عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ لِأَبِي بَکْرٍ : يَا أَبَا بَکْرٍ إِنَّ اَلْغُلاَمَ إِنَّمَا يُسْتَکْمَلُ عَقْلُهُ فِي ثَمَانٍ وَ عِشْرِينَ سَنَةً وَ مَا کَانَ بَعْدَ ذَلِكَ فَإِنَّمَا هُوَ بِالتَّجَارِبِ. (مستدرک الوسائل ج۱ ص۸۵)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: عقل آدم تا بیست و هشت سالگی زیاد میشود و بعد آن، فقط تجربه است که زیاد میشود.
عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: قَالَ اَللَّهُ تَعَالَى لِنَبِيِّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لَيْلَةَ اَلْمِعْرَاجِ إِنَّ أُمَّتَكَ إِذَا هَمَّ أَحَدُهُمْ بِحَسَنَةٍ وَ لَمْ يَعْمَلْهَا کُتِبَتْ لَهُ حَسَنَةٌ وَ إِنْ عَمِلَهَا کُتِبَتْ لَهُ عَشَرَةٌ. (مستدرک الوسائل ج۱ ص۹۶)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: خدا در شب معراج به رسولش وعده داد: مسلمانی که قصد حسنه کند، برایش حسنه نوشته شود، گرچه عمل نکند؛ اگر عمل کرد، ده برابر برایش نوشته شود.
عَنْهُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: لاَ يُحَافِظُ عَلَى اَلْوُضُوءِ إِلاَّ مُؤْمِنٍ. (مستدرک الوسائل ج۱ ص۲۸۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: محافظت بر وضوء از مؤمن واقعی بر می‌آید.
جَعْفَرِ بْنِ مُحَمَّدٍ عَنْ أَبِيهِ أَنَّ عَلِيّاً عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: إِذَا تَوَضَّأْتَ فَلاَ عَلَيْكَ بِأَيِّ رِجْلَيْكَ بَدَأْتَ وَ بِأَيِّ يَدَيْكَ بَدَأْتَ وَ إِذَا اِنْتَعَلْتَ فَلاَ عَلَيْكَ بِأَيِّ رِجْلَيْكَ اِنْتَعَلْتَ. (مستدرک الوسائل ج۱ ص۳۲۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: در وضوء، اینکه اول کدام دست یا کدام پا را بشویی یا مسح کنی، فرقی نمی‌کند.
عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اَلْوُضُوءُ بِمُدٍّ وَ اَلْغُسْلُ بِصَاعٍ وَ سَيَأْتِي أَقْوَامٌ بَعْدِي يَسْتَقِلُّونَ ذَلِكَ فَأُولَئِكَ عَلَى خِلاَفِ سُنَّتِي وَ اَلآخِذُ بِسُنَّتِي مَعِي فِي حَظِيرَةِ اَلْقُدْسِ. (مستدرک الوسائل ج۱ ص۳۴۷)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: رسول خدا(ص) با یک لیوان آب وضو می‌گرفت و با یک تُنگ آب غسل میکرد و میفرمود: کسانی که بعداً می‌آیند می‌گویند مگر میشود با اینقدر آب وضو گرفت یا غسل کرد؟! در حالی که سنّت من این است و اتّباع از سنّت من انسان را بهشتی می‌کند.
کَانَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ إِذَا أَخَذَ فِي اَلْوُضُوءِ تَغَيَّرَ وَجْهُهُ مِنْ خِيفَةِ اَللَّهِ تَعَالَى وَ کَانَ اَلْحَسَنُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ إِذَا فَرَغَ مِنْ وُضُوئِهِ تَغَيَّرَ لَوْنُهُ فَقِيلَ لَهُ فِي ذَلِكَ فَقَالَ حَقٌّ عَلَى مَنْ أَرَادَ أَنْ يَدْخُلَ عَلَى ذِي اَلْعَرْشِ أَنْ يَتَغَيَّرَ لَوْنُهُ. (مستدرک الوسائل ج۱ ص۳۵۵)
امیرمؤمنان(ع) که وضو می‌گرفت از خشیت خدا رنگش می‌پرید و امام مجتبی(ع) هم، چنین بود و میفرمود: سزاست، کسی که میخواهد به میقات خدا برود چنین شود.
عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: قَالَ لَنَا رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ اَلشَّيْبُ نُورٌ فَلاَ تَنْتِفُوهُ. (مستدرک الوسائل ج۱ ص۴۱۳)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: رسول خدا(ص) به ما میفرمود سفیدی مو، نور است، تغییرش ندهید.
عَنْ عَبْدِ اَللَّهِ بْنِ مَيْمُونٍ اَلْقَدَّاحِ عَنْ جَعْفَرٍ عَنْ أَبِيهِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: قَامَ رَجُلٌ إِلَى عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَقَالَ جَعَلَنِي اَللَّهُ فِدَاكَ إِنِّي لَأُحِبُّکُمْ أَهْلَ اَلْبَيْتِ قَالَ وَ کَانَ فِيهِ لِينٌ قَالَ فَأَثْنَى عَلَيْهِ عِدَّةٌ فَقَالَ کَذَبْتَ مَا يُحِبُّنَا مُخَنَّثٌ وَ لاَ دَيُّوثٌ وَ لاَ وَلَدُ زِنًا وَ لاَ مَنْ حَمَلَتْ بِهِ أُمُّهُ فِي حَيْضِهَا قَالَ فَذَهَبَ اَلرَّجُلُ فَلَمَّا کَانَ يَوْمُ صِفِّينَ قُتِلَ مَعَ مُعَاوِيَةَ. (مستدرک الوسائل ج۲ ص۱۸)
روزی کسی برخواست و نسبت به امیرمؤمنان(ع) ادعای محبت کرد و عرضه داشت: جان من فدای شما! امیرمؤمنان(ع) فرمود: دروغ است؛ هرگز مخنّث یا فاسق یا ولدالزنا یا کسیکه فرزند حیض است، چنین دوستدار من نیست. راوی گوید: آن مرد حالت زنانه داشت و در کوفه عامل فساد بود و عاقبت در صفین در سپاه معاویه و جز کشته شدگان آنها بود.
عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : أَنَّهُ عَادَ زَيْدَ بْنَ أَرْقَمَ فَلَمَّا دَخَلَ عَلَيْهِ قَالَ زَيْدٌ مَرْحَباً بِأَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَائِداً وَ هُوَ عَلَيْنَا عَاتِبٌ قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ إِنَّ ذَلِكَ لَمْ يَکُنْ يَمْنَعُنِي عَنْ عِيَادَتِكَ إِنَّهُ مَنْ عَادَ مَرِيضاً اِلْتِمَاسَ رَحْمَةِ اَللَّهِ وَ تَنَجُّزَ مَوْعِدِهِ کَانَ فِي خَرِيفِ اَلْجَنَّةِ مَا دَامَ جَالِساً عِنْدَ اَلْمَرِيضِ حَتَّى إِذَا خَرَجَ مِنْ عِنْدِهِ بَعَثَ اَللَّهُ ذَلِكَ اَلْيَوْمَ سَبْعِينَ أَلْفَ مَلَكٍ مِنَ اَلْمَلاَئِکَةِ يُصَلُّونَ عَلَيْهِ. (مستدرک الوسائل ج۲ ص۸۰)
امیرمؤمنان(ع) به عیادت زید بن ارقم آمد. زید گفت: مرحبا به امیرمؤمنان که به عیادت ما آمد در حالیکه دلش از ما رنجه بود. امیرمؤمنان(ع) فرمود: رنجیدگی خاطرم از تو، ربطی به عیادت ندارد؛ از رسول خدا(ص) شنیدم که هر کس مریضی را عیادت کند، و از آن عیادت، ملتمس رحمت خدا باشد، مادامیکه پیش آن مریض نشسته، در بهشت خداست. و وقتی که بر می‌خیزد، خداوند ۷۰ هزار ملک می‌فرستد که تا شب بر او درود فرستند.
عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ لِرَجُلٍ اِعْمَلْ عَمَلَ مَنْ يَظُنُّ أَنَّهُ يَمُوتُ غَداً. (مستدرک الوسائل ج۲ ص۱۰۶)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: بگونه‌ای عمل کن که گویا همین فردا قرار است بمیری و دفنت کنند.
عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : أَنَّهُ سُئِلَ عَنِ اَلرَّجُلِ يُدْعَى إِلَى جِنَازَةٍ وَ وَلِيمَةٍ فَأَيُّهُمَا يُجِيبُ قَالَ يُجِيبُ اَلْجِنَازَةَ . دَعَائِمُ اَلْإِسْلاَمِ ، عَنْهُ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : مِثْلَهُ وَ زَادَ فِي آخِرِهِ فَإِنَّ حُضُورَ اَلْجِنَازَةِ يُذَکِّرُ اَلْمَوْتَ وَ حُضُورَ اَلْوَلاَئِمِ يُلْهِي عَنْ ذَلِكَ. (مستدرک الوسائل ج۲۰ ص۱۱۹)
از امیرمؤمنان(ع) پرسیدند: هم به تشییع جنازه دعوت شده‌ایم، هم به ولیمه؛ به کدام برویم؟ فرمود: به تشییع جنازه! چون آخرت را بیاد آدم میآورد و ولیمه، آدم را سرگرم دنیا می‌کند.
عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : کَانَ يَقُولُ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ حَتَّى تُوُفِّيَ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ. (مستدرک الوسائل ج۲ ص۱۲۱)
امیرمؤمنان(ع) هنگام وفات، پیوسته لا اله الا الله میگفت تا رحلت فرمود.
عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: مَنْ خُتِمَ لَهُ بِشَهَادَةِ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اَللَّهُ دَخَلَ اَلْجَنَّةَ وَ مِنْ خُتِمَ لَهُ بِحَجَّةٍ دَخَلَ اَلْجَنَّةَ وَ مَنْ خُتِمَ لَهُ بِعُمْرَةٍ دَخَلَ اَلْجَنَّةَ وَ مَنْ خُتِمَ لَهُ بِطَعَامِ مِسْکِينٍ دَخَلَ اَلْجَنَّةَ وَ مَنْ خُتِمَ لَهُ بِجِهَادٍ فِي سَبِيلِ اَللَّهِ وَ لَوْ قَدْرَ فُوَاقِ اَلنَّاقَةِ دَخَلَ اَلْجَنَّةَ. (مستدرک الوسائل ج۲ ص۱۲۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرکس نهایتاً صادقانه بگوید لا اله الا الله و بمیرد، بهشتی می شود؛ هرکس در حجّ یا عمره بمیرد، بهشتی می شود؛ هرکس حین اطعام مساکین بمیرد، بهشتی میشود؛ هرکس در جهاد بمیرد ولو در مقدمات جهاد، بهشتی میشود.
عَنْ عَلِيٍّ صَلَوَاتُ اللَّهِ عَلَيْهِ قَالَ: إِذَا مَاتَ اَلْمَيِّتُ فِي أَوَّلِ اَلنَّهَارِ فَلاَ يَقِيلَنَّ إِلاَّ فِي قَبْرِهِ وَ إِذَا مَاتَ فِي آخِرِ اَلنَّهَارِ فَلاَ يَبِيتَنَّ إِلاَّ فِي قَبْرِهِ. (مستدرک الوسائل ج۲ ص۱۴۱)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: مرده‌ای که پیش از ظهر مرده را قبل از ظهر دفع کنید، و مرده‌ای که ظهر یا عصر مرده را قبل از شب دفن کنید. یعنی در دفن مرده سرعت به خرج دهید.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: أَلاَ وَ إِنَّ مِنَ اَلنِّعَمِ سَعَةَ اَلْمَالِ وَ أَفْضَلُ مِنْ سَعَةِ اَلْمَالِ صِحَّةُ اَلْبَدَنِ وَ أَفْضَلُ مِنْ صِحَّةِ اَلْبَدَنِ تَقْوَى اَلْقَلْبِ. (مستدرک الوسائل ج۲ ص۱۴۳)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: ثروت نعمت است، اما از آن بهتر، سلامتی است، و از آن بهتر تدیّن.
عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ عَنْ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَنَّهُ رَخَّصَ فِي زِيَارَةِ اَلْقُبُورِ وَ قَالَ تُذَکِّرُکُمُ اَلآخِرَةَ. (مستدرک الوسائل ج۲ ص۳۶۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: رسول خدا(ص) اجازهٔ زیارت قبور داد و فرمود شما را یاد آخرت میاندازد.
عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمِ قَالَ: مَنْ أُصِيبَ بِمُصِيبَةٍ فَأَحْدَثَ اِسْتِرْجَاعاً وَ إِنْ تَقَادَمَ عَهْدُهَا کَتَبَ اَللَّهُ لَهُ مِنَ اَلْأَجْرِ مِثْلَهُ يَوْمَ أُصِيبَ. (مستدرک الوسائل ج۲ ص۴۰۷)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرکس هروقت یاد مصیبش افتاد و "انا لله و انا الیه راجعون" گفت، گرچه مدتها از مصیبت گذشته باشد، مثل همان روز مصیبت، اجر میبرد.
عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ: إِيَّاكَ وَ اَلْجَزَعَ فَإِنَّهُ يُورِثُ اَلْهَمَّ وَ اِعْلَمْ أَنَّ اَلْمَخْرَجَ فِي أَمْرَيْنِ مَا کَانَ فِيهِ حِيلَةٌ فَالِاحْتِيَالُ وَ مَا لَمْ تَکُنْ فِيهِ حِيلَةٌ فَالِاصْطِبَارُ. (مستدرک الوسائل ج۲ ص۴۲۱)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: بی‌تابی مکن که خودش موجب همّ و غم میگردد و بدان که چاره، در یکی از دو چیز است: یا حیله یا صبر. بعضی چیزها حیله دارد و با حیله‌ای می‌توان بر آنها ظفر یافت و بعضی چیزها حیله ندارد و باید در آنها صبر کرد.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ مَنْ جَعَلَ لَهُ اَلصَّبْرَ وَالِياً لَمْ يَکُنْ بِحَدَثٍ مُبَالِياً. (مستدرک الوسائل ج۲ ص۴۲۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: هرکه صبر را سرلوحهٔ خود قرار دهد، از وقایع نهراسد.
قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ إِنَّ اَلْبَلاَءَ لِلظَّالِمِ أَدَبٌ وَ لِلْمُؤْمِنِ اِمْتِحَانٌ وَ لِلْأَنْبِيَاءِ دَرَجَةٌ وَ لِلْأَوْلِيَاءِ کَرَامَةٌ. (مستدرک الوسائل ج۲ ص۴۳۷)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: سختی‌ها برای ظالم، تأدیب است و برای مؤمن، پخته شدن و برای انبیاء، ترفیع، و برای اولیاء، سبب حصول کرامت.
قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ صَلَوَاتُ اَللَّهِ عَلَيْهِ إِنَّا نَکْرَهُ اَلْبَلاَءَ وَ لاَ نُحِبُّهُ مَا لَمْ يَنْزِلْ فَإِذَا نَزَلَ بِهِ اَلْقَضَاءُ لَمْ يَسُرَّنَا أَنْ لاَ يَکُونَ نَزَلَ بِهِ اَلْبَلاَءُ. (مستدرک الوسائل ج۲ ص۴۵۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: ما بلا را نمی‌پسندیم و دوستش نداریم؛ اما تا وقتی نیامده. و وقتی آمد، نمی‌گوییم کاش نبود! بلکه همان بلا محبوب ماست.
فِي فَلاَحِ اَلسَّائِلِ ، رَأَيْتُ فِي بَعْضِ اَلْأَحَادِيثِ أَنَّ مَوْلاَنَا عَلِيّاً عَلَيْهِ السَّلاَمُ کَانَ يَغْتَسِلُ فِي اَللَّيَالِي اَلْبَارِدَةِ طَلَباً لِلنَّشَاطِ فِي صَلاَةِ اَللَّيْلِ. (مستدرک الوسائل ج۲ ص۵۲۱)
در برخی اخبار آمده که امیرمؤمنان(ع) برخی شب‌های سرد غسل میکرد تا برای نماز شب نشاط داشته باشد.
عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: لاَ بَأْسَ بِعَرَقِ اَلْحَائِضِ وَ اَلْجُنُبِ. (مستدرک الوسائل ج۲ ص۵۶۹)
امیرمؤمنان(ع) عرق حائض و جنب را نجس نمیدانست.
عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: إِذَا يَبِسَتِ اَلْأَرْضُ طَهُرَتْ. (مستدرک الوسائل ج۲ ص۵۷۴)
امیرمؤمنان(ع) وقتی زمین خشک می‌شد، آن را پاک می‌دانست.
عَنْ أَبِي حَمْزَةَ اَلثُّمَالِيِّ قَالَ سَمِعْتُ أَحَدَهُمَا عَلَيْهِمَا السَّلاَمُ يَقُولُ : إِنَّ عَلِيّاً عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَقْبَلَ عَلَى اَلنَّاسِ فَقَالَ أَيَّةُ آيَةٍ فِي کِتَابِ اَللَّهِ أَرْجَى عِنْدَکُمْ فَقَالَ بَعْضُهُمْ إِنَّ اَللّهَ لاٰ يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ مٰا دُونَ ذٰلِكَ لِمَنْ يَشٰاءُ قَالَ حَسَنَةٌ وَ لَيْسَتْ إِيَّاهَا وَ قَالَ بَعْضُهُمْ وَ مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ اَلآيَةَ قَالَ حَسَنَةٌ وَ لَيْسَتْ إِيَّاهَا وَ قَالَ بَعْضُهُمْ وَ اَلَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فٰاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَکَرُوا اَللّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ قَالَ حَسَنَةٌ وَ لَيْسَتْ إِيَّاهَا قَالَ ثُمَّ أَحْجَمَ اَلنَّاسُ فَقَالَ مَا لَکُمْ يَا مَعْشَرَ اَلْمُسْلِمِينَ قَالُوا لاَ وَ اَللَّهِ مَا عِنْدَنَا شَيْءٌ قَالَ سَمِعْتُ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَقُولُ أَرْجَى آيَةٍ فِي کِتَابِ اَللَّهِ وَ أَقِمِ اَلصَّلاٰةَ طَرَفَيِ اَلنَّهٰارِ وَ زُلَفاً مِنَ اَللَّيْلِ وَ قَرَأَ اَلآيَةَ کُلَّهَا وَ قَالَ يَا عَلِيُّ وَ اَلَّذِي بَعَثَنِي بِالْحَقِّ بَشِيراً وَ نَذِيراً إِنَّ أَحَدَکُمْ لَيَقُومُ إِلَى وُضُوئِهِ فَيَتَسَاقَطُ عَنْ جَوَارِحِهِ اَلذُّنُوبُ فَإِذَا اِسْتَقْبَلَ اَللَّهَ بِوَجْهِهِ وَ قَلْبِهِ لَمْ يَنْفَتِلْ عَنْ صَلاَتِهِ وَ عَلَيْهِ مِنْ ذُنُوبِهِ شَيْءٌ کَمَا وَلَدَتْهُ أُمُّهُ فَإِنْ أَصَابَ شَيْئاً بَيْنَ اَلصَّلاَتَيْنِ کَانَ لَهُ مِثْلُ ذَلِكَ حَتَّى عَدَّ اَلْخَمْسَ. (مستدرک الوسائل ج۳ ص۳۹)
راوی گوید: روزی امیرمؤمنان(ع) فرمود: امیدبخش‌ترین آیه در قرآن کدام است؟ گفتند: إِنَّ اَللّهَ لاٰ يَغْفِرُ أَنْ يُشْرَكَ بِهِ وَ يَغْفِرُ مٰا دُونَ ذٰلِكَ لِمَنْ يَشٰاءُ. فرمود: امیدبخش است، ولی از این بهتر هم هست. گفتند: مَنْ يَعْمَلْ سُوءاً أَوْ يَظْلِمْ نَفْسَهُ... فرمود: این هم نه. گفتند: وَ اَلَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فٰاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَکَرُوا اَللّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ. فرمود: نه! گفتند: پس چیست؟ فرمود: از رسول خدا(ص) شنیدم که این آیه است: وَ أَقِمِ اَلصَّلاٰةَ طَرَفَيِ اَلنَّهٰارِ وَ زُلَفاً مِنَ اَللَّيْلِ ... چون فرموده: حسنات سیئات را میبرد. همینکه بقصد نماز، مسلمان وضو میگیرد، از گناهانش پاک میشود. و مسلمانان مدام وضو می‌گیرند و مدام به مساجد تردد میکنند و مجالس آنها مساجد آنهاست.
عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ: اَلْجُلُوسُ فِي اَلْمَسَاجِدِ رَهْبَانِيَّةُ الاسلام وَ اَلْمُؤْمِنُ مَجْلِسُهُ مَسْجِدُهُ وَ صَوْمَعَتُهُ بَيْتُهُ. (مستدرک الوسائل ج۳ ص۳۵۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: مسجدرفتن، رهبانیتِ اسلام است و مجلس مؤمن در مسجد است و صومعهٔ مؤمن، خانهٔ اوست.
عَنْ كُمَيْلِ بْنِ زِيَادٍ عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ: يَا كُمَيْلُ لاَ تَغْتَرَّ بِأَقْوَامٍ يُصَلُّونَ فَيُطِيلُونَ وَ يَصُومُونَ فَيُدَاوِمُونَ وَ يَتَصَدَّقُونَ فَيَحْسَبُونَ أَنَّهُمْ مُوَفَّقُونَ يَا كُمَيْلُ أُقْسِمُ بِاللَّهِ لَسَمِعْتُ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَقُولُ إِنَّ اَلشَّيْطَانَ إِذَا حَمَلَ قَوْماً عَلَى اَلْفَوَاحِشِ مِثْلِ اَلزِّنَا وَ شُرْبِ اَلْخَمْرِ وَ اَلرِّبَا وَ مَا أَشْبَهَ ذَلِكَ مِنَ اَلْخَنَا وَ اَلْمَآثِمِ حَبَّبَ إِلَيْهِمُ اَلْعِبَادَةَ اَلشَّدِيدَةَ وَ اَلْخُشُوعَ وَ اَلرُّكُوعَ وَ اَلْخُضُوعَ وَ اَلسُّجُودَ ثُمَّ حَمَلَهُمْ عَلَى وِلاَيَةِ اَلْأَئِمَّةِ اَلَّذِينَ يَدْعُونَ إِلَى اَلنَّارِ وَ يَوْمَ اَلْقِيَامَةِ لاَ يُنْصَرُونَ يَا كُمَيْلُ لَيْسَ اَلشَّأْنُ أَنْ تُصَلِّيَ وَ تَصُومَ وَ تَتَصَدَّقَ-[إِنَّمَا] اَلشَّأْنُ أَنْ تَكُونَ اَلصَّلاَةُ فُعِلَتْ بِقَلْبٍ تَقِيٍّ وَ عَمَلٍ عِنْدَ اَللَّهِ مَرْضِيٍّ وَ خُشُوعٍ سَوِيٍّ وَ إِبْقَاءٍ لِلْجِدِّ فِيهَا اَلْوَصِيَّةِ. (مستدرک الوسائل ج۴ ص۹۴)
امیرمؤمنان(ع) به کمیل فرمود: فریب آنها که نمازشان را طول میدهند و دائم روزه‌اند و زیاد صدقه میدهند و خود را موفّق، محسوب میکنند، مخور! سپس فرمود: ای کمیل! از رسول خدا(ص) شنیدم که شیطان عدّه‌ای را پس از آنکه خوب به فواحشی مثل زنا و خَمر و ربا آلوده کرد، شوق عبادت شدید و خشوع و رکوع و خضوع و سجود در آنها پدید میآورد. در مرحلهٔ بعد، آنها را از نزدیکان ائمهٔ کفر در جامعه می‌کند، همانها که مردم را جهنمی میکنند. ای کمیل، نماز و روزه و صدقه، ملاک نیست؛ نماز با قلب پاک و عملِ مرضی خدا و خشوع واقعی و پیروی از امام برحق ملاک است.
عَنِ اَلصَّادِقِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ جَدِّهِ عَلَيْهِمُ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : إِذَا صَلَّيْتَ فَأَسْمِعْ نَفْسَكَ اَلْقِرَاءَةَ وَ اَلتَّكْبِيرَ وَ اَلتَّسْبِيحَ. (مستدرک الوسائل ج۴ ص۱۹۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: حین نماز، قرائت و تکبیر و تسبیح را به خود تلقین کن. یا به قرائت و تکبیر و تسبیح خودت، خوب گوش کن
عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ: تَنَوَّقَ رَجُلٌ فِي بِسْمِ اَللهِ اَلرَّحْمٰنِ اَلرَّحِيمِ فَغُفِرَ لَهُ: وَ عَنْهُ : أَعْرِبُوا اَلْقُرْآنَ وَ اَلْتَمِسُوا غَرَائِبَهُ. (مستدرک الوسائل ج۴ ص۳۷۱)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: کسی در بسم الله و معنای آن دقیق شد و همین باعث شد بهشتی شود. و فرمود: قرآن را اعراب گذاری کنید و غرائبش را کشف کنید.
عَنْ عَدِيِّ بْنِ حَاتِمٍ اَلطَّائِيِّ قَالَ: دَخَلْتُ عَلَى أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فَوَجَدْتُهُ قَائِماً يُصَلِّي قَائِماً مُتَغَيِّراً لَوْنُهُ فَلَمْ أَرَ مُصَلِّياً بَعْدَ رَسُولِ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ أَتَمَّ رُكُوعاً وَ لاَ سُجُوداً مِنْهُ فَسَعَيْتُ نَحْوَهُ فَلَمَّا سَمِعَ بِحِسِّي أَشَارَ إِلَيَّ بِيَدِهِ فَوَقَفْتُ حَتَّى صَلَّى رَكْعَتَيْنِ أَوْجَزَهُمَا وَ أَكْمَلَهُمَا ثُمَّ سَلَّمَ ثُمَّ سَجَدَ سَجْدَةً أَطَالَهَا فَقُلْتُ فِي نَفْسِي نَامَ وَ اَللَّهِ فَرَفَعَ رَأْسَهُ. (مستدرک الوسائل ج۵ ص۱۲۸)
پسر حاتم طائی گوید: بر امیرمؤمنان(ع) وارد شدم درحالیکه نماز میخواند و رنگش دگرگون بود. غیر از رسول خدا(ص) هیچ‌کس اینطور نماز نمی‌خواند. رکوع و سجودش تمام بود. حضور مرا که احساس کرد، با دستش اشاره کرد که بمانم. همانجا نشستم. نماز را تمام کرد و سجده نمود. چنان سجده‌اش به طول انجامید که گمان کردم به‌خواب رفته. سپس سر از سجده برداشت.
قَالَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : مَنْ قَالَ ثَلاَثَ مَرَّاتٍ - اَللَّهُمَّ صَلِّ عَلَى مُحَمَّدٍ وَ آلِ مُحَمَّدٍ قَضَى اَللَّهُ حَاجَتَهُ. (مستدرک الوسائل ج۵ ص۲۲۷)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: کسی که سه بار بگوید خدایا بر محمد و آل محمد صلوات بفرست، حاجتش برآید!
عَنْ أَبِيهِ أَنَّ عَلِيّاً عَلَيْهِ السَّلاَمُ كَانَ يَقُولُ: لاَ يَقْطَعُ اَلصَّلاَةَ شَيْءٌ وَ اِدْرَءُوا مَا اِسْتَطَعْتُمْ. (مستدرک الوسائل ج۵ ص۴۰۵)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: چیزی نماز را قطع نمی‌کند هرچه می‌خواهید بکنید.
عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ يَمَسُّ لِحْيَتَهُ أَحْيَاناً فِي اَلصَّلاَةِ فَقُلْنَا يَا رَسُولَ اَللَّهِ نَرَاكَ تَمَسُّ لِحْيَتَكَ فِي اَلصَّلاَةِ فَقَالَ إِذَا كَثُرَتْ هُمُومِي. (مستدرک الوسائل ج۵ ص۴۱۷)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: گاهی رسول خدا(ص) ضمن نماز، ریش مبارکش را با دستش لمس میکرد. وجه این کار را از ایشان پرسیدیم. فرمود: این مال وقتی است که همّ و غمم زیاد است.
عَنْ عَلِيِّ بْنِ اَلْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ أَنْ عَلِيّاً عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: لاَ يَصِحُّ اَلْحُكْمُ وَ لاَ اَلْحُدُودُ وَ لاَ اَلْجُمُعَةُ إِلاَّ بِإِمَامٍ. (مستدرک الوسائل ج۶ ص۱۳)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: حکم و اجرای حدود و نماز جمعه، حضور امام را لازم دارد.
عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ مَنْ أَذْنَبَ ذَنْباً فَأَشْفَقَ مِنْهُ فَلْيُسْبِغِ اَلْوُضُوءَ ثُمَّ لْيَخْرُجْ إِلَى بَرَازٍ مِنَ اَلْأَرْضِ حَيْثُ لاَ يَرَاهُ أَحَدٌ فَيُصَلِّي رَكْعَتَيْنِ ثُمَّ يَقُولُ اَللَّهُمَّ اِغْفِرْ لِي ذَنْبَ كَذَا كَذَا فَإِنَّهُ كَفَّارَةٌ لَهُ. (مستدرک الوسائل ج۶ ص۳۹۴)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: رسول خدا (ص) میفرمود: کسیکه گناهی کرده و از آن بیمناک است، وضوی باحضوری بگیرد و به جای خلوتی از زمین، زیر آسمان برود، جایی که کسی نبیندش، آنجا دو رکعت نماز بخواند. سپس بگوید: خدایا! من چنین و چنان کردم. مرا ببخش! این کار کفارهٔ گناه اوست.
عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: كَانَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ إِذَا نَسِيَ اَلشَّيْءَ وَضَعَ جَبْهَتَهُ فِي رَاحَتِهِ ثُمَّ يَقُولُ اَللَّهُمَّ لَكَ اَلْحَمْدُ يَا مُذَكِّرَ اَلشَّيْءِ وَ فَاعِلَهُ ذَكِّرْنِي مَا نَسِيتُ. (مستدرک الوسائل ج۶ ص۴۲۴)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: رسول خدا(ص) وقتی چیزی را فراموش میکرد، پیشانی‌اش را کف دستش میگذاشت و میگفت: ای خدا! ستایش از آنِ توست. ای که به یاد می‌آوری! به یادِ من آور!
عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ: سُدُّوا الفُرَجَ وَ أَتِمُّوا اَلصُّفُوفَ فَإِنَّ اَللَّهَ وَ مَلاَئِكَتَهُ يُصَلُّونَ عَلَى اَلَّذِينَ يُتِمُّونَ اَلصُّفُوفَ. (مستدرک الوسائل ج۶ ص۵۰۵)
امیرمؤمنان(ع) پیش از آغاز نماز جماعت میفرمود: جاهای خالی را پر کرده و صفّها را کامل کنید! صلوات خدا و ملائکه بر شما!
عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّ رَسُولَ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ قَصَّرَ اَلصَّلاَةَ بِمِنًى. (مستدرک الوسائل ج۶ ص۵۷۴)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: رسول خدا(ص) نمازهایش را در منیٰ شکسته میخواند.
عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ : كُلُّ سُؤَالٍ ذُلٌّ وَ مَنْقَصَةٌ إِلاَّ مَا كَانَ مِنْ سُؤَالِ اَلرَّجُلِ لِإِمَامِهِ أَوْ عَالِمِهِ أَوْ وَالِدِهِ فَإِنَّهُ لاَ ذُلَّ عَلَيْهِ فِي ذَلِكَ وَ لاَ مَنْقَصَةَ. (مستدرک الوسائل ج۷ ص۲۲۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: درخواست‌ها همگی ذلّت و منقصت است، مگر از امام یا عالم یا پدر.
عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ: مَا عُبِدَ اَللَّهُ بِشَيْءٍ أَشَدَّ مِنَ اَلْمَشْيِ إِلَى بَيْتِهِ. (مستدرک الوسائل ج۸ ص۲۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: بهترین عبادت، قدم برداشتن و رفتن بسوی خانهٔ خدا (مسجد) است.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ: اِتَّقُوا مَنْ تُبْغِضُهُ قُلُوبُكُمْ. (مستدرک الوسائل ج۸ ص۳۵۰)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: از آنچه به دلتان نیست، حذر کنید!
عَنِ اَلْحَسَنِ بْنِ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ: قَالَ لَهُ أَبُوهُ عِنْدَ وَفَاتِهِ اِلْزَمِ اَلصَّمْتَ تَسْلَمْ. (مستدرک الوسائل ج۹ ص۲۰)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: عافیت و سلامت می‌خواهی؟ زبانت را مراقبت کن و ساکت بمان!
عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ فِي مَدْحِ اَلْكُوفَةِ وَيْحَكِ يَا كُوفَةُ مَا أَطْيَبَكِ وَ أَطْيَبَ رِيحَكِ وَ أَخْبَثَ كَثِيراً مِنْ أَهْلِكِ. (مستدرک الوسائل ج۱۰ ص۲۶۴)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: کوفه! چه جای خوب و خوشی هستی؛ اما افسوس که اهلت، اکثراً خبیث‌اند.
اَلْحَسَنُ بْنُ عَلِيِّ بْنِ شُعْبَةَ فِي تُحَفِ اَلْعُقُولِ : كِتَابٌ كَتَبَهُ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ إِلَى زِيَادِ بْنِ اَلنَّضْرِ حِينَ أَنْفَذَهُ عَلَى مُقَدِّمَتِهِ إِلَى صِفِّينَ اِعْلَمْ أَنَّ مُقَدِّمَةَ اَلْقَوْمِ عُيُونُهُمْ وَ عُيُونَ اَلْمُقَدِّمَةِ طَلاَئِعُهُمْ فَإِذَا أَنْتَ خَرَجْتَ مِنْ بِلاَدِكَ وَ دَنَوْتَ مِنْ عَدُوِّكَ فَلاَ تَسْأَمْ مِنْ تَوْجِيهِ اَلطَّلاَئِعِ فِي كُلِّ نَاحِيَةٍ وَ فِي بَعْضِ اَلشِّعَابِ وَ اَلشَّجَرِ وَ اَلْخَمَرِ وَ فِي كُلِّ جَانِبٍ حَتَّى لاَ يُغِيرَكُمْ عَدُوُّكُمْ وَ يَكُونَ لَكُمْ كَمِينٌ وَ لاَ تُسَيِّرِ اَلْكَتَائِبَ وَ اَلْقَبَائِلَ مِنْ لَدُنِ اَلصَّبَاحِ إِلَى اَلْمَسَاءِ إِلاَّ تَعْبِيَةً فَإِنْ دَهَمَكُمْ أَمْرٌ أَوْ غَشِيَكُمْ مَكْرُوهٌ كُنْتُمْ قَدْ تَقَدَّمْتُمْ فِي اَلتَّعْبِيَةِ وَ إِذَا نَزَلْتُمْ بِعَدُوٍّ أَوْ نَزَلَ بِكُمْ فَلْيَكُنْ مُعَسْكَرُكُمْ فِي أَقْبَالِ اَلْأَشْرَافِ أَوْ فِي سِفَاحِ اَلْجِبَالِ أَوْ أَثْنَاءِ اَلْأَنْهَارِ كَيْ مَا تَكُونَ لَكُمْ رِدْءً وَ دُونَكُمْ مَرَدّاً وَ لْتَكُنْ مُقَاتَلَتُكُمْ مِنْ وَجْهٍ وَاحِدٍ وَ اِثْنَيْنِ وَ اِجْعَلُوا رُقَبَاءَكُمْ فِي صَيَاصِي اَلْجِبَالِ وَ بِأَعْلَى اَلْأَشْرَافِ وَ بِمَنَاكِبِ اَلْأَنْهَارِ يُرِيئُونَ لَكُمْ لِئَلاَّ يَأْتِيَكُمْ عَدُوُّكُمْ مِنْ مَكَانِ مَخَافَةٍ أَوْ أَمْنٍ وَ إِذَا نَزَلْتُمْ فَانْزِلُوا جَمِيعاً وَ إِذَا رَحَلْتُمْ فَارْحَلُوا جَمِيعاً وَ إِذَا غَشِيَكُمُ اَللَّيْلُ فَنَزَلْتُمْ فَحُفُّوا عَسْكَرَكُمْ بِالرِّمَاحِ وَ اَلتَّرَسَةِ وَ اِجْعَلُوا رُمَاتَكُمْ يَلُونَ تِرَسَتَكُمْ كَيْلاَ تُصَابَ لَكُمْ غِرَّةٌ وَ لاَ تُلْقَى لَكُمْ غَفْلَةٌ وَ أُحْرُسْ عَسْكَرَكَ بِنَفْسِكَ وَ إِيَّاكَ أَنْ تَرْقُدَ أَوْ تُصْبِحَ إِلاَّ غِرَاراً أَوْ مَضْمَضَةً ثُمَّ لْيَكُنْ ذَلِكَ شَأْنُكَ وَ دَأْبَكَ حَتَّى تَنْتَهِيَ إِلَى عَدُوِّكَ وَ عَلَيْكَ بِالتَّأَنِّي فِي حِزْبِكَ وَ إِيَّاكَ وَ اَلْعَجَلَةَ إِلاَّ أَنْ تُمْكِنَكَ فُرْصَةٌ وَ إِيَّاكَ أَنْ تُقَاتِلَ إِلاَّ أَنْ يَبْدَءُوكَ أَوْ يَأْتِيَكَ أَمْرِي وَ اَلسَّلاَمُ عَلَيْكَ وَ رَحْمَةُ اَللَّهِ. (مستدرک الوسائل ج۱۱ ص۴۰)
نامه‌ای از امیرمؤمنان(ع) به زیاد بن نضر، هنگامی که او را به عنوان مقدمهٔ سپاه به سوی صفین فرستاد: بدان که مقدمهٔ سپاه، چشمهای آنان هستند. پس وقتی از سرزمین خود خارج شدی و به دشمن نزدیک شدی، از فرستادن طلایه‌داران در هر سمت و سوی، و در برخی دره‌ها، لابه‌لای درختان و بیشه‌ها و از هر طرف، خسته نشو؛ تا دشمن بر شما یورش نبرد و شما را غافلگیر نکند، و خود شما نیز برای او کمین‌گاهی فراهم کنید. سپاه و قبایل را از صبح تا شام جز به صورت صف‌آرایی شده حرکت مده، که اگر حادثه‌ای ناگهانی رخ داد یا با مشکلی روبرو شدید، آمادگی قبلی داشته باشید. و اگر بر دشمن فرود آمدید یا دشمن بر شما فرود آمد، اردوگاهتان را در دامنه‌ی بلندی‌ها، یا دامنه‌ی کوهها قرار دهید تا پشتیبانی داشته باشید و راه بازگشت در اختیار باشد. و جنگتان از یک یا دو سمت باشد، و دیده‌بانانتان را بر قلّه‌ی کوهها، بر بلندی‌ها قرار دهید تا برای شما مراقبت کنند و دشمن از نقطه‌ای ایمن یا ناایمن شما را غافلگیر نسازد. و هرگاه فرود می‌آیید، همگی با هم فرود آیید و چون کوچ می‌کنید، همگی با هم کوچ کنید. و اگر شب فرارسید و فرود آمدید، اردوگاه خود را با نیزه‌داران و سپرها احاطه کنید و تیراندازانتان را در پشت سپرها قرار دهید تا غافلگیر نشوید و بی‌خبری برایتان پیش نیاید. و خودت شخصاً از اردوگاه مراقبت کن. مبادا بخوابی یا صبح کنی مگر به خوابی سبک یا چرتی کوتاه. و باید این روش و عادت همیشگی تو باشد تا به دشمن برسی. در تدبیر لشکرت شکیبا باش و از شتاب بپرهیز، مگر آنکه فرصتی به‌دست آوری. و مبادا آغازگر جنگ باشی، مگر آنکه آنان آغاز کنند یا دستور من به تو برسد. و السلام علیک و رحمة الله.
عَنِ اَلْأَصْبَغِ قَالَ: مَا كَانَ عَلِيٌّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ فِي قِتَالٍ قَطُّ إِلاَّ نَادَى يَا كهيعص. (مستدرک الوسائل ج۱۱ ص۱۰۵)
اصبغ نُباته گوید امیرمؤمنان(ع) در جنگها فریاد میزد: یَا کهیعص.
عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ لِوَلَدِهِ: إِنَّ اَللَّهَ عَزَّ وَ جَلَّ جَعَلَ مَحَاسِنَ اَلْأَخْلاَقِ وُصْلَةً بَيْنَهُ وَ بَيْنَ عِبَادِهِ فَنُحِبُّ أَحَدَكُمْ أَنْ يَمْسِكَ بِخُلُقٍ مُتَّصِلٍ بِاللَّهِ. (مستدرک الوسائل ج۱۱ ص۱۹۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: خداوند محاسن اخلاق را اتصالی بین خودش و بندگانش قرار داده. پس به محاسن اخلاق عمل کنید تا به خدا متصل شوید.
قَالَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : اَلْعَدْلُ حَيَاةُ اَلْأَحْكَامِ اَلصِّدْقُ رُوحُ اَلْكَلاَمِ. (مستدرک الوسائل ج۱۱ ص۳۱۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: حیات احکام به عدل است و روح کلام به صدق است.
عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ قَالَ رَسُولُ اَللَّهِ صَلَّى اَللَّهُ عَلَيْهِ وَ آلِهِ : لِلْمُؤْمِنِ اِثْنَانِ وَ سَبْعُونَ سِتْراً فَإِذَا أَذْنَبَ ذَنْباً اِنْهَتَكَ عَنْهُ سِتْرٌ فَإِنْ تَابَ رَدَّهُ اَللَّهُ (عَلَيْهِ وَ سَبْعِينَ مَعَهُ) فَإِنْ أَبَى إِلاَّ قُدُماً فِي اَلْمَعَاصِي تَهَتَّكَ عَنْهُ أَسْتَارُهُ فَإِنْ تَابَ رَدَّهَا اَللَّهُ وَ مَعَ كُلِّ سِتْرٍ مِنْهَا سَبْعَةُ أَسْتَارٍ فَإِنْ أَبَى إِلاَّ قُدُماً فِي اَلْمَعَاصِي تَهَتَّكَتْ أَسْتَارُهُ وَ بَقِيَ بِلاَ سِتْرٍ وَ أَوْحَى اَللَّهُ عَزَّ وَ جَلَّ إِلَى اَلْمَلاَئِكَةِ أَنِ أُسْتُرُوا عَبْدِي بِأَجْنِحَتِكُمْ فَإِنَّ بَنِي آدَمَ يُعَيِّرُونَ وَ لاَ يُغَيِّرُونَ وَ أَنَا أُغَيِّرُ وَ لاَ أُعَيِّرُ فَإِنْ أَبَى إِلاَّ قُدُماً فِي اَلْمَعَاصِي شَكَتِ اَلْمَلاَئِكَةُ إِلَى رَبِّهَا وَ رَفَعَتْ أَجْنِحَتَهَا وَ قَالَتْ أَيْ رَبِّ إِنَّ عَبْدَكَ هَذَا قَدْ آذَانَا مِمَّا يَأْتِي مِنَ اَلْفَوَاحِشِ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَ مَا بَطَنَ قَالَ فَيُقَالُ لَهُمْ كُفُّوا عَنْهُ أَجْنِحَتَكُمْ فَلَوْ عَمِلَ بِخَطِيئَةٍ فِي سَوَادِ اَللَّيْلِ أَوْ فِي وَ ضَحِ اَلنَّهَارِ أَوْ فِي مَفَازَةٍ أَوْ فِي قَعْرِ بَحْرٍ لَأَجْرَاهُ عَلَى أَلْسِنَةِ اَلنَّاسِ فَاسْأَلُوا اَللَّهَ أَنْ لاَ يَهْتِكَ أَسْتَارَكُمْ. (مستدرک الوسائل ج۱۱ ص۳۵۲)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: رسول خدا(ص) فرمود: برای مؤمن هفتاد و دو پرده است. هرگاه گناهی مرتکب شود، یکی از آن پرده‌ها کنار می‌رود. اگر توبه کند، خداوند آن پرده را به او بازمی‌گرداند. اما اگر بر گناه پافشاری کند و به پیش برود، پرده‌هایش یکی‌یکی کنار می‌روند. اگر باز هم توبه کند، خداوند همه آن پرده‌ها را به او بازمی‌گرداند. اگر باز هم بر گناه اصرار ورزد و پیوسته گناه کند، تمام پرده‌ها کنار می‌رود و بی‌پرده باقی می‌ماند. در این حال، خداوند عزّوجلّ به فرشتگان وحی می‌فرستد: بنده‌ام را با بال‌های خود بپوشانید، زیرا فرزندان آدم عیب‌جویی میکنند ولی اصلاح نمی‌کنند، اما من اصلاح میکنم و عیب‌جویی نمی‌کنم. اگر باز هم بر گناه اصرار ورزد، فرشتگان از او به پروردگارشان شکایت میکنند و بال‌های خود را کنار می‌زنند و می‌گویند: پروردگارا، این بنده‌ات ما را آزار می‌دهد با آنچه از زشتی‌ها انجام می‌دهد، چه آشکار و چه پنهان. در این حال خداوند می‌فرماید: بال‌هایتان را از او بردارید. پس اگر گناهی کند، چه در تاریکی شب، چه در روشنایی روز، چه در بیابان، و چه در قعر دریا، آن گناه بر زبان مردم جاری میشود و رسوا میگردد. پس از خدا بخواهید که پرده‌های شما را ندرد و آبرویتان را حفظ کند.
فِي خَبَرِ اَلشَّيْخِ اَلشَّامِيِّ أَنَّهُ سَأَلَ أَمِيرَ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَيُّ ذُلٍّ أَذَلُّ قَالَ اَلْحِرْصُ عَلَى اَلدُّنْيَا. رُوِيَ: أَنَّهُ سُئِلَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ عَنِ اَلْحِرْصِ مَا هُوَ قَالَ طَلَبُ اَلْقَلِيلِ بِإِضَاعَةِ اَلْكَثِيرِ. (مستدرک الوسائل ج۱۲ ص۵۹)
از امیرمؤمنان(ع) پرسیدند از بدترین ذلت؟ فرمود: حرص بر دنیا. پرسیدند: حرص دقیقاً چیست؟ فرمود: زیاد دادن و کم گرفتن.
عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : أَنَّهُ سُئِلَ عَنْ أَدْوَنِ اَلنَّاسِ غَمّاً قَالَ أَسْوَؤُهُمْ خُلُقاً. (مستدرک الوسائل ج۱۲ ص۷۶)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: کسی که بد خلق باشد، همیشه غمگین است.
عَنْ جَدِّهِ عَلِيِّ بْنِ اَلْحُسَيْنِ عَنْ أَبِيهِ عَنْ عَلِيِّ بْنِ أَبِي طَالِبٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ عن رسول الله : وَجَدْتُ فِيمَا أَنْزَلَ اَللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى أَنَّهُ لَيْسَ مِنْ عَبْدٍ عَمِلَ ذَنْباً كَائِناً مَا كَانَ وَ بَالِغاً مَا بَلَغَ ثُمَّ تَابَ إِلاَّ تَابَ اَللَّهُ تَعَالَى عَلَيْهِ. (مستدرک الوسائل ج۱۲ ص۱۲۸)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: رسول خدا(ص) میفرمود: خدا فرموده: بنده که توبه کند، هرچه میخواهد کرده باشد، من هم بسوی او رو میکنم و میبخشم.
عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ قَالَ: لَمْ يَمُتْ مَنْ تَرَكَ أَفْعَالاً يُقْتَدَى بِهَا مِنَ اَلْخَيْرِ وَ مَنْ نَشَرَ حِكْمَةً ذُكِرَ بِهَا. (مستدرک الوسائل ج۱۲ ص۲۲۹)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: کسی که کارهایی کرده که پس از مرگش پی گرفته شود یا حکمتی از خود بر جا گذاشته که پس از او منتشر شود، هرگز نمی‌میرد.
قَالَ أَمِيرُ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : اَلتَّقِيَّةُ مُعَامَلَةُ اَلنَّاسِ بِمَا يَعْرِفُونَ وَ تَرْكُ مَا يُنْكِرُونَ حَذَراً مِنْ غَوَائِلِهِمْ. (مستدرک الوسائل ج۱۲ ص۳۳۷)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: تقیه، یعنی به گونه‌ای با مردم عمل کردن که می‌شناسند و وانهادن آنچه برای آنها بیگانه است، برای در امان ماندن از فتنهٔ آنها.
مِنْ كِتَابٍ لَهُ إِلَى قُثَمَ بْنِ اَلْعَبَّاسِ وَ هُوَ عَامِلُهُ عَلَى مَكَّةَ : أَمَّا بَعْدُ فَأَقِمْ لِلنَّاسِ اَلْحَجَّ وَ ذَكِّرْهُمْ بِأَيَّامِ اَللَّهِ وَ اِجْلِسْ لَهُمُ اَلْعَصَرَيْنِ فَأَفْتِ اَلْمُسْتَفْتِيَ وَ عَلِّمِ اَلْجَاهِلَ وَ ذَكِّرِ اَلْعَالِمَ وَ لاَ يَكُنْ لَكَ إِلَى اَلنَّاسِ سَفِيرٌ إِلاَّ لِسَانُكَ وَ لاَ حَاجِبٌ إِلاَّ وَجْهُكَ وَ لاَ تَحْجُبَنَّ ذَا حَاجَةٍ عَنْ لِقَائِكَ بِهَا فَإِنَّهَا إِنْ رُدَّتْ عَنْ أَبْوَابِكَ فِي أَوَّلِ وِرْدِهَا لَمْ تُحْمَدُ فِيمَا بَعْدُ عَلَى قَضَائِهَا فَانْظُرْ إِلَى مَا اِجْتَمَعَ عِنْدَكَ مِنْ مَالِ اَللَّهِ فَاصْرِفْهُ إِلَى مَنْ قِبَلَكَ مِنْ ذِي اَلْعِيَالِ وَ اَلْمَجَاعَةِ مُصِيباً بِهِ مَوَاضِعَ اَلْمَفَاقِرِ وَ اَلْخَلاَّتِ وَ مَا فَضَلَ عَنْ ذَلِكَ فَاحْمِلْهُ إِلَيْنَا لِنُقَسِّمَهُ فِي مَنْ قِبَلَنَا. (مستدرک الوسائل ج۱۳ ص۱۷۲)
نامه‌ای است که امیرمؤمنان(ع) به قُثَم بن عباس نوشت، در زمانی که او را والی مکه قرار داده بود: اما بعد؛ برای مردم مراسم حج را برپا دار و آنان را به یاد روزهای خدا بینداز. در وقت عصر برای مردم بنشین؛ به پرسشگر فتوا بده، نادان را آموزش و عالِم را تذکر بده. میان تو و مردم واسطه‌ای جز زبانت نباشد، و پرده‌داری جز چهره‌ات واسطه‌گری نکند، و هیچ نیازمندی را از دیدار خود بازمدار؛ زیرا اگر نیازمند در آغاز ورودش از درگاه تو بازگردانده شود، کاری که نباید، رخ داده. پس بنگر آنچه از مال خدا نزد تو گرد آمده، آن را به نیازمندان و گرسنگان ناحیه‌ات برسان و در جایگاه‌های فقرا و تهیدستان به‌درستی مصرف کن. و آنچه از آن افزون آمد، نزد ما بفرست تا میان کسانی که نزد ما هستند تقسیم کنیم.
عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ: إِنَّ مِنْ جِهَادِ اَلْمَرْأَةِ حُسْنَ اَلتَّبَعُّلِ لِزَوْجِهَا. (مستدرک الوسائل ج۱۴ ص۲۴۶)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: بخشی از جهاد زن، خدمت کردن به شوهر است.
عَنْ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ أَنَّهُ قَالَ: إِذَا جَاءَ اَلنُّشُوزُ مِنْ قِبَلِ اَلْمَرْأَةِ وَ لَمْ يَجِيءْ مِنْ قِبَلِ اَلزَّوْجِ فَقَدْ حَلَّ لِلرَّجُلِ أَنْ يَأْخُذَ كُلَّ شَيْءٍ سَاقَهُ إِلَيْهَا. (مستدرک الوسائل ج۱۵ ص۳۸۱)
امیرمؤمنان(ع) فرمود: اگر ناسازگاری و نافرمانی از سوی زن باشد و از جانب شوهر نباشد، پس برای مرد حلال است که هر چیزی را که به زن داده، بازپس گیرد.
عَنْ أَمِيرِ اَلْمُؤْمِنِينَ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : أَنَّهُ قَالَ لاِبِنِهِ اَلْحَسَنِ عَلَيْهِ السَّلاَمُ يَا بُنَيَّ لاَ تَطْعَمَنَّ لُقْمَةً مِنْ حَارٍّ وَ لاَ بَارِدٍ وَ لاَ تَشْرَبَنَّ شَرْبَةً وَ [لاَ] جُرْعَةً إِلاَّ وَ أَنْتَ تَقُولُ قَبْلَ أَنْ تَأْكُلَهُ [وَ قَبْلَ أَنْ تَشْرَبَهُ] اَللَّهُمَّ إِنِّي أَسْأَلُكَ فِي أَكْلِي وَ شُرْبِيَ اَلسَّلاَمَةَ مِنْ وَعْكِهِ وَ اَلْقُوَّةَ بِهِ عَلَى طَاعَتِكَ وَ ذِكْرِكَ وَ شُكْرِكَ فِيمَا بَقَّيْتَهُ فِي بَدَنِي وَ أَنْ تُشَجِّعَنِي بِقُوَّتِهِ عَلَى عِبَادَتِكَ وَ أَنْ تُلْهِمَنِي حُسْنَ اَلتَّحَرُّزِ مِنْ مَعْصِيَتِكَ فَإِنَّكَ إِنْ فَعَلْتَ ذَلِكَ أَمِنْتَ وَعْثَهَ وَ غَائِلَتَهُ. (مستدرک الوسائل ج۱۶ ص۲۸۱)
امیرمؤمنان(ع) به امام حسن(ع) فرمود: پسرم، هیچ لقمه‌ای از غذای داغ یا سرد مخور، و هیچ جرعه‌ای نیاشام، مگر آنکه پیش از خوردن یا نوشیدنش بگو:
خدایا، از تو درخواست میکنم در خوردن و نوشیدنم، سلامت از آسیب و بیماری آن، و نیرو برای اطاعت، یاد و شکر تو در مدت باقی‌مانده عمرم، و اینکه با نیروی آن مرا بر عبادتت شجاع گردانی، و به من الهام کنی که چگونه خود را از نافرمانی‌ات نگه دارم.
عَنْ أَبِي جَعْفَرٍ عَلَيْهِ السَّلاَمُ : وَجَدْنَا كُتُبَ عَلِيٍّ عَلَيْهِ السَّلاَمُ مُدْرَجَةً. (مستدرک الوسائل ج۱۷ ص۲۹۳)
امام باقر(ع) فرمود: در میان کتابهای پدرم، کتاب علی(ع) به هم پیوسته بود، نه تکه تکه و جدا از هم.
کتاب به پایان رسید در عصر روز جمعه روز دوم خرداد سال ۱۴۰۴ برابر با ۲۵ ذی‌القعده سال ۱۴۴۶ روز دحوالارض