دُرّ نجف

وظایف شیعیان در زمان غیبت کبری

جلد سوم · فصل اول · بخش دوم

اگر ثروتمند شوم

بعضی‌ها امام زمان علیه‌السلام را دوست می‌دارند، ولی بزرگ‌ترین همتشان خواسته‌های دنیایی است و با آرزوهایی مغشوش و پنداری، برای آینده نقشه می‌ریزند. مثلاً می‌گویند اگر خداوند مرا ثروتمند کند، آن‌قدر برای کارهای مهدوی انفاق کنم و مجلس‌ها بگیرم و کتاب‌ها چاپ کنم و… درحالی‌که چنین شخصی، الآن به وظایف مهدوی عمل ننموده و به چند دعا و ذکر بسنده کرده و دنبال خشنودی و تقرّب شبانه‌روزی به امام عصر علیه‌السلام نیست. با ثروتمندان نشست‌وبرخاست دارد و از افکار آنان برای غنی شدن استفاده می‌کند. اگر واقعاً نیّتش خالص باشد، امام حکیم است و حکیمانه به او ثروت می‌داد. حکیم همهٔ کارهایش بر مصلحت و دوراندیشی است؛ و این‌چنین شخصی نباید از زمرهٔ گرفتاران آرزویی باشد.

کساد

شاعری خطاب به امام عصر علیه‌السلام گفته: «بازار شما کمی کساد است اینجا».

آیا بازار ما کساد نیست که تنبل و شرمنده‌ایم و باکارهایمان بر غم امام علیه‌السلام می‌افزاییم و به خاطر اشتغالات فکری و درگیری با خطورات، او را فراموش می‌کنیم. پس سوق ما کساد است نه سوق امام علیه‌السلام.

ما دنبال اسباب و آدمیان زر و زور هستیم و به هر نامردی رو می‌زنیم و دکان دین فروشی باز کردیم و قطب عالم امکان که مسبب‌الاسباب است را ناسی شده‌ایم. پس به او می‌گوییم: «دکان شما کمی کساد است». پس این حرف‌ها، مطالب معرفتی نیست و بسیار دور از شأن و مقام امام علیه‌السلام است که به او خطاب می‌کنیم.

کی!

ای فرزند احمد! راهی است تا ملاقات دست دهد. آیا متّصل می‌شود روزگار ما به تو به مدّتی تا بهره‌مند شویم. کِی وارد می‌شویم به چشمه‌های سیراب کننده‌ات تا سیراب شویم. کی استفاده بریم از آب گوارایت، زیرا طولانی شد تشنگی. کی صبح و شب را سر کنیم با تو تا روشن کنیم چشم را. کی می‌بینی ما را و ما می‌بینیم تو را، درحالی‌که بیرق پیروزی را گسترده‌ای. آیا بُود ببینی ما را، درحالی‌که گردت جمع باشیم و تو ما را پیشوائی کنی.(۱)

مقام منتظران

منتظران ظهور امام قائم علیه‌السلام، به خاطر اعتقاد و یقین و معرفت و تلاش و استقامت و… در درجات مختلف هستند. هر چه ارکان و عناصر انتظار در شخص بیشتر باشد، انتظارش پویاتر و تلاشش ازنظر معنوی بالاتر است. ازاین‌جهت در پاداش منتظران، در روایات گوناگون ارزیابی شده است. چنانکه در روایات آمده است که پاداش منتظر همانند کسی است که با شمشیرش، همراه پیامبر صلّی‌الله علیه و آله بوده و طلب شهادت کند و همانند کسی است که در کنار قائم علیه‌السلام با شمشیرش بجنگد و در خیمه‌گاه قائم علیه‌السلام باشد، ثواب روزه‌دار و شب‌زنده‌دار برایش نویسند، برترین عبادت است، در بهشت در (یکی از) درجات با ائمّه باشد و…

جمعه

در کتاب مکیال المکارم، صفحه ۷۱ گوید: روز جمعه به حضرت قائم اختصاص دارد، ازجمله ولادت امام در روز جمعه بوده است، امامت در این روز به او منتقل شده است، ظهورش در این روز خواهد بود، در جمعه بر دشمنانش غالب گردد، روزی است که لقب قائم به او اختصاص یافت، جُمعُه از القاب آن حضرت است، خداوند در این روز از او و پدرانش پیمان گرفته است.

راه تحصیل

سؤال شد راه تحصیل انتظار، از چه ابزار علمی حاصل می‌گردد؟ جواب: از مطالعه و تفکّر در موضوعات انتظار، از روایات و کتب مربوطه که دراین‌باره نوشته‌شده است، استفاده گردد تا معرفت به انتظار ازنظر علمی حاصل شود و رشد انتظار هم به دست آید. مجالست با منتظرین واقعی و خواندن احوالات شخصیت‌های ممتاز مهدوی در طول تاریخ هم نافع است. وقتی جنبهٔ علمی و فکری تااندازه‌ای حاصل شد، نوبت پیاده کردن عملی موضوعات مهدوی می‌شود؛ که ما در ابواب مختلف همین (کتاب) یادداشت کرده‌ایم.

زنده نگه‌داشتن

زنده نگه‌داشتن فرهنگ مهدوی کار شخصی نیست، بلکه هر کس به هر نوع ابزاری توان دارد در اشاعهٔ آن بکوشد. با بیان و قلم، مال، با تأسیس کانون‌ها و مؤسسات؛ از همه مهم‌تر رادیو و تلویزیون و فضاهای مجازی و… که تأثیر بسزایی دارد. فرهنگ پررنگ گردد و بوی آن به مشام همهٔ شیعیان جهان برسد.

کجی‌ها

در دعای ندبه می‌گوییم: « اَيْنَ الْمُنْتَظَرُ لِإِقامَةِ الْأَمْتِ وَاْلعِوَجِ: کجاست آن منتظر راست کنندهٔ نادرستی (کجی).» از این عبارت معلوم می‌گردد که در زمان غیبت، کجی و نادرستی بسیار است که امام قائم علیه‌السلام وقتی ظهور می‌کند، کجی‌ها و نادرستی‌ها را راست می‌نماید. پس تبدیل نادرستی به‌درستی، در کل کرهٔ زمین کار ما نیست. امّا با آمدن حضرت، این موضوع قابل اصلاح می‌باشد، گرچه وظیفهٔ ما امربه‌معروف و اشاعهٔ فرهنگ مهدوی است.

شِماس

امیر مؤمنان علیه‌السلام فرمود: دنیا بعد از شِماس (سرکشی، چموشی)، بر ما روی می‌آورد، همانند مادّه شتر بدخوی که به بچه‌اش عطوف و مهربان می‌شود؛ سپس این آیه را تلاوت کرد: «ما اراده کردیم که منّت بگذاریم بر کسانی که در زمین ضعیف شمرده شدند، آنان را پیشوا و وارث گردانیم.» (قصص، آیهٔ ۵).(۱)

منظور امام این است که اهل دنیا از ستمگران و غاصبان حقوق امامان که در طول تاریخ، کارشان ظلم و خون مظلومان را ریختن و حقوق ضعیفان را پایمال کردن بود، خداوند حضرت قائم علیه‌السلام که وارث انبیاست و خون‌خواه اجداد و مظلومان را حکومت می‌دهد و شیعه و مستضعفین، از دست سرکشان نجات پیدا می‌کنند.

جان فدای او

امام صادق علیه‌السلام فرمود: «همانا من اگر زمان ظهور صاحب این امر (امام زمان علیه‌السلام) را درک کنم، هرآینه جانم را برای او همیشه نگه می‌داشتم.»(۱) این بیان گوهربار را امام معصوم فرمود؛ امّا ما این آمادگی و جان‌فشانی را داریم که جانمان را برای حضرت حجّت علیه‌السلام به تمام معنی، فدا کنیم؟! یعنی فانی و محو در او باشیم، بدون هیچ خطور و خواسته و چیزی از برای خودمان نخواهیم و تقاضایی جز برای خودش نداشته باشیم و جان‌فشانی کنیم.

سخت است

مولایم امام عصر! تا کِی حیران بمانم دربارهٔ تو و تا کی و به کدامین گفتار و با کدامین راز و نیاز، وصف تو کنم. سخت است برای من اینکه پاسخ بشنوم از غیر تو. سخت است برای من، اینکه برای تو گریه کنم و مردم تو را سبک شمارند. آیا یاری کننده‌ای است تا طولانی کنم با او ناله و گریه را، آیا نالانی است تا یاری کنم به ناله‌اش برای تو، آنگاه‌که خلوت کند.(۱)

ظالم به نفس

امام رضا علیه‌السلام فرمود: «ظالمی که به نفس خود ظلم کند، کسی است که امام (زمان) خود را نمی‌شناسد.»(۱)

از این بیان شریف چنین استفاده می‌شود: کسی که در عصر غیبت، امام زمان علیه‌السلام خود را نشناسد، در حقّ خودش ظلم کرده است. چراکه عدم معرفت، سبب آمدن آفات و از بین رفتن خیرات می‌شود و نفس امّاره از چنین کسی پذیرایی می‌کند و او را سخت به مسائل غیر امامت، مشغول می‌کند.

پس خدا چی؟

کسی موعظه‌ای خواست، گفته شد کارهایت برای امام زمان علیه‌السلام و فکرت دربارهٔ حضرتش باشد. پرسید پس خدا چه؟ کسی چهل سال عمر کند و شیعهٔ امام زمان علیه‌السلام باشد، هنوز نمی‌داند هر کاری برای امامش شد، همان برای خداست. غضب امام، غضب خداوند و خشنودی امام زمان علیه‌السلام، خشنودی خداست. هنوز نمی‌داند ولایت مطلقهٔ نائب تام‌الاختیار پروردگار یعنی چه! آیا این از ضعف اعتقاد و معرفت نیست که شیعه مقام امامش را نشناسد. چطور زیارت جامعهٔ کبیره می‌خواند و نمی‌شناسد. یک علّتش آن است که آنان زیارت را به عربی می‌خوانند و از ترجمه و محتو ای آن بی‌خبرند.

کجاست؟

کجاست آن آماده برای قطع کردن ریشهٔ ستمکاران؟ کجاست آن منتظَر راست کنندهٔ نادرستی و کجی؟ کجاست آن امید شده برای از بین بردن ظلم و دشمنی؟ کجاست آن ذخیره‌شده برای تجدید واجبات و راه و روش پیامبر؟ کجاست آن برگزیده، برای بازگرداندن ملّت و دین؟

کجاست آن آرزو شده برای احیای کتاب و حدودش؟ کجاست آن زنده کنندهٔ نشانه‌های دین و اهلش؟ کجاست آن درهم‌شکنندهٔ جلال متجاوزان؟ کجاست آن ویران‌کنندهٔ بناهای شرک و دورویی؟ کجاست آن نابودکنندهٔ بدکاران و نافرمانان و طغیان کنندگان؟(۱)

قبل از ظهور

قبل از ظهور، شاخه‌های گمراهی و شکاف میان مردم زیاد می‌شود و مسائل انحرافی و غلبهٔ هوی و هوس بسیار می‌گردد. گردنکشی و سرکشی در جهان فزونی پیدا می‌کند و اهل عناد و بدبینی در جامعه رخنه می‌کند و اصول کفر (حرص و حسد و تکبّر) مردم را می‌فریبد و گرفتار می‌کند تا اینکه به مقاصد دنیا خواری خود برساند.

اوست

امام عصر علیه‌السلام، عزیز کنندهٔ دوستان و خوارکنندهٔ دشمنان است. او جمع کنندهٔ مفهوم واقعی تقواست. او درب خداوندی که از آن وارد شوند می‌باشد. او چهرهٔ خداوندی است که به‌سوی او اولیاء متوجّه می‌شوند. او وسیلهٔ پیوند میان زمین و آسمان است. او گستراندهٔ بیرق هدایت است. او سرسلسلهٔ مخلوقات و دارای نیکی و پرهیزگاری مطلق است. او آقای مقرّبان و فرزند اصیل نژادان گرامی است.

وِقاء و حِمی

پدر و مادرم و جانم برای تو سپر و حمایت باد.(۱) در فقرهٔ اوّل وِقاء آمده است، یعنی امام عصر علیه‌السلام جانم در راه تو و برای تو حالت پناه و حصار دارد و هر چه را تو می‌خواهی از فساد و تباهی نگاه می‌دارد و حفظ می‌نماید. در فقرهٔ دوّم حِمی آمده است: یعنی جانم را برایت حالت نگهبانی، دفاع و جلوگیری کننده می‌دارم. در هر دو حالت، حمایت ما از امام علیه‌السلام در هر موضوعی، هم حفظ‌کننده و هم بازدارنده می‌باشد و این کار بسیار باارزش و قابل‌تکریم است.

درود

خداوندا! بر مهدی صاحب‌الزمان! برترین و کامل‌ترین و تمام‌ترین و بادوام‌ترین و بیشترین و فراوان‌ترین آنچه درود فرستادی بر یکی از برگزیدگانت و نیکوکارترین مخلوقاتت، درود فرست؛ بر او درودی که نباشد نهایتی برای شمارشش، نه پایانی برای مدّتش. تمامی نباشد برای طول و اندازه‌اش.(۱)

راه خداوند

حضرت مهدی علیه‌السلام، نگه‌دارندهٔ اسرار پروردگار و باقیماندهٔ خدا از میان برگزیدگان است. او معدن علوم نبوی است که امر شده‌ایم فقط از درب او به‌سوی خداوند آییم. او راه خداوند است که هر کس این راه را نپیماید، هلاک شود. او نور خداوند است که هرگز خاموش نمی‌شود. او حجّت خداوند بر هر کس که در زمین و آسمان است، می‌باشد. سلام بر او که خداوند، شناخت او را به آنچه سزاوار بود، توصیف کرد با بعضی توصیف‌هایی که تو شایستهٔ آن و بالاتر از آن بودی.

اخبار مهدی علیه‌السلام

امام صادق علیه‌السلام فرمود: ای مفضّل، اخبار مهدی علیه‌السلام را به شیعیان ما بازگوی تا در دین خود با دیدهٔ شک و تردید نگاه نکنند.(۱)

مُهر انصاری

خوش آن روزی بیاید که مانند گدایان واقعی بر در او باشیم و اعلان کنیم: ای مهدی جان! ما را به‌عنوان یار خاص بپذیر و او قبول کند و مُهر انصاری بر دلمان بزند.

اداء حقوقش

خداوندا! برپا دار به‌وسیلهٔ قائم علیه‌السلام حق را و نابود کن به‌وسیلهٔ او باطل را و به‌وسیلهٔ او دوستدارانت را دلالت و راهنمایی کن و خوار گردان به‌وسیلهٔ او دشمنانت را و پیوند ده میان ما و میان او، پیوندی که برساند به رفاقت و دوستی گذشتگانش و قرار ده ما را از آنان که گیرند از دامان آنان و درنگ و استراحت کنند در سایهٔ آنان و یاری کن ما را بر ادا حقوقش به‌سوی آن، کوشش در اطاعت کردنش و دوری از نافرمانی‌اش.(۱)