شهادت‌طلبی
یکی از آثار و نشانه‌های افرادی که صاحب محبت واقعی و فانی در حضرت علیه‌السلام هستند، این است که آرزومند شهادت در راه مقاصد و اهداف ایشان هستند. در ادعیه‌ای که صاحب‌الزمان علیه‌السلام با آن زیارت می‌شوند آمده است: «خداوندا مرا از کشته‌شدگان پیشاپیش او قرار ده».(۱)
این عبارت تواتر دارد و بر ماست که هر روز این درخواست را داشته باشیم و خود را آمادهٔ کشته شدن در راهش کنیم.
شرّ
شر نقیض خیر است و به معنی بدی کردن هست.
نوعاً اهل دنیا برای داشتن قدرت، زر و زور، ریاست و امثالهم به دلیل داشتن نفس فاسد، به مردم خوب و دین‌دار بدی می‌کنند و به آنان آسیب می‌رسانند. ازآنجایی‌که ما به‌تنهایی برای دفع فتنه‌ها و بلاها و شرور آخرالزمان ناتوانیم می‌باید به امام زمان علیه‌السلام پناه ببریم.
در دعایی حضرت علیه‌السلام به خداوند می‌گوید: «خداوندا از شر طغیان گران و حسودان و گردنکشان اهل دنیا مرا حفظ فرما.»(۱)
شرید طرید
در چند خبر در وصف امام زمان علیه‌السلام این‌گونه آمده است که ایشان شرید (آواره) طرید (رانده) فرید (تک) وحید (تنها) مفرد من اهله (تنهای از خانواده) می‌باشند.(۱)
حضرت بر اساس قضای الهی تک‌وتنهاست امّا بعضی‌ها تنهایی را سرگردان در بیابان‌ها ترجمه کرده‌اند که این تعبیر دور از شأن مبارک ایشان بوده و زیبنده نیست.
شیعه می‌داند که تمام کرهٔ زمین در ید قدرت حضرت علیه‌السلام است و همیشه اوتاد و ابدال و ملائکه همراه ایشان هستند، ولی از عموم انسان‌ها حالت جداشده دارند.
شکاف و گسستگی
شکاف ایجادشده بین ملّت‌های مسلمان و جدایی آن‌ها از یکدیگر، معضل بزرگی است، چراکه دشمنان از آن در تبلیغات علیه دین مبین اسلام سوءاستفاده می‌کنند و با دامن زدن به آن اتّحاد بین مسلمانان را از بین برده و از آن علیه اسلام استفاده می‌کنند.
در دعای امام رضا علیه‌السلام برای حضرت حجّت آمده است: «خداوندا به‌وسیلهٔ جانشینت شکاف را بر کن و گسستگی را به‌وسیلهٔ او پیوندده.»(۱)
مقدار زیادی از این مشکلات در مذهب، به‌وسیلهٔ رؤسای ضلالت و گردنکشان کفر و مقوّیان باطل و ملحدین ایجاد می‌شود و مقداری هم درنتیجه وجود صفات ناپسندی از قبیل کینه، تکبّر، انیّت، فخر و امثال این‌ها به وجود می‌آید.
پس اولین وظیفهٔ محب این است که صفات ناپسند را دفع نماید و سپس به حضرت ولیعصر علیه‌السلام توسّل جسته تا حضرت با از بین بردن شکاف و گسستگی ایجادشده، بین مسلمین پیوند و اتحاد برقرار نماید.
صدق
یکی از صفاتی که مورد توجّه مولا قرار می‌گیرد راست‌گویی و راستی است؛ بدین معنی که اهل صدق هر چه بگویند مورد توجّه و عنایت حضرت علیه‌السلام خواهد بود.
امام زمان علیه‌السلام در نامه‌ای که به شیخ مفید مرقوم داشتند، چنین به خدا عرضه می‌دارند: «خداوند پاداشت را به خاطر سخنانی که با صداقت از جانب ما می‌گویی افزون گرداند».(۱)
صدقه برای سلامتی
هرچند که امام زمان علیه‌السلام در مقام امن است و احتیاجی به هیچ‌کدام از کارهای محب ندارد، اما محب می‌باید از باب ابراز مودّت و اظهار علاقهٔ شدیدی که به حضرت علیه‌السلام دارد برای سلامتی ایشان صدقه بدهد، گوسفند ذبح کند، ختم صلوات بگیرد و نظایر این کارها که همه به‌نوعی نشان‌گر ارتباط روحی عبد به مولا، فقیر به غنی، سائل به معطی است. حتّی در قضا حوائج تجربه‌شده که نذر برای فرج و سلامتی ایشان از بذل مال گرفته تا افعالی از قبیل ختم صلوات و امثال این‌ها، کارگشا بوده و تأثیر بسزایی دارد.
در خبر علی بن ابی حمزة از امام کاظم علیه‌السلام، در مورد صدقه دادن برای زندگان و مردگان سؤال کرد، امام علیه‌السلام با تأیید فرمودند: «این کار را بکن.»(۱)
صلوات
در دعا کردن سیره این است که قبل از حاجت‌خواهی بر محمد و آل محمد صلوات فرستاده شود؛ همان‌طوری که حضرت ولیعصر علیه‌السلام در بعضی خواسته‌هایش از خداوند، اوّل بر محمد و آل محمد درود می‌فرستند.(۱)
ما نیز باید قبل از دعاها و خواسته‌هایمان که از خداوند یا حضرت علیه‌السلام مسألت داریم، صلوات بفرستیم تا به برکت آن دعا موردقبول و اجابت قرار گیرد.
صبر
امام رضا علیه‌السلام فرمود: «چقدر نیکوست صبر و انتظار فرج، آیا کلام خداوند عزّوجلّ را نشنیده‌ای که فرمود: «چشم‌به‌راه باشید که من با شما چشم‌به‌راه هستم». (هود/۹۳)
پس منتظر باشید همانا من با شما از منتظرانم. (اعراف/۷۱)
بر شما باد به صبر که پس از ناامیدی گشایش می‌آید؛ البته آنان که قبل از شما بودند صبورتر از شما بودند».(۱)
پیامبر صلی‌الله علیه و آله فرمود: «انتظار فرج به‌وسیلهٔ صبر، عبادت است.»(۲)
امام صادق علیه‌السلام فرمود: «از دین ائمه، ورع و … و انتظار فرج به صبر است.»(۳)
امام صادق علیه‌السلام در تفسیر این آیه «البته شما را به چیزی از قبیل ترس و گرسنگی و کاهش در اموال و جان‌ها و محصولات می‌آزماییم و مژده ده شکیبایان را» (بقره/۱۵۵) فرمودند: «یعنی شما مؤمنین را قبل از خروج قائم به چیزی از ترس و گرسنگی و کاهش در اموال و جان‌ها و محصولات آزمایش می‌کنیم؛ پس به صابرین مژده دهید و این هنگام تعجیل فرج می‌باشد.»(۴)
پیامبر صلی‌الله علیه و آله فرمودند: «برترین عبادت، صبر و سکوت و انتظار فرج است.»(۵)
امام حسین علیه‌السلام فرمود: «صابر بر اذیّت و تکذیب در زمان غیبت به‌منزله مجاهدی است که با شمشیر جلوی رسول‌الله می‌جنگد.»(۶)
امام زمان علیه‌السلام فرمودند: «آنان باید بر اساس دینی که هستند استقامت کنند و باقی بمانند.»(۷)
امام زمان علیه‌السلام فرمودند: «خداوندا از تو صبر زیبا را می‌خواهم.»(۸)
حضرت حجّت علیه‌السلام فرمودند: «خداوندا اصحاب مرا برایم جمع کن و ایشان را صبور گردان.»(۹)
امام زمان علیه‌السلام خطاب به خودش می‌فرمایند: «صبر تو در راه خداوند همان حلم خداوندی است.»(۱۰)
طولانی شدن زمان غیبت، فشار حکومت‌ها و ستمکاران، مغلوبیت شیعیان از طرف استعمارگران و استثمارگران، شدّت قبض و بلای زندگی و پیش آمدها و وقایع و امتحانات، همگی شکیبایی را می‌طلبند؛ لذا ایستادگی خود عبادت بشمار می‌آید و محب را به مقام صابران واقعی می‌رساند.
پیامبر صلی‌الله علیه و آله فرمودند: «پس از شما گروهی می‌آیند که یکی از آنان پاداش پنجاه نفر شما را دارد.» گفتند: یا رسول‌الله، ما با شما در جنگ بدر و اُحد و حُنین بودیم و قرآن دربارهٔ ما نازل‌شده است! فرمودند: «اگر به آنچه آنان مکلّف شده‌اند، مکلّف می‌شدید، مانند آنان پایداری نمی‌کردید.»(۱۱)
امام صادق علیه‌السلام فرمود: «هر کس منتظر امر (ظهور حکومت) ما باشد و بر اذیّت‌ها و ترس‌ها صبر کند فردای (قیامت) در زمرهٔ ما باشد.»(۱۲)
صفت داعیان
داعیان (دعوت‌کنندگان) شیعه باید در رسالت خود جهت ارشاد و راهنمایی مردم به‌سوی حضرت مهدی علیه‌السلام، دارندهٔ صفات معنوی باشند؛ به این معنا که خود الگوی واقعی باشند تا سخن و اعمال و کارهایی که برای امام علیه‌السلام انجام می‌دهند در مردم تأثیرگذار باشد و به تعبیر دیگر داعی زبان قالش و حالش، از درون جانش برخیزد تا در جان‌ها اثر بگذارد؛ داعی آنگاه کلماتش نافذ می‌شود که حُسن فاعلی داشته باشد تا با نفس گرم بتواند در جان‌های مستعد تأثیر گذاشته و آن‌ها را جذب امام زمانشان کند.
دلیل اینکه بعضی از افراد علی رقم داشتن اطلاعات کافی نمی‌توانند تأثیر بسزایی جهت دعوت مردم به‌سوی امامشان بگذارند، عدم حُسن فاعلی آنان است؛ لذا هرچه حُسن فاعلی کمرنگ باشد قطعاً تأثیرگذاری نیز کمرنگ خواهد بود.
طلب شفاعت
ازآنجایی‌که بندگان خدا در زندگانی‌شان به مشکلات و بلاها و هم‌وغم و دشمن و …گرفتار می‌شوند، چاره‌ای جز آنکه کسی را به درگاه خداوند شفیع قرار بدهند، ندارند؛ و فرد اکمل و میانجی‌گر مطلق، خلیفهٔ خداست که او وسیله و سبب و سبیل برای حاجتمندان و سائلین است.
امام رضا علیه‌السلام فرمود: «هرگاه سختی به شما وارد شد به‌وسیله ما از خداوند عزّوجلّ طلب کمک کنید که مقصود این آیه است: «و لله الاسمٰاءُ الحُسنیٰ فادعُوهُ بِهٰا: برای خداوند اسماء نیکویی است؛ پس خدا را به آن‌ها بخوانید».(۱)
خداوند متعال می‌فرماید: «ای بندگان من، گرامی‌ترین خلق نزد من بعد از محمد و برادرش علی، امامان بعد از آن دو هستند که آن‌ها وسایل (اسباب واسطه) به‌سوی من هستند.»(۲)
امام زمان علیه‌السلام در زیارت آل یاسین چنین فرمودند: «یقیناً شفاعت شما (ائمه) حق است.»(۳)
گاهی موکّل به وکیلش و یا منوب به نائبش اختیار تام می‌دهد و لذا حق‌تعالی به خلفای خود اختیار مطلق می‌دهد که رتق‌وفتق امور مخلوق و مصنوع خود را انجام دهند. چون شیعه وقتی به گرفتاری‌هایی که نوعاً اثر وضعی عملش هست، دچار می‌گردد چاره‌ای جز توسّل و تمسک به میانجی گر و شفیع و وسیله ندارد و آن در درجه اوّل امام وقت خودش است که ایشان مظهر اسم مبارک شافع می‌باشند و مراجعهٔ فقیر و سائل به غنی و معطی مطلوب و به صواب است هرچند شخص پیرو اشتباهاتی دارد امّا مولی، کریم و بنده‌نواز است، لذا رفتن به درب خانهٔ دیگری مذموم و ناصواب است.
طهارت
یکی از القاب امام عصر علیه‌السلام «طاهر» پاک است و خداوند او را از هر پلیدی پاکیزه گردانید.(۱)
از مسائل مهم، اینکه منتظر باید همیشه در طهارت باشد یعنی دائم الوضوء بوده و اگر مشکلی در وضو گرفتن دارد با تیمم خود را پاکیزه نگه بدارد. از موضوعات اولیه بعد از اعتقادات، طهارت است که همهٔ عبادات بر طهارت مبتنی است. لقاء جسمانی و روحانی با حضرت حجّت بدون پاکیزگی نمی‌شود.
طلب خیر
چون شیعه علم غیب ندارد و بر خوبی و بدی باطن کارها واقف نیست، بهتر است برای کارها از امام علیه‌السلام طلب خیر کند، به‌شرط آنکه خودش را با توکّل، تسلیم خواستهٔ امامش کند نه آنکه اسیر نفسش باشد تا آنچه صلاح اوست نصیبش گردد.
حضرت ولیعصر علیه‌السلام در دعایی می‌گویند: «خداوندا از تو طلب خیر می‌کنم خیرخواهی کسی که نفسش را تسلیم به تو کرده است … و در کارش بر تو توکل کرده است».(۱)
طلب مشورت
امر به مشورت در کارها از فرامین قرآنی است. (آل‌عمران/۱۵۹) چون عقل و علم و فهم ما ناقص و به کُنه امور آگاه نیست، خوب است با زبان قال و حال از حضرت علیه‌السلام طلب مشورت کنیم چراکه او عالم غیب و شهود است.
در دعایی امام علیه‌السلام به خداوند عرضه می‌دارد: «به خاطر گمان خوبی که به تو در امیدها و محذورات (پرهیز شده آنچه از آن حذر کنند) دارم طلب مشورت با تو می‌کنم».(۱)
طرح تجدید پیمان
خوب است مردم در هر شهر و روستایی که مسجد یا مهدیه‌ای به نام امام زمان علیه‌السلام وجود دارد به آنجا بروند و دعای ندبه، یا نماز امام زمان علیه‌السلام و یا ادعیه وارده در کتاب‌های دعا را بخوانند مخصوصاً در روز جمعه، چراکه روز جمعه منسوب به حضرت ولیعصر علیه‌السلام است و اعلان بدارند: ای امام عزیز، ما جسم مبارک شما را نمی‌بینیم، این مکان بنام شما ساخته‌شده است، آمده‌ایم تا تجدید بیعت و پیمان کرده و ابراز دوستی کنیم تا با دعا برای فرجتان قلب نازنین شما را خوشحال کرده و از ما راضی شوید و ما را مرهون ادعیهٔ خود قرار بدهید.
ظلم
ستم کردن و بیداد و جور به هر شکل حرام و تاریکی که بر قلب ظالم به خاطر جفاکاری و مردم‌آزاری، مستولی شده است، او را نزد خداوند مذموم و مطرود نگه می‌دارد مگر اینکه پشیمان شود و توبه نماید.
در دعای حضرت حجّت علیه‌السلام آمده است: «خداوندا دست‌های ما را از ستم کردن بازدار.»(۱)
محب اگر به معنای واقعی کلمه شیعه که مسمّای مطیع بودن را نشان می‌دهد برسد، نه ظلم می‌کند و نه راضی به ستم کردن کسی است؛ آن‌وقت می‌تواند راه تقرّب و خشنودی حضرت را طی کند.
عاقبت به شر
بهترین دعا برای همگان، عاقبت‌به‌خیری است و بدترین نتیجه برای هرکسی عاقبت به شر شدن است.
حضرت حجّت علیه‌السلام به شیعیان فرمودند: «خداوند ما و شما را از بدی عاقبت پناه بدهد.»(۱)
لذا برای آنکه مبادا در دام سوء عواقب که منتهی به رکود و نزول می‌شود گرفتار شویم، واجب است در اعمالمان مراقبه داشته باشیم و به حضرت متوسل شده و پناه ببریم. افراد متشرّعی بودند که از اصحاب ائمه بودند، امّا به خاطر نیّت و افعال بد، عاقبت به شر شدند؛ پس در زمان غیبت کبری پناه‌جویی دائمی، برای هر منتظری ضروری است.