ناخوشایندی
کارهای ناپسند و ناخوشایند اشخاص، یکی از موانعی است که بین آنان با حضرت فاصله ایجاد می‌کند که همین به‌نوعی سبب طولانی‌تر شدن غیبت کبری می‌شود. هر کس معصیت و کارهای ناروایش را می‌داند و از ایشان نیز پوشیده نیست که قطعاً حضرت آن را نمی‌پسندد، در واقع امام علیه‌السلام از آنان انتظار انجام کارهای شایسته را دارد.
در توقیعی حضرت فرمودند: «آنچه آنان را از ما پوشیده می‌دارد، کارهای ناخوشایند [آنان] است که به ما می‌رسد و ما انتظار چنین کارهایی را [از آنان] نداریم و خداوند کمک کار است.»(۱)
که البته جای بسیار تأسّف و تأثّر است که به جای خوشحال نمودن قلب مقدّس ایشان، با اعمال ناشایست سبب اذیّت حضرت می‌شویم.
نماز
احمد بن عبدالله بجلّی در بیانی که سندش را به امامان می‌رساند، چنین فرمودند: «هر کس ثواب نمازش را برای رسول‌الله صلّی‌الله علیه و آله و امیرالمؤمنین علیه‌السلام و اوصیاء بعد از او که درود خدا بر آنان باد قرار بدهد، خداوند ثواب نمازش را افزون می‌دهد که از شمارش آن، نَفَس قطع گردد و قبل از جدا شدن روح از بدنش به او گفته می‌شود: ای فلانی، هدیه‌ات و لطفت به ما رسید، امروز روز جزا و پاداش و تلافی نمودن (نیکی) توست. نفست خوش باد و چشمت روشن باد به چیزی که خداوند برایت آماده کرده است؛ گوارا باد (تو را) به چیزی که به‌سوی آن رفتی.» گفتم: چگونه نماز را هدیه کنم و چه بگویم؟ فرمود: «نیّت می‌کنی که ثواب نمازش برای رسول خدا و… باشد.»(۱)
از این روایت استفاده می‌شود هر نمازی که ثوابش به حضرت ولی‌عصر علیه‌السلام هدیه شود دارای آثار زیادی است و یکی از آن آثار در زمان جان دادن است که پاداش کارش را به او نشان می‌دهند که البته به علّت گران‌قدری و بزرگی، قابل توصیف نیست.
نزدیک دیدن ظهور
منتظر، ظهور امام علیه‌السلام را باید نزدیک ببیند، چراکه دور دیدن از حالت شدّت شوق و انتظار می‌کاهد. چون وقت ظهور تعیین نشده و خداوند در یک‌شب اسباب را فراهم می‌کند.(۱) پس آماده بودن به قرب قیام امام علیه‌السلام، تقویت روحی را در منتظر فزونی می‌بخشد. امام صادق علیه‌السلام در دعای عهد فرمود: «به‌راستی دیگران (ظهور را) دور می‌بینند و ما نزدیکش می‌بینیم».(۲)
نگهداری از گناه
در دورهٔ غیبت کبری دو موضوع برای بیشتر افراد ضروری است، یکی حفظ زبان از گناهان آن و دیگر دوری از جامعه‌ای که گناه، افرادش را به‌نوعی گریبانگیر کرده است. امام صادق علیه‌السلام فرمودند: «زبان‌های خود را بازدارید و در خانه‌هایتان بمانید تا اینکه واقعه‌ای (از گناه کردن) به سراغ شما نیاید.»(۱)
نرمی دل
نائب خاص اوّل حضرت حجّت چنین به خداوند عرضه داشت: «خداوندا دلم را بر ولی امرت نرم کن».(۱)
دل امام علیه‌السلام نرم است، این دل ما است که باید نرم و رئوف شود تا منظر حجّت علیه‌السلام و الطاف او شود؛ دل‌شکسته و سوخته محب واقعی، جای مقلّب القلوب و منوّر القلوب است.
نیرومند
یکی از دعاها و خواسته‌های ما از خداوند این باشد که قلب ما را بر اعتقاد به امام نیرومند بدارد و روز به روز بر انجام طاعتش موفق گرداند؛ ازآنجاکه همهٔ ما در معرض آفات و آسیب‌های اعتقادی و عملی هستیم، نیاز است تا با توسّل کردن که از ارکان تقویت و قوّت است، برای هر روز انرژی بگیریم تا مبادا تردید و سستی بر ما مستولی گردیده و سبب انحراف و دوری ما از مقصود شود.
نائب خاص اوّل امام زمان علیه‌السلام در دعای منتظر چنین به خداوند عرضه می‌دارد: «خداوندا ما را بر اطاعت حضرت حجّت علیه‌السلام نیرومند گردان …؛ و دل‌های ما را به‌واسطه او برایمان نیرومند گردان.»(۱)
ناامیدی
یکی از آفات طولانی شدن غیبت و نیامدن حضرت و ازدیاد فشارها و بلاها و ظلم‌ها، ناامیدی است. علت اینکه عدم ظهور امام علیه‌السلام، سبب ناامیدی بعضی‌ها می‌شود آن است که ما همهٔ کارها را به ظواهر می‌سنجیم و ارزیابی می‌کنیم و از حکمت‌ها و مصالح بی‌اطلاع هستیم؛ لذا ما وظیفه‌داریم از آمدن هر نوع یأس بر نفس، مواظبت کنیم تا سیرت رجاء در ما غالب شود. نائب خاص اوّل امام عصر علیه‌السلام به خدا چنین می‌گوید: «خداوندا با طولانی شدن غیبتش از ظهور و قیامش ما را ناامید نکن.»(۱)
نظر رحیمی
نظر رحیمی خداوند به آخرت است و جامعتر است ازنظر رحمانی که به دنیاست، حضرت بقیّةالله علیه‌السلام در دعایی به خداوند چنین می‌گوید: «خداوندا از تو می‌خواهم نظر رحیمی‌ات (مهربانی) را بر من بیفکنی تا به‌وسیلهٔ این تجلّی، ظلمت پایدار و ماندنی زایل شود.»(۱)
ما هم از امام عزیزمان می‌خواهیم نظر مهربانی خود را بر ما افکند تا تاریکی گناه و بیماری ناپسندی که بر ما مسلط شده و چشم ما خشک‌شده و قلب مأیوس شده، از ما زایل گردد.
نیّت
چون منتظر، امام علیه‌السلام را نمی‌بیند، آرزوهایی برایش به وجود می‌آید. آرزوهایی که اگر جامهٔ عمل بپوشد صاحب پاداشی بزرگ می‌شود؛ پس بداند که اگر نیّتش را در آرزوها خالص کند، عیناً آن پاداش را فقط با آرزو کردن، آن‌هم با نیت خالص دریافت خواهد نمود و خداوند به رحمتش به او تفضّل می‌کند. پس هر کس آرزویی برای حضرت مهدی علیه‌السلام دارد، با نیّت خالص بخواهد تا جزء منتظران واقعی شود.(۱)
نیکو انجام دادن وظائف
در بسیاری از شرکت‌ها و ادارات و کارخانه‌ها، دوربین‌ها نصب است و همهٔ کارگرها و مأموران و کارمندها را به‌وسیلهٔ آن زیر نظر دارند. پس آخر هرماه، به هرکدام که به وظیفهٔ خود، خوب عمل کرده پاداش می‌دهند و چه‌بسا در نظر دارند در درازمدت مقام و درجهاش را بالا ببرند و او را به‌عنوان کارگر و کارمند نمونه معرفی کنند. اگر ما در وظایف خود نسبت به امام خودمان نیکو عمل کنیم، ان‌شاءالله مورد تفقّد و نظر و عنایت قرار می‌گیریم که عادت امام زمان علیه‌السلام احسان و بخشش است، مخصوصاً به آنانی که به تکالیف خود به صواب عمل کنند.
وحشت از دنیا
امیرالمؤمنین علیه‌السلام بارها در نهج‌البلاغه در مذمّت دنیا و دوستی آن خطبه ایراد کردند و نامه‌ها نوشتند، یک علّتش آن است که هرکس در دام دنیا افتد، بیرون آمدن از آن بسیار سخت خواهد بود؛ لذا در فرازی حضرت ولی‌عصر علیه‌السلام به خداوند می‌گوید: «خداوندا بر محمد و آل محمد درود فرست و مرا از دنیا بترسان.»(۱)
این بیان درسی است برای پیروان ایشان که در پرهیز از دنیا مراقبه داشته باشند؛ چراکه اگر در این موضوع مواظبت نکنند در آن غوطه‌ور شده و از مولای خویش فاصله می‌گیرند. وحشت از دنیا وقتی حاصل می‌شود که انسان از خداوند بترسد. امام زمان علیه‌السلام به خداوند عرضه می‌دارد که: «چیزی جز ترس از تو، سبب وحشت از دنیا نمی‌شود».(۲)
وحدت بین شیعیان
عدم اتفاق و اتّحاد، سبب دوگانگی و تفرقه می‌شود و این بین منتظران آفت است. امام زمان علیه‌السلام در نامهٔ سوّم به شیخ مفید فرمودند: «خداوند شیعیان را به برکت و دعای ما جمع نماید.»(۱) پس قطعاً رعایت وحدت بین پیروان موردنظر حضرت است که ایشان در این موضوع برای شیعیان خود دعا می‌نماید.
وجه‌الله
در تفسیر «وَ یَبْقیٰ وَجْهُ رَبِّکَ: وجه پروردگار باقی است.» (الرحمن/۲۷) از ائمّه روایت است که مراد از وجه خداوند که ذاتش نامتناهی و از هر حدّی از کم و کیف و زمان و مکان و صورت و جنس و نوع، بیرون و منزّه است، امام است.
امام باقر علیه‌السلام فرمودند: «ما وجه خداوند در زمین هستیم که میان شما رفت‌وآمد می‌کنیم.»(۱) امام صادق علیه‌السلام فرمودند: «خداوند ما را وجه خویش نمود که به‌وسیلهٔ ما روی به‌سوی او شود.»(۲)
چون صوراسرافیل دمیده شود، همه هلاک شوند، جز وجه خدا که مراد محمد و خاندان محمد صلّی‌الله علیه و آله یعنی امامان هستند. شیعه باید به‌وسیلهٔ امام زمان علیه‌السلام، همان امامی که زنده است، به‌سوی خدا رو کند که بر همه‌جا احاطه دارد، چراکه در این صورت به وجه الله توجّه کرده است و این از مقامات توحیدی است. کسی می‌تواند به این مقام برسد که شهوداً آن را بیابد و ادراک کند.
وسیله
خداوند در سورهٔ مائده، آیه ۳۵ می‌فرماید: «ای کسانی که ایمان آوردید تقوای خداوند پیشه کنید و ابتغوا الیه الوسیلة (برای تقرب) به‌سوی او وسیله بجویید». در روایات بسیار آمده است که منظور از وسیله، امامان از آل محمد هستند.(۱)
شیعه برای رسیدن به رضوان الهی و تقرّب به‌حق و نزدیک شدن به عطایا و فیوضات الهی، باید به امام عصر علیه‌السلام متمسّک و متوسّل شود. امام سجاد علیه‌السلام در دعای ۴۷ صحیفهٔ سجادیه در مورد اهل‌بیت این‌گونه می‌گوید: «خدایا آنان را وسیله به‌سوی خودت و طریق به‌سوی بهشت قرار دادی».
پس شخص پیرو، می‌باید اسباب کارهایی که موجب خوشحالی و رضایت امام علیه‌السلام است را فراهم نماید تا به‌وسیله ایشان به مقامات مقرّبان او برسد.
وصال
این آرزوی یک شیعه است که به وصال حضرتش برسد و این آرزو از بهترین و بالاترین حاجت‌ها بشمار می‌رود. چون محب در فراق و هجران یار به سر می‌برد و ازآنجاکه بسیار دوری کشیده است، زبان حال و قالش می‌گوید: کِی هجران به سر می‌آید و آن روز وصال کی فرامی‌رسد، ای محبوبی که نهایت آرزوی مشتاقانی.
البتّه باید دانست که شرایط در شخص طالب وصال می‌باید جمع باشد تا به‌نوعی در خواب و کشف و الهام و سنه و بیداری، از وصال محبوبش به عاشق دل‌سوخته و محبی که کاسهٔ صبرش به سر آمده، خبری برسد.
لذا طولانی شدن ایّام هجران، همراه با فشار زندگی و سختی زمانه و شماتت دشمنان و … سبب می‌شود که امید وصال در محبین، کمرنگ شود. کار به سوختن است و این هم با عنایت ممکن می‌شود؛ محب نمی‌تواند در برابر سوختن فراق، طاقت بیاورد لذا اگر عنایت نباشد، از وصال حقیقی دور می‌شود.
والد
پیامبر صلّی‌الله علیه و آله فرمودند: «من و علی علیه‌السلام دو پدر امّت هستیم.»(۱)
امام رضا علیه‌السلام فرمودند: «امام انیس رفیق و پدر شفیق است.»(۲)
بدان که سرشت و طینت ما از زیادی و اضافه سرشت امامان خلق شده است، به تعبیر دیگر خمیرمایهٔ ذات ما از زیادی طینت آنان به وجود آمده است که آنان همان شجره طیبه هستند. «شجرهٔ طیبه ریشه‌اش استوار و شاخه‌اش در آسمان است». (ابراهیم/۲۴)
امام صادق علیه‌السلام فرمودند: «اصل آن درخت پاکیزه، رسول خدا صلّی‌الله علیه و آله و شاخهٔ آن امیرالمؤمنین علیه‌السلام و حسن و حسین علیهماالسلام میوهٔ آن و نُه تن از فرزندان حسین علیه‌السلام شاخه‌های آن و شیعیان برگ‌های آن درخت هستند.»(۳)
امام علیه‌السلام پدر حقیقی و مهربان شیعه است و در مَثَل، همهٔ شیعیان همچون برگ آن درخت به شاخه و میوهٔ درخت محمدی وابسته هستند و به‌وسیله آن‌ها سرسبز می‌باشند. امام حق والدیّت را در حقّ ما مرعی و معمول داشته؛ حال فرزند در قبال والد شفیق که هستی به طفیل وجود او خلق شده، می‌باید وظیفهٔ خود را به‌خوبی انجام دهد.
ورع و محاسن اخلاق
امام صادق علیه‌السلام فرمودند: «هر که دوست دارد از اصحاب قائم علیه‌السلام باشد، باید انتظار بکشد و سیرهٔ عملی‌اش پارسایی و خوی اخلاق نیکو باشد، درحالی‌که حالت منتظر را داشته باشد. پس اگر وفات کرد و بعدِ او قائم قیام کرد، اجرش مانند کسی است که او را درک کرده است. پس کوشش کنید و حالت انتظار داشته باشید، ای گروه امّت رحمت شده، گوارا باد شما را.»(۱)
وفات
رحلت منتظر باید مانند مردن یاران خاص حضرت باشد و در زمره آنان باشد. چون موقع مردن، جان ما به او وابسته و گره خورده است، یقیناً مورد تفضّل قرار می‌گیریم و این به اعتقاد و تهذیب و محبت مربوط می‌شود. در دعای منتظر از نائب خاص اوّل امام زمان علیه‌السلام چنین آمده است: خداوندا ما را بر آیین او بمیران و در گروهش محشور ساز… ما را راضی شوندگان به کردارش قرار ده و در زنده‌بودن و هنگام مرگمان این رضایت را سلب نکن تا اینکه ما را بمیرانی.(۱)
هماهنگ
حضرت ولی‌عصر علیه‌السلام فرمودند: «ما بر نصرت حق هماهنگ و متّحد هستیم.»(۱)
یاران حضرت علیه‌السلام برای یاری ایشان باید متحد و مانند زنجیر به‌هم‌پیوسته باشند تا مصداق اکمل ناصر را پیدا کنند و موجبات خوشحالی حضرت را فراهم نمایند.
هدایت و استقامت
یکی از کرامات خداوند به منتظر حضرت ولی‌عصر علیه‌السلام آن است که او را به هدایت و استقامت گرامی بدارد. این توفیق مادامی‌که همراه شخص باشد، می‌تواند یاور خوبی برای حضرت علیه‌السلام باشد، امّا وقتی عنان کار به دلیل بی‌مددی و بی پایداری رها شود، توفیق هم همراه او نخواهد شد. حضرت علیه‌السلام در جمله‌ای چنین به خداوند عرضه می‌دارد: «خداوندا ما را به هدایت (راه‌یافتگی) و پایداری گرامی بدار.»(۱)