دُرّ نجف

وظایف شیعیان در زمان غیبت کبری

جلد دوم · فصل اول · بخش سوم

مقدّم مأمول

در زیارت آل یاسین مروی از امام زمان علیه‌السلام به نقل از المزار الکبیر ص ۵۶۶ چنین آمده است: «اَلسَّلاٰمُ عَلَیْکَ اَیُّهَا الاِمٰامُ المُقَدَّمُ المَأمُول: سلام بر تو ای امامی که آرزوهایت، مقدم بر آرزوهای همه است.» شیعه این نکته را به ذهن بسپارد که هر حاجت و خواسته‌ای که دارد، باید خواستهٔ امام زمان علیه‌السلام را بر خواست خود مقدّم بدارد، همان‌طور که سلمان فارسی خواستِ امیر مؤمنان را بر خواست خودش مقدّم می‌داشت.(۱)

ما آرزو و حاجت حضرت را در ظهور و فرج می‌دانیم، امّا نمی‌دانیم بزرگ‌ترین و مهم‌ترین حاجت و آرزوی حضرت چیست؟ پس در اوراد و اذکار و ادعیه چنین بگوییم: «خداوندا خواسته‌های ایشان را برآورده بفرما؛ گرچه فرج آن حضرت علیه‌السلام از امور قابل توجّه دراین‌باره هست.»

مسرور کردن شیعه

ازآنجاکه شاد کردن مؤمن، سبب شادی و سرور دل مولا و امام علیه‌السلام می‌شود، پس هر کس که به امام علیه‌السلام متعلّق و مربوط است و به حبل متین ولایت چسبیده است، باید در صدد مسرور کردن مؤمنان باشد؛ چراکه سرشت شیعه و محب از ولایت است؛ شادی و غم غلام و عبد، برای اربابش که به او توجّه دارد بی‌تأثیر نیست، چون عبد وابسته به اوست.

امام صادق علیه‌السلام فرمودند: «کسی گمان نکند هرگاه که مؤمنی را شاد کند تنها او را مسرور کرده است، بلکه قسم به خداوند ما را خوشحال کرده است، بلکه خدا و رسولش را خوشحال کرده است.»(۱)

امّا موضوع مسرور کردن عام است و شامل هر نوعی کمک مالی، عیادت کردن، قرض دادن، شفاعت نمودن، احترام کردن و دفع گرفتاری‌های آن‌ها نمودن، دعوت نمودن و نظایر این‌ها می‌شود. فقط قصد خوشحال کردن هر کس به خاطر نسبتش به امام زمان علیه‌السلام باشد.

معرفت خواهی

چون محبت فرع معرفت است، پس معرفت ریشه و اصل است. ازآنجایی‌که پیرو امام علیه‌السلام در طول زندگانی خود، یکسان نیست و مراحل و منازلی را طی می‌کند، چه‌بسا، سال‌ها در درجاتی متوقف شود و رشد نمی‌کند. علم رسمی زمینه‌ای برای عمل و به مقصد رسیدن است، امّا کمال نیست. امّا معرفت و هدایتی که از جنس نوری است که از طرف خدا و امام علیه‌السلام به دل سرازیر می‌شود و می‌تابد، باعث رسیدن به کمال می‌شود. چه آنکه فیوضات از عالم امر وارد بر قلوب خلق می‌شوند و این در وهلهٔ اوّل به عنایت و در وهلهٔ دوّم به درخواست و تقاضا و خواهش است.

چون تقاضا بر تقاضا می‌رسد **** آب آن دریا به اینجا می‌رسد

کم‌توجهی و بی استقامتی، تعلّق قلبی به امور دنیوی و امثال این‌ها، سبب عدم دریافت معارف الهیه یقینی می‌شود.

«و مَن یُؤتِ الحِکمة فَقَدْ اُوتِیَ خَیراً کَثیٖراً: هر که حکمت به او داده شد هرآینه خیر بسیار به او داده‌شده است». (بقره:۲۶۹) امام صادق علیه‌السلام دربارهٔ حکمت در این آیه فرمودند: «مراد، طاعت خداوند و معرفت امام است.»(۱)

امام باقر علیه‌السلام دربارهٔ نور در آیه «فَاٰمِنُوا بِاللهِ وَ رَسُولِه وَ النُّورِ الَّذیٖ اَنزَلنٰا: پس به خداوند و رسولش و نوری که نازل کردیم ایمان آورید». (تغابن/۸)، فرمودند: «به خدا سوگند، مراد از نور، امامان از آل محمد تا روز قیامت می‌باشند. همانا نور امام در دل‌های مؤمنین از خورشید تابان در روز روشن‌تر است و به خدا سوگند آنان دل‌های مؤمنان را نورانی می‌سازند.»(۲)

ازآنجاکه معرفت اصل و کلید است، پس بر شیعه واجب است که دائم در معرفت خواهی کوشا باشد تا به عنایت، به مدارج عالیهٔ معرفت برسد. خداوند در سورهٔ عنکبوت آیه ۶۹، فرمود: «وَالّذیٖنَ جٰاهَدُوا فیٖنٰا لَنَهْدِیَنَّهُم سُبُلَنٰا: آنان که در راه ما کوشش می‌کنند حتماً آنان را به راه‌های خویش هدایت می‌کنیم».

پس سعی و تلاش برای معرفت خواهی بر شیعه لازم است؛ و این نکته را به ذهن بسپارد که به نحو استغراق در طلب باشد و زمینه را با پرهیزگاری و خلوص فراهم آورد. امام صادق علیه‌السلام در دعایی که به ما آموزش دادند چنین عرض کردند: «اَللَّهُمَّ عَرِّفْنیٖ حُجَّتَکَ فَإنَّکَ إنْ لَمْ تُعَرِّفنیٖ حُجَّتَکَ ضَلَلْتُ عَنْ دیٖنیٖ: خداوندا حجّت خود را به من بشناسان که اگر او را به من نشناسانی از دینم گمراه خواهم شد.»(۳)

محبوبیت امام علیه‌السلام را نشان دادن

امام صادق علیه‌السلام فرمود: «خداوند رحمت نماید بنده‌ای که ما را نزد مردم محبوب نماید.»(۱) امام صادق علیه‌السلام فرمودند: «خداوند رحمت کند بنده‌ای را که مودّت مردم را به‌طرف ما بکشاند.»(۲)

ازآنجاکه اکثریت مردم در اعتقاد و شناخت کامل نسبت به حضرت علیه‌السلام ضعیف هستند، لذا بدیهی است که برای حقیقت ارتباط با ایشان برای محبین فاصلهٔ زیادی وجود دارد؛ لذا برای آنکه محب به مودّت عملی دست پیدا کند، می‌باید سعی کند تا با بازگو کردن فضایل و مناقب امام علیه‌السلام و معرفی کردن محبوب واقعی عالم، مردم را به‌سوی دوستی ایشان دعوت کند.

مجالس مهدویت

همه‌ساله در تمام مناطق شیعه‌نشین، در ایام میلاد حضرت حجّت علیه‌السلام مجالسی برقرار می‌شود. اصل مجالس میلادیه بسیار ممدوح و قابل‌اعتناست، لکن بعضی گروه‌ها در بعضی امکنه برای ابراز شادی غلو می‌کنند و به بعضی مطالب و ابزاری متمسّک می‌شوند که معلوم نیست خشنودی حضرت علیه‌السلام در آن‌ها باشد؛ مانند نمایش‌های خنده‌دار بی‌محتوا و نواختن آلات لهو و یا اینکه برگزاری مراسم توسط شخص رباخوار برای شهرتش و برگزاری مجلس با پول ربا و شبهه‌ناک، اختلاط و رقص دخترها و پسرها به‌عنوان عروسی در شب نیمهٔ شعبان و ده‌ها نمونه از این قبیل موارد که این‌گونه موارد نه‌تنها ارزش واقعی مجالسی که به نام امام زمان علیه‌السلام برگزار می‌شود را کم می‌کند، بلکه باعث فراموش‌شدن تکالیف می‌شود و اشخاص از فرهنگ حقیقی انتظار به دور می‌مانند.

مژده (رجعت بعد موت)

اگر شیعه‌ای منتظر واقعی امام زمان علیه‌السلام باشد و قبل از ظهور از دنیا برود، پس از ظهور کسی بر سر قبرش آید و او را دعوت به همراهی امام علیه‌السلام می‌کند؛ اگر این مسئله برای همهٔ منتظران واقعی یقینی باشد، مژده‌ای بالاتر از این نخواهد بود. مقدّس اردبیلی در کتاب حدیقة­الشیعه صفحه ۷۶۲ نقل کرده است: «هر مؤمنی آرزوی خدمت امام زمان علیه‌السلام را داشته باشد و برای تعجیل ظهورش دعا کند، بعد از ظهور، کسی بر سر قبرش می‌آید و او را با نامش صدا می‌کند که مولای تو صاحب‌الزمان ظهور کرده است، اگر می‌خواهی از قبر بیرون ­آی و به محضر امام علیه‌السلام بیا و اگر نمی‌خواهی تا روز قیامت به آسایش باش. پس عدّهٔ زیادی به دنیا بازمی‌گردند.»

در کتاب‌های مجلسی مانند بحارالانوار، جلد ۸۶، صفحه ۶۱، زاد المعاد صفحه ۴۸۹ آمده است: هر کس تا چهل صبح دعای عهد (بسم‌الله الرحمن الرحیم اللّٰهُمَّ رَبَّ النُّورِ العَظیٖم…) را بخواند از یاران قائم شود، اگر پیش از ظهور وفات کند بعد از ظهور، خداوند او را زنده گرداند تا در خدمت امام باشد.

موانع ظهور

امر قیام حضرت علیه‌السلام جهانی است، لازم است تا موانع موجود برای ظهور ایشان برطرف شود. یکی از آن موانع، خود پیروان ایشان هستند که با کارهایشان سبب عدم مقتضی می‌شوند، یعنی مانع باید مفقود گردد و مقتضی موجود شود تا راه باز شود. اعمالی که سبب رنجش و غم و آزار امام علیه‌السلام می‌شود، سبب می‌گردد که دعا حبس شود و صعود نکند. در دعای کمیل آمده است: «خداوندا بیامرز گناهانی که نقمت (عذاب و سختی) را نازل می‌کند، خداوندا بیامرز گناهانی که بازداشت می‌کند دعا و درخواست را.»(۱)

پس یکی از موانع فرج، نادرستی و صفات رذیله و گناهانی است که از روی عمد از پیرو سر می‌زند و این نکته برای کسی که در این موضوع دقّت کند قابل‌فهم است. به‌اصطلاح می‌گویند: حضرت برای چه کسی بیاید! اکثر مردم به خاطر گرفتاری‌های شخصی و آرزوهای طولانی و غافل بودن از مسئلهٔ بسیار مهم جهانی و مبتلا شدن به مظاهر دنیایی از پُست و مقام و زر و زور و … گرفتار احوال شخصی خود هستند. «بقول حافظ: خود حجاب خودی از میان برخیز».

مسافر

چگونه است حال کسی که بهترین عزیزش را که بسیار دوست دارد و به او عشق می‌ورزد، به مسافرتی طولانی رفته است، پس روزشماری می‌کند که او بیاید؛ به دعا و نذر و راز و نیاز مشغول تا هرچه زودتر بیاید. لذا حال شیعه برای امام زمانش این‌گونه باشد.

باید این حال ملکهٔ جان شیعه شده تا با روزشماری آمادهٔ لقاء حضرتش شود. تا روزی این مسافر بیاید و فرج همهٔ انسان‌ها به‌واسطه فرج ایشان، فرارسد.

مردگان

در دعای حضرت مهدی علیه‌السلام آمده است که چنین عرضه داشتند: «خداوندا بر مردگان مسلمین به مهربانی و رحمت تفضّل کن.»(۱)

وقتی امام علیه‌السلام با رحمت الهی و رأفت خاصه‌اش برای اموات شیعیانش دعای خیر می‌کند تا از آنان در برزخ رفع عذاب شود، ما هم بالتبع از ایشان، می‌باید در حقّ امواتی که از پیروان حضرت علیه‌السلام بوده‌اند دعا کنیم و برایشان طلب غفران نماییم.

مشهود و منظور

مشهود به معنی دیده‌شده، آنچه بر آن گواه باشند. امام زمان علیه‌السلام شاهد و گواه ماست. امام صادق علیه‌السلام فرمود: «در هر قرنی امامی از ما بر امّت شاهد است.»(۱)

امام باقر علیه‌السلام فرمودند: «ماییم گواهان خداوند بر خلق او.»(۲)

چه زشت است اگر مشهودی از شیعیان امام زمان علیه‌السلام کاری ناپسند و ناگوار انجام دهد و حضرت علیه‌السلام شاهد بر کارش باشد. بلی با تهذیب اعمال و تزکیهٔ نفس می‌توان تا حدودی خود را ساخت تا شخص ناظر و گواه بر ما، از کردار ما بدش نیاید و آزرده‌خاطر نگردد. امام زمان علیه‌السلام ناظر است و ما منظور (موردنظر، دیده‌شده، در نظر گرفته‌شده) و جای شکی نیست که دوستان حضرت مشهود و منظور ایشان هستند. حسَن وجناء نصیبی که در زمان غیبت صغری زندگی می‌کرد و پنجاه‌وچهار سفر به حج و عمره رفته بود، گفت: در شب چهارمین در مسجدالحرام به‌واسطهٔ رسول حضرت ولی‌عصر علیه‌السلام، خدمت ایشان مشرّف شدم، به من فرمودند: «ای حسن! خیال می‌کنی از ما پنهانی و با تو نیستیم، به خدا قسم هیچ زمانی به مکّه نیامدی، مگر همراهت بودم؛ آنگاه کارهایی که من قبلاً انجام داده بودم را، به من فرمود، پس از حال خود، بی‌خود شدم و به زمین افتادم.»(۳)

مهمان

دانسته شود که همهٔ موجودات سر سفرهٔ میزبان حقیقی یعنی حضرت حجّت علیه‌السلام متنعّم هستند و ما نیز مهمان ایشان هستیم. در روز جمعه که منسوب به امام زمان علیه‌السلام است چنین می‌گوییم: ای سرپرستم، بخشنده‌ای از فرزندان بخشندگان هستی و مأمور شده‌ای به مهمان‌داری و پناه دادن، پس مهمانداریم کن و پناهم ده.(۱)

میزبان، عادتش ضیافت برپا کردن و احسان و کرم است. امّا مهمان هم باید شرایط یک مهمان خوب و با کمال و دوست‌داشتنی را دارا باشد تا مورد تکریم خاص میزبان قرار گیرد.

معذرت‌خواهی

در توقیعی از امام زمان علیه‌السلام چنین رسیده است: «گروهی از شما در دینتان به شک افتاده و نسبت به ولیّ امرتان به تردید و حیرت افتاده‌اید و این سبب غم ما شده است … باعث ناراحتی ما از جانب شما شده.(۱) جاهلان شیعه و احمق‌ها و افرادی که دین آنان مثل بال پشّه‌ای هست، ما را اذیّت نموده‌اند.»(۲)

درمجموع، کردار ما سبب غم و اذیّت امام زمان علیه‌السلام می‌شود، لازمه‌اش آن است که از او، طلب عفو و گذشت کنیم و از ایشان معذرت‌خواهی کنیم و به روسیاه بودن خود در برابرشان اعتراف کنیم؛ ازآنجاکه ایشان رئوف و رحیم است، ما را عفو می‌فرماید. امام رضا علیه‌السلام به موسی بن سیّار فرمودند: «اعمال شیعیان ما هر صبح و شام بر ما امامان عرضه می‌گردد، پس هر تقصیری در اعمالشان باشد، از خداوند گذشت و عفو آن را می‌خواهیم.»(۳)

مشتاق

یکی از نشانه‌های اهل ایمان در مسیر انتظار، اشتیاق اوست، لذا منتظِر باید مشتاق به زیارت نمودن امام علیه‌السلام و به همراه بودن با ایشان در دولت کریمه، اشتیاق نشان دهد.

در دعای ندبه می‌گوییم: «جانم فدایت، تو آرزوی دل هر مشتاقی، آنگاه‌که هر مرد و زن باایمان آرزو کند و یاد کند تو را، پس از تَهِ دل بنالد.»(۱)

ابوعبدالله احمد بن ابراهیم گفت: به‌سوی ابوجعفر محمد بن عثمان (دومین نائب اربعه در زمان غیبت صغری) شکوه نمودم دربارهٔ اشتیاقم به دیدن مولایمان امام زمان علیه‌السلام، فرمود: با اشتیاق می‌خواهی که او را ببینی؟ گفتم: آری، فرمود: خداوند شوق تو را برایت پاس دارد و چهرهٔ او را در آسانی و عافیت به تو بنمایاند. برای اینکه امام علیه‌السلام را ببینی التماس نکن. چون در ایّام غیبت نسبت به او اشتیاق می‌شود، ولی دیدن از تصمیم‌های الهی است و تسلیم در آن سزاوارتر است.(۲)

حضرت حجّت علیه‌السلام به خداوند چنین می‌گوید: ما به وارد شدن به امر تو مشتاق هستیم.(۳)

مُنعم

در زیارت جامعه کبیره که از امام هادی علیه‌السلام تفضّل شده است، این‌گونه خطاب به امام عرضه می‌داریم: شما امامان «اولیاءَ النعم» ولی‌نعمت‌ها هستید؛ یعنی هر نعمتی از خداست، برای پیامبر و اوصیاء اوست و واسطهٔ همهٔ فیوضات از حق به خلق ایشان‌اند، پس همهٔ نعمت‌های ظاهری و باطنی از نَفَس و تفضلات ایشان را که به انسان می‌رسد، شامل می‌شود؛ در این راستا، دوستان و شیعیان بهرهٔ وافی و کافی می‌برند. امام باقر علیه‌السلام فرمود: «دنیا و هر چیزی که در آن است، برای خداوند و رسول او و ماست، پس هر کس به هر چیزی دست‌یافت، به تقوا بهره‌مند شود و حقّ خداوند را ادا کند.»(۱)

امام سجاد علیه‌السلام به ابوحمزهٔ ثمالی فرمودند: «به تحقیق که پیش از طلوع آفتاب، روزی بندگان تقسیم می‌شود و بر دست ما جاری می‌شود.»(۲)

پس تشکر از صاحب نعمت و احسان دهندهٔ بی منّت لازم است و شکر از هر نوع مصادیقش از زبان و قلب و عمل و دعا و… بر شیعه ضرورت دارد تا بدین‌وسیله بیشتر مورد عطایا و بخشش‌های حضرت قرار گیرد.

مودّت

امام باقر علیه‌السلام دربارهٔ این آیهٔ: «قُلْ لاٰ اَسْئَلُکُمْ عَلَیهِ أجراً اِلّا المَوَدَّةِ في القُربیٰ: بگو ای پیامبر از شما برای رسالتم مزدی نمی‌خواهم، مگر به خویشاوندانم مودّت بورزید». (شوری/۲۳) فرمود: «منظور از قربی (خویشاوندان) در آیه، امامان می‌باشند.»(۱) مودّت، حب عملی است نه‌فقط حب قلبی، یعنی شیعه، امام زمان را با قلب و زبان و جوارحش دوست بدارد و این محبت را به عمل نشان بدهد.

پیامبر صلّی‌الله علیه و آله فرمودند: «برترین درجهٔ بهشت برای کسی است که: ما را با قلبش دوست بدارد و با دست و زبانش ما را یاری کند.»(۲)

زمانی که هشام بن حکم جوان به مجلس امام صادق علیه‌السلام آمد، بزرگان حاضر بودند، امام علیه‌السلام او را کنار خود و بالاتر از دیگران نشاند و فرمود: «او با قلب و زبان و دستش ما را یاری می‌کند.»(۳)

متوقّع

امام باقر علیه‌السلام فرمود: «صبح و شب متوقع این امر (ظهور) باشید.»(۱)

متوقّع، یعنی آرزو شده، امید داشته شده، مورد انتظار، مورد چشم‌داشت؛ این هم باید به نحو استغراق باشد نه آنکه فقط در ساعتی منتظر و مترصد وقوع ظهور باشد و مابقی ساعات عمرش را در بی‌خبری و فراموشی به سر ببرد.

مرابطه

از اساسی‌ترین سیرهٔ یک منتظر آن است که از مرزهای امام زمانش نگهبانی کند، یعنی مقیم جایگاهی شود که نفسش را همانند چارپایی که در آن جایگاه بسته و مراقبت می‌کند، باشد. حفظ و حراست از مناطقی که شیعیان در آن زندگی می‌کنند در برابر حملهٔ دشمنان حضرت، از مصادیق مرابطه است تا شیعیان حضرت علیه‌السلام ازنظر جان و آبرو و ناموس در امان باشند. خداوند در سورهٔ آل‌عمران آیهٔ ۲۰۰، فرمودند: «ای مؤمنان شکیبایی ورزید و یکدیگر را به شکیبایی فراخوانید و از مرزها نگهبانی کنید و از خداوند پروا بدارید، باشد که رستگار شوید». امام باقر علیه‌السلام در تفسیر رٰابِطُوا فرمود: «با امام منتظرتان، جایگاه مرزهای (عهد و پیمان) را محکم ببندید.»(۱) یعنی در نگهبانی، مراقبت روا بدارید و در حفظ حدود و عهود پابرجا شوید.

نصرت

انجام هر کاری که سبب یاری‌رساندن به دین گردد و در آن از فرامین حضرت حجّت پیروی شده باشد، بسیار قابل اهمیت است، چراکه انجام دهنده آن کار، مصداق دعای امام علیه‌السلام است که در حق ناصرین خود نموده است، امام در این دعا از خداوند برای این افراد این‌گونه دعا می‌فرماید: «کسانی که مرا برای نصرت دین تو پیروی می‌کنند، مؤیّد گردان.»(۱)

یاری نمودن دین به هر شکل که باشد، توفیقی است که از دعای حضرت نصیب پیرو او می‌شود، حال می‌خواهد این کمک عملی باشد یا قلمی یا زبانی یا به هر شکلی که انجام آن ممکن باشد.

از طرفی بی‌کیفیت بودن خیلی از این اعمال، باعث کمرنگ بودن نصرت می‌شود. امام باقر علیه‌السلام فرمودند: «گویندهٔ (واقعی) از شما که بگوید: اگر قائم علیه‌السلام آل محمد را درک کردم او را نصرت (یاری) می‌کنم، همانند کسی است که در حضورش با شمشیر خود جهاد کرده و به شهادت رسیده و (ثواب) شهادت همراه با حضرت، (ثواب) دو شهادت را داراست.»(۲)

چون مدت انتظار طولانی شود، شکیبایی کم می‌گردد، پس نباید حالت آمادگی و یاری کردن دین توسط منتظر نقصان پذیرد. در زیارت حضرت ولی‌عصر علیه‌السلام آمده است: «خداوندا زمان انتظار طولانی شده و فاجران ما را شماتت می‌کنند و نصرت برای ما سخت گردیده است.»(۳)

در زیارت آل یاسین چنین آمده است: «یاری‌ام برای شما (امامان) آماده است».(۴)

امام رضا علیه‌السلام به دعبل فرمود: «مَرْحَباً بِنٰاصِرِنٰا بِیَدهٖ وَ لِسٰانِه: آفرین به یاری کنندهٔ ما با دست و زبانش.»(۵)

پس آفرین و صد آفرین بر کسی که امام زمان علیه‌السلام را به عمل یاری می‌نماید. امیرالمؤمنین علیه‌السلام فرمود: «کسی که ما را یاری می‌کند و ما را دوست دارد منتظر رحمت باشد.»(۶)

نیکی به پدر و مادر

خداوند در قرآن بعد از اهمیت توحید و نهی از شرک، اهمیت احسان به پدر و مادر را برشمرده است (نساء/۳۶). لذا یکی از اعمالی که سبب خشنودی امام عصر علیه‌السلام می‌شود نیکی در حق پدر و مادر است. حضرت قائم علیه‌السلام در فرازی به خداوند چنین عرضه می‌دارد: «خداوندا مرا الهام کن به نیکی به پدر و مادرم که مستحق ثواب و بهشت تو گردم».(۱) توفیق الهام به دل، برای انجام کار در حقّ والدین خود، نکتهٔ دقیقی است که جای بحث دارد.

نفرین بر دشمنانش

همان‌گونه که همهٔ امامان در زمان زندگانی‌شان همیشه مورد ظلم و ستم و جنگ از سوی غاصبان حقوقشان بودند و درنتیجه، این عداوت‌ها سبب تبعید و زندان و مسموم شدن و شهادت آن‌ها می‌شد، اینک نیز از نسل و نژاد همان ملعونان ظالم، پرچم مخالفت با حضرت حجت علیه‌السلام را بلند کرده و ضدّیت، عداوت و دشمنی خود را با ایشان به هر شکل ممکن که می‌توانند نشان می‌دهند و هرگونه ظلم و ستم که در توان دارند نسبت به دوستان امام علیه‌السلام روا می‌دارند. یکی از علل غایب شدن این است که اگر حضرت در میان مردم همانند دیگر ائمّه بود، او را می‌کشتند. در نصوص بسیار از نفرین و لعنت دربارهٔ دشمنانش وارد شده است، ازجمله در دعای منتظر، مروی از اولین نائب خاص امام زمان علیه‌السلام چنین آمده است: «خداوندا به‌وسیله او گردن کشان کفر را بُکش و سران گمراهی را به‌واسطه او درهم شکن و زورگویان و کافران را خوار گردان. دو رویان و پیمان‌شکنان و تمام مخالفان و بی‌دینان و… را توسط او هلاک کن، بارالها ولی‌ات و حجّتت را در زمینت از نزد دشمنش کفایت کن. حیله کن با کسی که با او حیله کند، خدعه کن به کسی که قصد خدعه به او را دارد و گردش بدی را بر کسی که بدی به او را اراده کند قرار بده و ببُر از او اصل آن‌ها را و هراس او را در قلوب آنان بیفکن و گام‌هایشان را بلرزان و آن‌ها را در آشکار و نهان بگیر؛ و شکنجه‌ات را برایشان سخت گردان و در میان بندگانت آنان را خوار گردان؛ در شهرهایت آنان را مطرود و رانده‌شده کن…(۱)