما می‌گویند: ترس‌ها و سختی‌ها، تمام شد و آنچه در پی‌اش بودی، در انتظار توست.
عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ اَلْحَسَنِ، عَنِ اَلْحُسَيْنِ بْنِ رَاشِدٍ، عَنِ اَلْمُرْتَجِلِ بْنِ مَعْمَرٍ، عَنْ ذَرِيحٍ اَلْمُحَارِبِيِّ، عَنْ عَبَايَةَ اَلْأَسَــدِيِّ، عَنْ حَبَّةَ اَلْعُرَنِيِّ، عَنْ أَمِيرِ الْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّــلاَمُ فِي حَدِيثٍ قَالَ: مَا مِنْ مُؤْمِنٍ يَمُوتُ فِي بُقْعَةٍ مِنْ بِقَاعِ اَلْأَرْضِ، إِلاَّ قِيلَ لِرُوحِهِ اِلْحَقِي بِوَادِي اَلسَّــلاَمِ وَ إِنَّهَا لَبُقْعَةٌ مِنْ جَنَّةِ عَدْنٍ. (الفصول المهمة ج۱ص۳۳۰)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: مؤمن، هر کجای زمین که بمیرد، به روحش خطاب می‌رسد که به وادی السلام ملحق شو! وادی السلام بقعه‌ای از بهشت عدن است.
(گوییم: با توجه به صراحت این حدیث، به نظر می‌رسد که اصل روایاتی که راجع به انتقال مؤمن پس از مرگ به وادی السلام وارد شــده، مربوط به روح مؤمن، نه جسم وی و راجع به وادی السلام آخرتی است، نه این وادی السلام واقع در نجف. شــاید هم این وادی السلام، باب آن وادی السلام یا نظیر آن یا معادل آن در زمین باشــد. مثل کعبهٔ مادّی که محاذی بیت المعمور ملکوتی اســت. و الله عالم)
وَ بِإِسْنَادِهِ، عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ فِي حَدِيثِ اَلْأَرْبَعِمَأَةِ، قَالَ : لاَ تُعَنُّونَا فِي اَلطَّلَبِ وَ اَلشَّفَاعَةِ لَكُمْ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ فِيمَا قَدَّمْتُمْ وَ قَالَ عَلَيْهِ اَلسَّــلاَمُ: لَنَا شَفَاعَةٌ وَ لِأَهْلِ مَوَدَّتِنَا شَفَاعَةٌ. (الفصول المهمة ج۱ص۳۵۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: با کارهای ناپسندتان که به آخرت پیش‌می‌فرستید، ما را در طلب و شفاعتِ خود به زحمت نیندازید. و فرمود: در قیامت نه تنها ما، بلکه شیعیان ما شفاعت می‌کنند.
(گوییم: یعنی چنان زندگی کنید که شــما هم برای دیگران شــفاعت کنید، نه آنکه محتاج به شفاعت ما شوید و ما را در آخرت به زحمت بیندازید.)
عَنِ اَلْحُسَــيْنِ بْنِ سَــيْفٍ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ سُــلَيْمَانَ بْنِ عَمْرٍو، عَنْ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ اَلْحَسَنِ بْنِ اَلْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ، عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ : طَالِبُ اَلْعِلْمِ يُشَــيِّعُهُ سَبْعُونَ أَلْفَ مَلَكٍ مِنْ مَفْرَقِ اَلسَّمَاءِ يَقُولُونَ صَلَّى اَللَّهُ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ. (الفصول المهمة ج۱ص۴۷۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: طالب علم را هزاران مَلَک از آسمان همراهی می‌کنند و پیوسته برایش صلوات می‌فرستند.
(گوییم: یعنی او را آل محمد محسوب می‌کنند و مشمول صلوات می‌سازند.)
وَ قَوْلُهُ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: هَذَا كِتَابُ اَللَّهِ اَلصَّامِتُ، وَ أَنَا كِتَابُ اَللَّهِ اَلنَّاطِقُ. (الفصول المهمة ج۱ص۵۹۵)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: قرآن، کتاب صــامت خداســت و من، کتاب ناطق خدا هستم.
مُحَمَّدُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ اَلْحُسَــيْنِ بْنِ بَابَوَيْهِ فِي اَلْأَمَالِي، عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنِ اَلْأَسَدِيِّ، عَنْ عَبْدِ اَلْعَظِيمِ اَلْحَسَنِيِّ، عَنْ عَلِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ اَلْهَادِي، عَنْ آبَائِهِ، عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِمُ اَلسَّلاَمُ فِي حَدِيثٍ قَالَ: قَالَ مُوسَى بْنُ عِمْرَانَ: إِلَهِي مَا جَزَاءُ مَنْ دَعَا نَفْساً كَافِرَةً إِلَى اَلْإِسْلاَمِ؟ قَالَ: يَا مُوسَى آذَنُ لَهُ فِي اَلشَّفَاعَةِ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ لِمَنْ يُرِيدُ. (الفصول المهمة ج۱ص۶۰۵)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: موسی(ع) از خدا پرسید: خدایا پاداشِ آنکه کسی را به دین تو دعوت کند چیســت؟ خدا فرمود: در قیامت به او اجازه می‌دهم برای هر که می‌خواهد شفاعت کند.
وَ عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ مُوسَــى بْنِ اَلْمُتَوَكِّلِ، عَنِ اَلسَّــعْدَآبَادِيِّ، عَنِ اَلْبَرْقِيِّ، عَنْ أَبِيهِ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ سِنَانٍ، عَنْ زِيَادِ بْنِ اَلْمُنْذِرِ، عَنْ سَعْدِ بْنِ طَرِيفٍ، عَنِ اَلْأَصْبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ، عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ فِي حَدِيثٍ قَالَ: قَالَ عِيسَى عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: اَلدُّنْيَا دَاءُ اَلدِّينِ وَ اَلْعَالِمُ طَبِيبُ اَلدِّينِ، فَإِذَا رَأَيْتُمُ اَلطَّبِيبَ يَجُرُّ اَلدَّاءَ إِلَى نَفْسِــهِ، فَاتَّهِمُوهُ وَ اِعْلَمُوا أَنَّهُ غَيْرُ نَاصِحٍ لِغَيْرِهِ. (الفصول المهمة ج۱ص۶۰۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: عیسی(ع) فرموده: دنیا، درد و آفتِ دین است و عالِم، طبیبِ دین. اگر دیدید عالِمی، طالبِ بیماری و درد شده، از او دور شوید و بدانید به درد درمان دردهایتان نمی‌خورد.
مُحَمَّدُ بْنُ مُحَمَّدِ بْنِ اَلنُّعْمَانِ اَلْمُفِيدُ فِي اَلْإِرْشَــادِ قَالَ: قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ : مَنْ كَانَ عَلَى يَقِينٍ فَأَصَابَهُ اَلشَّكُّ فَلْيَمْضِ عَلَى يَقِينِهِ، فَإِنَّ اَلْيَقِينَ لاَ يُدْفَعُ بِالشَّكِّ. (الفصول المهمة ج۱ص۶۲۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: وقتی به چیزی یقین دارید، به شــکی که بعداً عارض میشود اعتناء نکنید و بر مبنای همان یقین پیش بروید.
عَبْدُ اَللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ فِي قُرْبِ اَلْإِسْنَادِ ، عَنِ اَلسِّنْدِيِّ بْنِ مُحَمَّدٍ، عَنْ أَبِي اَلْبَخْتَرِيِّ ، عَنْ جَعْفَرٍ ، عَنْ أَبِيهِ ، عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِمُ اَلسَّــلاَمُ قَالَ : لاَ غِلَظَ عَلَى مُسْــلِمٍ فِي شَيْءٍ. (الفصول المهمة ج۱ص۶۳۷)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: بر مسلمانان در هیچ چیزی سخت نگیرید و با خشونت رفتار نکنید.
قَالَ عَبْدُ اَلرَّحْمَنِ اَلسُّــيُوطِيُّ فِي كِتَابِ اَلنَّظَائِرِ وَ اَلْأَشْــبَاهِ فِي اَلنَّحْوِ: قَالَ أَبُو اَلْقَاسِمِ اَلزَّجَاجِيُّ فِي أَمَالِيهِ: حَدَّثَنَا مُحَمَّدُ بْنُ رُسْــتُمَ اَلطَّبَرِسِــيُّ قَالَ: حَدَّثَنَا أَبُو حَاتِمٍ اَلسِّجِسْتَانِيُّ، حَدَّثَنِي يَعْقُوبُ بْنُ إِسْحَاقَ اَلْحَضْرَمِيُّ، حَدَّثَنَا سَعِيدُ بْنُ مُسْلِمٍ اَلْبَاهِلِيُّ، حَدَّثَنَا أَبِي، عَنْ جَدِّي، عَنْ أَبِي اَلْأَسْــوَدِ اَلدُّئَلِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ اَلسَّــلاَمُ فَرَأَيْتُهُ مُطْرِقاً مُتَفَكِّراً فَقُلْتُ: فِيمَ تُفَكِّرُ يَا أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ؟ فَقَالَ: إِنِّي سَمِعْتُ بِبَلَدِكُمْ هَذَا لَحْناً فَأَرَدْتُ أَنْ أَصْنَعَ كِتَاباً فِي أُصُولِ اَلْعَرَبِيَّةِ فَقُلْنَا: إِنْ فَعَلْتَ هَذَا أَحْيَيْتَنَا، ثُمَّ أَتَيْتُهُ بَعْدَ ثَلاَثٍ، فَأَلْقَى إِلَيَّ صَــحِيفَةً فِيهَا: بِسْمِ اَللَّهِ اَلرَّحْمَنِ اَلرَّحِيمِ، اَلْكَلاَمُ كُلُّهُ: اِسْمٌ وَ فِعْلٌ وَ حَرْفٌ، فَالِاسْمُ مَا أَنْبَأَ عَنِ اَلْمُسَمَّى، وَ اَلْفِعْلُ مَا أَنْبَأَ عَنْ حَرَكَةِ اَلْمُسَمَّى وَ اَلْحَرْفُ مَا أَنْبَأَ عَنْ مَعْنًى لَيْسَ بِاسْــمٍ وَ لاَ فِعْلٍ، ثُمَّ قَالَ لِي: تَتَبَّعْهُ وَ زِدْ فِيهِ مَا وَقَعَ لَكَ. وَ اِعْلَمْ يَا أَبَا اَلْأَسْــوَدِ أَنَّ اَلْأَشْــيَاءَ ثَلاَثَةٌ: ظَاهِرٌ وَ مُضْمَرٌ وَ شَــيْءٌ لاَ ظَاهِرٌ وَ لاَ مُضْمَرٌ، وَ إِنَّمَا تَتَفَاضَــلُ اَلْعُلَمَاءُ فِي مَعْرِفَةِ مَا لَيْسَ بِظَاهِرٍ وَ لاَ مُضْمَرٍ. قَالَ أَبُو اَلْأَسْــوَدِ: فَجَمَعْتُ مِنْهُ أَشْيَاءَ وَ عَرَضْتُهَا عَلَيْهِ فَكَانَ مِنْ ذَلِكَ حُرُوفُ اَلنَّصْبِ فَذَكَرْتُ فِيهَا «إِنَّ وَ أَنَّ وَ لَيْتَ وَ لَعَلَّ وَ كَأَنَّ» وَ لَمْ أَذْكُرْ «لَكِنَّ»، فَقَالَ لِي: لِمَ تَرَكْتَهَا؟ فَقُلْتُ: لَمْ أَحْسِــبْهَا مِنْهَا، فَقَالَ: بَلَى هِيَ مِنْهَا فَزِدْهَا فِيهَا. (الفصول المهمة ج۱ص۶۸۴)
ابوالأسْود دُئَلی(واضــع علم نحو) گوید: بر امیرمؤمنان(ع) وارد شــدم. دیدم در فکر اســت. گفتم: یا امیرالمؤمنین! در فکر چه‌اید؟! فرمود: دیده‌ام در عراق، عدّه‌ای درســت صحبت نمی‌کنند؛ تصمیم گرفتم کتابی در اصول عربی تألیف کنم. ابوالأسْود گوید: گفتم اگر چنین کنید گویا ما را زنده کرده‌اید. ســه روز بعد که باز به دیدار امیرمؤمنان(ع) رفتم، نوشته‌ای به من داد به این مضمون: بسم الله الرحمن الرحیم. کلام، مشتمل بر اسم و فعل و حرف است. اسم راجع به چیزی اســت و فعل، کار آن چیز و مابقی حرف اســت. ســپس به من فرمود: تحقیق کن و چیزهایی که به ذهنت می‌رسد به این مقاله اضافه کن. و فرمود: مطالب، یا واضح است یا مبهم یا بین این دو؛ عالِم کسی است که شقّ سوم را خوب بشناســد. ابوالأسْود گوید: مدتی گذشت و من رساله‌ای در نحو تدوین کردم و خدمت ایشان بردم. فصل حروف نصب را خواند. من به إِنَّ وَ أَنَّ وَ لَيْتَ وَ لَعَلَّ وَ كَأَنَّ اشــاره کرده بودم، فرمود: چرا لَكِنَّ را نیاورده‌ای؟ گفتم از حروف ناصبه محســوبش نکردم. فرمود: چرا؛ از حروف ناصبه است. آن‌را هم اضافه کن.
قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ : إِنَّ اَلْإِنْسَانَ إِذَا كَانَ فِي اَلصَّلاَةِ فَإِنَّ جَسَدَهُ وَ ثِيَابَهُ وَ كُلَّ شَيْءٍ حَوْلَهُ يُسَبِّحُ. (الفصول المهمة ج۲ص۷۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: وقتی کسی به نماز می‌ایستد، تمام بدنش، لباسش، و همه چیزهایی که دور و بر اوست هم به تسبیح برمی‌خیزند.
وَ سُــئِلَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّــلاَمُ عَنِ اَلرَّجُلِ يُصَلِّي فَيَمُرُّ بَيْنَ يَدَيْهِ اَلرَّجُلُ وَ اَلْمَرْأَةُ وَ اَلْكَلْبُ وَ اَلْحِمَارُ؟ فَقَالَ: إِنَّ اَلصَّلاَةَ لاَ يَقْطَعُهَا شَيْءٌ وَ لَكِنِ اِذْرَءُوا مَا اِسْتَطَعْتُمْ هِيَ أَعْظَمُ مِنْ ذَلِكَ. (الفصول المهمة ج۲ص۸۲)
از امیرمؤمنان(ع) پرسیدند: عیبی ندارد که جلوی نمازگزار شخصی راه برود یا حیوانی عبور کند؟ فرمود: نماز را این چیزها قطع نمی‌کند؛ ولی شــما به فکر حضور قلب در نماز باشید که مهم، آن است.
قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ : مَنْ أَكَلَ شَيْئاً مِنَ اَلْمُؤْذِيَاتِ رِيحُهَا فَلاَ يَقْرَبَنَّ اَلْمَسْجِدَ. (الفصول المهمة ج۲ص۸۳)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: کســی که چیزی مثل ســیر خورده دهنش بو میدهد، به مسجد نیاید.
وَ قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّــلاَمُ: لِفَاطِمَةَ: أَحِلِّي نَصِــيبَكِ مِنَ اَلْفَيْءِ لِآبَاءِ شِــيعَتِنَا. (الفصول المهمة ج۲ص۱۴۸)
امیرمؤمنان(ع) به فاطمه(س) فرمود: ســهمت را از حقّت که داخل در مال مردم شده، برای شیعیان حلال کن تا فرزندانشان پاک زاده شوند.
وَ قَالَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: اُتْرُكُوا اَلتُّرْكَ مَا تَرَكُوكُمْ فَإِنَّ أَوَّلَ مَنْ يَسْلُبُ أُمَّتِي مُلْكَهَا وَ مَا خَوَّلَهَا اَللَّهُ لَبَنُو قَنْطُورَ بْنِ كِرْكِرَ وَ هُمُ اَلتُّرْكُ. (الفصول المهمة ج۲ص۲۱۰)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: تا می‌توانید متعرّض ترک‌ها نشوید؛ چون نخستین قومی که کمر شــما را در هم می‌شــکنند و مُلک را از دســتتان خارج می‌کنند، ترک‌ها هستند.
وَ قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّــلاَمُ : مَنْ رَدَّ عَنِ اَلْمُسْــلِمِينَ عَادِيَةَ مَاءٍ أَوْ نَارٍ أَوْ عَادِيَةَ عَدُوٍّ مُكَابِرٍ لِلْمُسْلِمِينَ غَفَرَ اَللَّهُ ذَنْبَهُ. (الفصول المهمة ج۲ص۲۱۳)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرکس در ســیل یا آتش‌ســوزی یا هجوم دشــمن، پناه مردم باشد، خدا گناهانش را می‌بخشد.
قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّــلاَمُ: كُلَّمَا أَلْهَى عَنْ ذِكْرِ اَللَّهِ فَهُوَ مَيْسِــرٌ. (الفصول المهمة ج۲ص۲۴۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرچه آدم را از یاد خدا باز دارد، مثل قمار و در حکم قمار است.
وَ كَانَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ يُضَمِّنُ اَلْقَصَّارَ وَ اَلصَّائِغَ وَ كُلَّ مَنْ أَخَذَ شَيْئاً لِيُصْلِحَهُ فَأَفْسَدَهُ. (الفصول المهمة ج۲ص۳۰۱)
امیرمؤمنان(ع)، خیاط و رنگرز و اصــولاً هرکس کاری را برای انجام، تعهد می‌کرد، مسئول و ضامن می‌دانست.
قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: لاَ تُطِيعُوا اَلنِّسَاءَ عَلَى حَالٍ وَ لاَ تَأْمَنُوهُنَّ عَلَى مَالٍ وَ لاَ تَذَرُوهُنَّ يُدَبِّرْنَ أَمْرَ اَلْعِيَالِ فَإِنَّهُنَّ إِنْ تُرِكْنَ وَ مَا أَرَدْنَ، أَوْرَدْنَ اَلْمَهَالِكَ وَ عَدَوْنَ أَمْرَ اَلْمَالِكِ، إِلَى أَنْ قَالَ: فَدَارُوهُنَّ عَلَى كُلِّ حَالٍ وَ أَحْسِــنُوا لَهُنَّ اَلْمَقَالَ لَعَلَّهُنَّ يُحْسِنَّ اَلْفِعَالَ. (الفصول المهمة ج۲ص۳۳۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هیچ‌وقت گوش به حرف زنان ندهید و آنان را بر اموال خود امین ندانید، و امور فرزندان را به آنان وامگذارید، زیرا اگر آنان را به حال خود رها کنید تا هر چه خواهند انجام دهند، شــما را به هلاکت می‌کشــانند و از فرمان شوهر سرپیچی می‌کنند. با این حال همیشه با آنها مدارا کنید و مهربان و نیکوگفتار باشید، تا از آنها خوبی ببینید.
وَ قَالَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: فِي خِلاَفِ اَلنِّسَاءِ اَلْبَرَكَةُ. (الفصول المهمة ج۲ص۳۳۳)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: در مخالفت با زنان، برکت است.
قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ : مَنْ أَقَرَّ عِنْدَ تَجْرِيدٍ أَوْ حَبْسٍ أَوْ تَخْوِيفٍ أَوْ تَهْدِيدٍ فَلاَ حَدَّ عَلَيْهِ. (الفصول المهمة ج۲ص۴۰۳)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرکه در بازداشـــت یا زندان یا از روی ترس یا تهدید، اعتراف کند، قبول نیست.
قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ : مَنِ اِسْتَثْنَى فِي اَلْيَمِينِ فَلاَ حِنْثَ وَ لاَ كَفَّارَةَ وَ قَالَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ: اَلاِسْتِثْنَاءُ فِي اَلْيَمِينِ مَتَى مَا ذَكَرَ وَ إِنْ كَانَ بَعْدَ أَرْبَعِينَ صَبَاحاً، ثُمَّ تَلاَ: وَ أُذْكُرْ رَبَّكَ إِذْا نَسِيتَ. (الفصول المهمة ج۲ص۴۱۱)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هر کس در ســوگند خود اســتثنا کند (یعنی بگوید 'ان شاءالله')، نه شکستنی(حنث) بر اوست و نه کفاره‌ای بر عهده دارد. و فرمود: استثنا در سوگند، هرگاه که یادش بیاید (و بگوید 'ان شاءالله') پذیرفته است، حتی اگر پس از چهل روز باشد. سپس این آیه را تلاوت فرمود: و پروردگارت را به یاد آور، هرگاه که فراموش کردی(سوره کهف، آیه ۲۴).
وَ رُوِيَ: أَنَّ عَلِيّاً عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ لَمْ يُؤْتَ بِطَبَقٍ إِلاَّ وَ عَلَيْهِ بَقْلٌ لِأَنَّ قُلُوبَ اَلْمُؤْمِنِينَ خَضِرَةٌ تَحِنُّ إِلَى شَكْلِهَا. (الفصول المهمة ج۲ص۴۴۳)
روایت شده که امیرمؤمنان(ع) غذا را بدون سبزی نمی‌خورد و معتقد بود قلوب مؤمنین خرّم است، برای همین به سبزی مایل است.
قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ اَلسَّــلاَمُ: مَا أَقْبَحَ بِالرَّجُلِ مِنْكُمْ أَنْ يَأْتِيَ بَعْضَ هَذِهِ اَلْفَوَاحِشِ ثُمَّ يَفْضَحَ نَفْسَهُ عَلَى رُءُوسِ اَلْمَلَإِ، أَ فَلاَ تَابَ فِي بَيْتِهِ، فَوَ اَللَّهِ لَتَوْبَتُهُ فِيمَا بَيْنَهُ وَ بَيْنَ اَللَّهِ أَفْضَلُ مِنْ إِقَامَتِي عَلَيْهِ اَلْحَدَّ. (الفصول المهمة ج۲ص۵۱۳)
امیرمؤمنان(ع) می‌فرمود: چه زشت است که کسی مرتکب گناه زشتی شود و بعد بیاید و به آن اعتراف کند! بهتر نبود می‌رفت و در خلوتِ خودش، پیش خدا توبه می‌کرد؟! به خدا قسم، مسائل را با خدا حل و فصل کردن بهتر است تا اقامهٔ حد.
حَمْدُ بْنُ يَعْقُوبَ ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ يَحْيَى ، عَنْ مُحَمَّدِ بْنِ اَلْحُسَــيْنِ ، عَنْ مُوسَــى بْنِ عُمَرَ ، عَنْ حَفْصِ بْنِ بَشِــيرٍ ، عَنْ إِبْرَاهِيمَ بْنِ مِهْزَمٍ ، عَنْ أَبِي مَرْيَمَ ، عَنِ اَلْأَصْــبَغِ بْنِ نُبَاتَةَ ، قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ وَ قُدَّامَهُ شِوَاءٌ فَقَالَ: أُدْنُ فَكُلْ، فَقُلْتُ: يَا أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ هَذَا لِي ضَــارٌّ، فَقَالَ: إِذَنْ أُعَلِّمَكَ كَلِمَاتٍ، لاَ يَضُرُّكَ مَعَهُنَّ شَيْءٌ مِمَّا تَخَافُ؟ قُلْ: (بِسْمِ اَللَّهِ خَيْرِ اَلْأَسْمَاءِ بِسْمِ اَللَّهِ مِلْأَ اَلْأَرْضِ وَ اَلسَّمَاءِ اَلرَّحْمَنِ اَلرَّحِيمِ اَلَّذِي لاَ يَضُرُّ مَعَ اِسْمِهِ شَيْءٌ وَ لاَ دَاءٌ) تَغَدَّ مَعَنَا. (الفصول المهمة ج۳ص۴۷)
راوی گوید: خدمت امیرالمؤمنین(ع) رســیدم، درحالیکه جلوی او کباب بود. فرمود: بیا بخور! گفتم: برایم مضــرّ اســت. فرمود: چیزی یادت می‌دهم که دیگر هیچ چیزی برایت مضر نباشد: بگو: بِسْمِ اَللَّهِ خَيْرِ اَلْأَسْمَاءِ، بِسْمِ اَللَّهِ مِلْأَ اَلْأَرْضِ وَ اَلسَّمَاءِ، اَلرَّحْمَنِ اَلرَّحِيمِ اَلَّذِي لاَ يَضُرُّ مَعَ اِسْمِهِ شَيْءٌ وَ لاَ دَاءٌ. سپس فرمود: حالا بیا با ما غذا بخور.
قَالَ: وَ قَالَ: فَضْلُ اَلْعُنَّابِ عَلَى اَلْفَاكِهَةِ كَفَضْلِنَا عَلَى اَلنَّاسِ. (الفصول المهمة ج۳ص۱۳۳)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: فضل عُنّاب بر دیگر میوه‌ها مثل فضل ماست بر مردم.
وَ فِي اَلْخِصَالِ بِإِسْــنَادِهِ عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّــلاَمُ فِي حَدِيثِ اَلْأَرْبَعِمِائَةِ قَالَ: سُؤْرُ اَلْمُؤْمِنِ شِفَاءٌ. (الفصول المهمة ج۳ص۱۴۳)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: نیم‌خوردهٔ مؤمن، شفاست.
عَنِ اَلْحَارِثِ اَلْأَعْوَرِ ، عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ اَلسَّلاَمُ قَالَ: لاَ يَصْلُحُ مِنَ اَلْكَذِبِ، جِدٌّ وَ لاَ هَزْلٌ وَ لاَ أَنْ يَعِدَ أَحَدُكُمْ صَــبِيَّهُ ثُمَّ لاَ يَفِي لَهُ، إِنَّ اَلْكَذِبَ يَهْدِي إِلَى اَلْفُجُورِ وَ اَلْفُجُورُ يَهْدِي إِلَى اَلنَّارِ. (الفصول المهمة ج۳ص۳۶۴)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: دروغ، حتی شــوخی‌اش درســت نیســت، لذا اگر به فرزندتان وعده‌ای دادید، به آن عمل کنید. دروغ به گناهان بزرگتر می‌انجامد و آخرش آدم را جهنمی می‌کند.
"اثبات الهداة" کتاب دیگری از حرّ عاملی، درباره شرح حال و اثبات امامت و ولایت معصومین(ع) از طریق روایات وارده و معجزات صادره از آنان است. مؤلف، در موضوع فوق بیش از بیست هزار حدیث از یکصد و چهل و دو کتاب شیعه و بیست و چهار کتاب عامّه ذکر کرده است. به ادعای او تمام روایاتی که در این کتاب گرد آمده، از تواتر برخوردار بوده و انگیزه نگارش کتاب را رد ادعای کسانی میداند که به تواتر اخبار وارده در موضوع امامت، باور ندارند.