محبت حضرت قائم علیه‌السلام
پرسید: چه چیزهایی سبب می‌شود که به سبب آن‌ها شیعه نزدیک به محبت حضرت صاحب‌الامر شود؟ جواب این سؤال هم در نامهٔ امام زمان علیه‌السلام به شیخ مفید به‌طور کلی آمده که فرمود: «پس هر یک از شما کاری نمایید که شما را به محبت ما نزدیک می‌سازد: یقرّب به من محبّتنا».(۱) یکی از اسباب ازدیاد محبت، نیّت خالص است و آن‌قدر در روایات به آن اشاره شده است که به مختصر نمی‌گنجد توضیح داده شود. ولی یک قاعدهٔ کلی آن است که از صبح که بیدار می‌شوید تا شب که می‌خوابید، همهٔ کارهایتان از عبادی و اجتماعی و کمک به پدر و مادر و صله‌رحم و صدقه و… به‌قصد محبت حضرت باشد؛ که البتّه مراقبهٔ در کارها بسیار در کیفیت اعمال دخیل است تا به امضاء امام علیه‌السلام برسد.
کراهت و خشم امام
گفت: امام زمان علیه‌السلام از ما می‌خواهد از هر چیزی که او ناخوشایند می‌شود و سبب خشم او می‌شود دوری‌کنیم،(۱) ما قدرت این کار را در تمام نواهی نداریم و نفس امّاره ما را فریب می‌دهد، چه کنیم؟ فرمود: ما عصمت ذاتی نداریم و در تمام مسائل درونی و بیرونی حریف شیطان درون نمی‌شویم؛ ولی یک‌کلام اساسی وجود دارد که سائل آن را باید بیابد و آن این است که: عامداً ازنظر فکری و عملی سوی نواهی نرود و اگر اتّفاق افتاد و مبتلا شد، سریع استغفار و زاری کند و از امام معذرت‌خواهی کند. اگر بارها هم به هر علّتی این اتّفاق افتاد، این دو کار را فراموش نکند چون حضرتش توّاب و بخشنده است، همین‌که حال ندامت و زاری و معذرت‌خواهی تو را ببیند، ان‌شاءالله توفیق کارهای به صواب را به شخص نادم می‌دهد.
مظهر خوبی‌ها
درجایی نوشته بود، برای عاشق شدن امام زمان علیه‌السلام، باید همهٔ خوبی را دوست بداریم که امام مظهر همهٔ خوبی‌هاست، پس عمل به خوبی‌ها، سبب عاشق شدن به حضرت می‌شود. عارفی فرمود: کلیات راه‌گشا هستند، امّا راه‌حل عملی به عشق نیستند. راه عاشق شدن به این آسانی‌ها نیست و طریق رسیدن به معشوق، آن‌قدر زیاد است که با یک کلی‌گویی و یک نسخه برای همه نفوس و قالب‌های مختلف، نمی‌شود راه را نشان داد و آن‌ها را به واصل رساند. «که عشق آسان نمود اوّل، ولی افتاد مشکل‌ها». (حافظ) «عشق از اوّل سرکش و خونین بود». (مولوی)
پیشانی‌بند
وقتی مختار برای خون‌خواهی امام حسین علیه‌السلام قیام نمود، دربارهٔ وظیفه شیعیان از امام سجاد علیه‌السلام سؤال کردند، ایشان فرمود: اگر بنده (برده) زنگی، برای ما اهل‌بیت، پیشانی‌بند به پیشانی خود بست، بر مردم واجب است که او را کمک کنند.(۱)
از این حدیث شریف استفاده می‌شود که اگر کسی قصد و نیّتش خالص برای یاری امام زمان علیه‌السلام باشد، دیگران باید او را یاری کنند. متأسفانه در این جهت مدّعیان پیشاهنگی در طول غیبت کبری بسیار بودند و عدّه‌ای هم کمکشان کردند، ولی نتیجهٔ واقعی به دست نیامد.
خوب است عدّه‌ای از رهبران دینی در جهت شناخت و آماده‌سازی شیعیان، پیشتاز شوند و مردم را فرهنگ مهدویت بیاموزند؛ و آن‌ها را رهبری کنند تا مصداق ناصریّت در شیعیان پیدا شود.
اقتدا
پیامبر اکرم صلّی‌الله علیه و آله فرمود: «خوشا به حال کسی که قائم اهل‌بیت مرا درک کند و در زمان غیبتش قبل از قیامش به او اقتدا نماید».(۱) اقتدا، پیروی کردن در تمام جهات است، همانند نماز جماعت که مأمومین باید در تمام حرکات و آداب، پیرو امام باشند. پس ای منتظر، خوشا به حالت که پیرو واقعی امام عصر علیه‌السلام باشی و اگر خطایی از تو سر زد، سریع با آب توبه و شرمندگی، آن را شستشو و پاک‌کن و دنبال اقتدا باش.
توبه
امام زمان علیه‌السلام فرمودند: امر قیام ما با اجازهٔ خداوند، به‌طور ناگهانی انجام خواهد شد و دیگر در آن هنگام توبه فایده‌ای ندارد و سودی نمی‌بخشد. عدم التزام به دستورات ما، موجب می‌شود که بدون توبه از دنیا برود و دیگر ندامت نفعی نخواهد داشت.(۱) کارهای ناشایسته در زمان غیبت کبری ملکه و عادت می‌شود، وقتی حضرت به‌طور ناگهانی ظهور کند، شخص آمادگی ندارد یک‌روزه توبه کند و محضر مبارک امام را درک کند. این توبه، منظور لفظی نیست که ما هرروز ده‌ها بار توبهٔ لفظی می‌کنیم، بلکه توبهٔ واقعی این است که خطوری به امام نداشته باشد و این کار ساده‌ای نیست؛ پس مجاهدت و آمادگی و التزام به فرامین امام، لازم و ضروری است؛ و نباید در این راستا کوتاهی و غفلت نمود.
غربال
این‌که در احادیث آمده است: که در زمان غیبت کبری، شیعیان امتحان و غربال می‌شوند، جای شکی نیست. بحث در این است که چه کسانی در این غربال نجات پیدا می‌کنند؟ شاید بهترین گزینه، توسّل دائمی با التزام عملی به دستورات امام زمان علیه‌السلام باشد و الّا قبولی کار بسیار بسیار مشکل است!
راست کننده
در دعای ندبه می‌گوییم: «أین المنتظر لاِقامة الأمت و العوج: کجاست آن منتظر راست کنندهٔ ناراستی و کجی؟». از این عبارت استفاده می‌شود که در زمان غیبت، کجی‌ها بسیار است؛ یعنی دین‌داری بر استقامت و راستی نیست، بلکه بر خمیدگی است. امام زمان علیه‌السلام که ظهور می‌کند، از نیمهٔ شعبان امسال که ۴۰۳۷۵۵ روز از غیبتش می‌گذرد، مردم به ناراستی تمایل بیشتری داشته و دنیادوستی آن‌ها را خمیده کرده است و راستی در پیاده کردن اوامر و نواهی در آن‌ها بسیار ضعیف شده است. پس حضرت وقتی ظهور کند همه را به‌درستی و راستی می‌کشاند. و این دلیل است که پیروان متّصف به صفات مهدوی نشده و در حال نزول و هبوط و پژمردگی هستند.
دو میلیون برابر
امام صادق علیه‌السلام فرمود: «یک‌درهم مالی که برای امامت صرف کنی، برتر است از دو میلیون درهم که در دیگر امور خیر صرف کنی».(۱) یعنی شما ای خوانندهٔ محترم و شیعهٔ حضرت قائم علیه‌السلام، برای صله امامت، اوّل بدانی و بعد با باور درونی، خرجی که برای امام زمان علیه‌السلام می‌نمایی و خرجی که در راه دیگری خیرات می‌کنی، پاداش و ثواب آن دو میلیون برابر را تشخیص دهی. پس از صرف مالت برای صلهٔ امام غافل مشو و فکر نکن امام نمی‌بیند و نمی‌داند. پس به تو صله می‌کند و جزای خیر می‌دهد و برایت دعا می‌کند که همیشه این توفیق نصیبت شود.
ناگواری‌ها
امام صادق علیه‌السلام فرمود: «هرگاه قائم علیه‌السلام به پا خیزد، خداوند از هر مؤمن، ناگواری‌ها را دور می‌سازد و نیرویش را به او بازمی‌گرداند.»(۱) معلوم می‌شود در زمان غیبت حضرت ولی‌عصر علیه‌السلام، مؤمنین به گرفتاری و ابتلائات مبتلا می‌شوند و قوای جسمانی و روحی آنان ضعیف و سُست می‌گردد. پس پایداری در رنج‌ها و ضعفی که از اهل دنیا به مؤمن شیعه می‌رسد، ان‌شاءالله روزی قابل‌ترمیم و جبران هست و آن‌وقتی است که امام مؤمنین ظهور کند. پس وظیفهٔ ما همیشه دعا برای تعجیل ظهور آن حضرت باشد.
پشتیبانی
امام زمان علیه‌السلام در توقیعی به شیخ مفید فرمود: «پشتیبان ما باشید از فتنه‌ای که شما را احاطه کرده است نجاتتان دهیم.»(۱) یاری دهندگی به امام یعنی هر کس به‌اندازهٔ طاقت و علم و باورش، با زبان و دست و قلب و عملش، یاور و کمک‌کار مهدویت باشد. نتیجهٔ پشتیبانی، نجات از فتنه و آشوب آخرالزمان است. فتنه و آزمایش، فقط در یک موضوع نیست که شخص خیال کند که تمام شد. پس ما یاری‌دهنده و مددکار و حمایت‌کننده از مسائل مهدوی باشیم؛ تا در آزمون و آشوب، از طرف حضرت حجّت علیه‌السلام نجات نصیب ما گردد.
شناخت اسمایی و صفاتی
شناخت امام ساده نیست و کسی چنین پندارد که آسان است، اشتباه کرده است. از باب تنبّه می‌گویم، دعای جوشن کبیر دارای هزار و یک اسم خداست، غیر از خدا و خداوند و پروردگار (الله، ربّ) امام مظهر تامّهٔ همهٔ اسماء و صفات است. یعنی خلیفهٔ مطلق که نائب خاص الخاص حق است، دارای مظهریّت کاملهٔ همهٔ آن‌هاست. این به نوشتن و گفتن نیست، بلکه به یافتن و باور قلبی و شهودی است. متأسفانه کسی دراین‌باره مطالبی شایسته برای حضرت ولی‌عصر علیه‌السلام ننوشته و تمام کسانی که دعای جوشن کبیر را شرح کرده‌اند، به این حقیقت نپرداخته‌اند؛ و این تعلّل و کم‌کاری جای تأسّف است. گزینه‌های انتخاب‌شده برای ظهور اسماء و صفات آن‌قدر زیاد است که به قلم نیاید.
بهترین
ای مهدی موعود! شما: بهترین آمرزندگان، بهترین گشایندگان، بهترین یاری کنندگان، بهترین داورها، بهترین رزق‌رسان، بهترین وارث‌ها (میراث بر)، بهترین ستایندگان، بهترین یاد کنندگان، بهترین میزبانان، بهترین احسان کنندگانی؛ پس ما را به خیریّت مطلقات بهره‌مند بفرما!
غافل مباش
امام قائم علیه‌السلام، رفع کنندهٔ بلاها، نهایت امیدها، شایان کنندهٔ عطاها، بخشندهٔ هدایا، برآرندهٔ آرزوها، شنوای شکایت‌ها، زنده کن دل مردم، آزادکنندهٔ اسیران هست؛ پس تو ای منتظر، به اوصاف او آشنا باش و از توسّل و خواهش از او غافل مباش.
صاحب
حضرت حجت علیه‌السلام، صاحب ستایش و سپاس، صاحب افتخار و خرّمی، صاحب بزرگواری و والایی، صاحب عهد و وفا، صاحب گذشت و خشنودی، صاحب منّت و بخشش، صاحب فضل و برتری، صاحب ارجمندی و پایداری، صاحب بخشش و جوانمردی، صاحب نعمت‌های مادّی و معنوی است. اگر این اوصاف او را نشناختیم، پس به‌جانب او روی بیاوریم که منزلگه او پر از خزائن است و باید دست نیاز به‌سوی او دراز کرد که او صاحب‌الزمان است.
بنده
ما مملوک امام زمان علیه‌السلام هستیم و او مالک ماست. همیشه مولی و مالک به عبد و زیردست خود توجّه دارد. البتّه عبدی که سنخیتی با مالک خود داشته باشد، نه عبدی که همیشه در حال فرار از درگه مولای خودش باشد. درواقع مالک صاحب بنده است و عبد روزی‌خوار اوست. چون بنده اندوهگین یا سرافکنده یا معیوب یا گرفتار گردد، اگر بندهٔ واقعی باشد صاحبش به دادش می‌رسد و او را از مهمومی و مکروبی و مخذولی و معیوبی نجات می‌دهد.
مرا دریاب
ای امید من در گرفتاری‌ام، ای همدم من در ترسیدنم، ای صاحب من در غربتم، ای سرپرست من در بهره‌وری‌ام، ای فریاد رس من در غم‌زدگی‌ام، ای راهنمای من در سرگردانیم، ای دارایی من در تهیدستی‌ام، ای پناهگاه من در ناچاری‌ام، ای کمک‌کار من در هراسم؛ مرا دریاب، مرا دریاب، مرا دریاب.
دل مستعد
حضرت قائم علیه‌السلام، زیر و رو کننده (دگرگون‌کننده) و پزشک (طبیب) و روشنی‌بخش و همدم دل‌هاست. باید دل در معرض مقلب و طبیب و منوّر و انیس قرار بگیرد تا تقلیب شود و مرض شفا یابد، قلب روشن گردد و دل هم‌راز پیدا کند. چهار نکته را کسی که شب و روز با دل کار می‌کند، ادراک می‌کند. پس ای منتظر با دل جلو برو و کار کن که ان‌شاءالله موردنظر حضرت مقلب دل‌ها قرار بگیری.
کارگزار
ای خواننده، دایرهٔ شناخت بسیار وسیع است. باید از دلایل ادراکی به آن رسید. امام قائم والا و بزرگوار است، کارگزار و اختیاردار حق‌تعالی است، او سرپرست و عهده‌دار ماست، راهنمایی کننده و پذیرندهٔ ماست. او ما را به مقصود می‌رساند و چاره‌ساز و جابجا کنندهٔ ماست.
پس اختیار خود را در همه‌چیز به او بسپاریم و او را به تمام جهات کفیل و وکیل خود نماییم تا ان‌شاءالله کارگزار ما، ما را به حقیقت مهدوی خود برساند.
این بینوا
مهدی جان! ای صاحب بخشش و نیکویی، برتری و منّت پذیری، امن و امانی، پاک و پاکیزه‌ای، حکمت و بیانی، مهر و رضایی، دارای حجّت و دلیل قاطعی، بزرگواری و فرمانروایی، این بینوا را به درگاهت نزدیک کن و عطاهای بی‌شمار را نصیبم نما تا از تو فاصله نگیرم و مطرود نگردم.
طالبیّت منتظر
امام عصر علیه‌السلام، ایمن کننده و امان دهنده، نگهبان و گواه، بود کننده، تلقین کننده، آشکارکننده، آرامش‌دهنده، پابرجا دارنده، آراسته کننده، ظاهر کننده، تقسیم‌کننده است. ظهور این اسماء و صفات، بستگی به امضاء ازلی و قابلیت و طالبیّت منتظر دارد که چقدر منتظر این حقایق مهدوی را دریابد و نصیبش گردد.
مهربانی
حضرت مهدی علیه‌السلام در جلالتش بزرگ است و بر هر چیزی داناست. بر شیعیانش مهربان است و بر کسانی که نافرمانی‌اش می‌کنند بردبار است؛ و بر کسانی که به او امید بسته‌اند، بخشنده است و مهربانی‌اش دیرینه و کسی که از او طلب گذشت کند، از او می‌گذرد؛ و کسی را که به احسان او دل‌بسته باشد، مورد عطا قرار می‌دهد. بر هر چیزی، رحمت عامه‌اش فراگرفته و احسانش بر خشمش پیشی گرفته است.
نوازش کننده
امام قائم علیه‌السلام، گشایندهٔ اندوه و شاد کنندهٔ دل‌های اندوهناک و برطرف‌کنندهٔ غصّه‌هاست؛ البتّه برای کسی که به‌راستی و درستی به او مراجعه کرده و پناهنده شده باشد. او والا، دارا، توانا، نوازش کننده، خشنود شونده، پاکیزه، نیرومند و دوستدار است. درک این حقایق، نسبت به پیروان، به خاطر تفاوت اعمال و قابلیت با دیگری فرق می‌کند.